Việt Nam có cây cầu gỗ quý 250 năm tuổi do một người phụ nữ góp tiền xây dựng, được công nhận Di tích Quốc gia, in trên tem bưu chính

Tròn 250 năm tồn tại, cây cầu gỗ này trở thành biểu tượng văn hóa của xứ Huế và được công nhận là Di tích Kiến trúc Nghệ thuật cấp Quốc gia.

Cách trung tâm thành phố Huế khoảng 7-8km về phía Đông Nam, phường Hương Thủy vẫn lưu giữ nhiều nét đặc trưng của làng quê xứ Huế. K

Không chỉ có dòng sông Hương thơ mộng hay đồi Vọng Cảnh trữ tình tạo nên sức hút của vùng đất cố đô, nơi đây còn gây ấn tượng với cầu ngói Thanh Toàn - cây cầu gỗ 250 năm tuổi.

Cầu Thanh Toàn hiện nay là một trong những di tích nổi tiếng tại Huế, thu hút lượng khách tham quan đông đảo, là điểm nhấn của du lịch Huế. Ảnh Internet — Cầu Thanh Toàn hiện nay là một trong những di tích nổi tiếng tại Huế. Ảnh: Internet

Người phụ nữ dựng nên cây cầu ngói 250 năm tuổi ở Huế

Phía sau cây cầu ngói hơn hai thế kỷ ấy là câu chuyện lịch sử về quá trình hình thành làng Thanh Thủy Chánh. Theo sử liệu địa phương, những cư dân đầu tiên của làng là các dòng họ từ Thanh Hóa theo chân chúa Nguyễn Hoàng vào khai hoang lập ấp ở vùng đất Thuận Hóa từ cuối thế kỷ XVI.

Qua nhiều thế hệ, nơi đây dần trở thành một làng quê trù phú với đình, chùa, nhà thờ họ, chợ làng và những khu vườn xanh mát đặc trưng của xứ Huế.

Cầu ngói Thanh Toàn hằng ngày vẫn phục vụ nhu cầu đi lại của nhân dân địa phương. (Ảnh- Minh Đức:TTXVN) — Cầu ngói Thanh Toàn hằng ngày vẫn phục vụ nhu cầu đi lại của nhân dân địa phương. Ảnh: Minh Đức/TTXVN

Theo lời kể của người dân địa phương, cây cầu được xây dựng vào năm 1776 do bà Trần Thị Đạo là cháu gái đời thứ sáu của họ Trần trong làng, cũng là phu nhân của một vị quan dưới triều vua Lê Hiển Tông xây dựng.

Khi đó, con sông nhỏ chảy qua làng khiến người dân mỗi lần ra đồng ở phía bên kia sông đều phải chèo thuyền qua lại. Việc đi lại càng trở nên vất vả hơn vào những ngày mưa bão. Vì thế, với tình yêu và sự quan tâm dành cho dân làng, bà đã bỏ tiền riêng dựng cây cầu bắc qua sông, giúp việc đi lại trở nên thuận tiện hơn.

Cây cầu là nơi sinh hoạt cộng đồng của người dân địa phương, cũng là điểm tham quan nổi tiếng thu hút du khách ẢNH- LÊ HOÀI NHÂN — Cây cầu là nơi sinh hoạt cộng đồng của người dân địa phương, cũng là điểm tham quan nổi tiếng thu hút du khách. Ảnh: Lê Hoài Nhân

Việc làm thiện nguyện của bà nhanh chóng được triều đình ghi nhận. Vua Lê Hiển Tông đã ban sắc khen ngợi đức hạnh của bà và miễn nhiều loại sưu dịch cho dân làng.

Đến năm 1925, vua Khải Định tiếp tục ban sắc phong cho bà danh hiệu “Dực Bảo Trung Hưng Linh phò”, tôn vinh bà như vị thần linh phù trợ, bảo vệ và mang lại sự hưng thịnh cho cộng đồng. Để tưởng nhớ công lao ấy, người dân đã lập bàn thờ bà ngay trên cầu ngói Thanh Toàn.

Kiến trúc “thượng gia hạ kiều” độc đáo của cầu

Cầu ngói Thanh Toàn khi xưa. Ảnh: Quốc Việt/ TTXVN — Kiến trúc "thượng gia hạ kiều" của cầu. Ảnh: Quốc Việt/ TTXVN

Không chỉ gây ấn tượng bởi câu chuyện lịch sử, cầu ngói Thanh Toàn còn nổi bật với kiến trúc “thượng gia hạ kiều” - tức là trên là nhà, dưới là cầu, một kiểu thiết kế đặc trưng từng phổ biến trong kiến trúc cổ Việt Nam.

Toàn bộ công trình được làm chủ yếu từ gỗ lim, gồm 7 gian với 6 trụ cầu lớn đặt trên mố đá hộc và liên kết bằng nhiều nhịp dầm, tạo nên kết cấu vững chắc cho toàn bộ công trình.

Gian giữa của cầu được bố trí rộng rãi để đặt bàn thờ bà Trần Thị Đạo, trong khi các gian hai bên được thiết kế bục gỗ và lan can. Theo kích thước ban đầu, cầu dài 18,75m và rộng 5,82m; sau nhiều lần trùng tu, hiện nay cầu còn 16,85m chiều dài và 4,63m chiều rộng.

Kiến trúc bên trong của cầu Thanh Toàn. Ảnh- Minh Đức — Kiến trúc bên trong của cầu Thanh Toàn. Ảnh: Minh Đức

Phần mái được lợp ngói ống lưu ly tráng men, khác với nhiều cầu ngói ở miền Bắc thường sử dụng ngói vảy cá hoặc ngói mũi hài. Trên mái, các nghệ nhân chạm khắc hình rồng và phượng, biểu tượng cho sự thịnh vượng và cao quý. Hai đầu cầu còn được trang trí pháp lam cùng nhiều hoa văn cổ tinh xảo, tạo nên vẻ đẹp hài hòa giữa kiến trúc và cảnh quan.

Kết cấu gỗ có mái ngói thanh lưu ly theo lối kiến trúc “thượng gia, hạ kiều” của cầu ngói Thanh Toàn. Ảnh:Tường Vi/TTXVN — Kết cấu gỗ có mái ngói thanh lưu ly theo lối kiến trúc “thượng gia hạ kiều” của cầu ngói Thanh Toàn. Ảnh:Tường Vi/TTXVN

Trải qua hơn 250 năm tồn tại, cầu ngói Thanh Toàn đã nhiều lần được trùng tu. Lần tu bổ gần nhất vào năm 2020 được tỉnh Thừa Thiên - Huế (nay là thành phố Huế) thực hiện với kinh phí hơn 13 tỷ đồng, theo nguyên tắc giữ tối đa vật liệu gốc và cấu trúc nguyên bản.

Nhờ vậy, cây cầu vẫn giữ được vẻ cổ kính với những mái ngói nhuốm màu thời gian và khung gỗ lim vững chắc.

Cây cầu gỗ lúc hoàng hôn xuống. Ảnh: Internet — Cây cầu gỗ được công nhận là Di tích Kiến trúc Nghệ thuật cấp Quốc gia. Ảnh: Internet

Với giá trị lịch sử và kiến trúc đặc biệt, năm 1990, cầu ngói Thanh Toàn đã được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch công nhận là Di tích Kiến trúc Nghệ thuật cấp Quốc gia.

Đến năm 2012, hình ảnh cây cầu còn được in trên tem bưu chính Việt Nam, khẳng định giá trị văn hóa - lịch sử của công trình.

Hương vị làng quê và những lễ hội truyền thống bên cây cầu cổ

Ngày nay, cầu ngói Thanh Toàn không chỉ là di tích kiến trúc hơn 240 năm tuổi mà còn trở thành điểm du lịch cộng đồng nổi tiếng của Huế, thu hút khoảng 200-300 khách quốc tế mỗi ngày.

Lễ hội Bài Chòi tại cầu ngói Thanh Toàn. Ảnh — Lễ hội Bài Chòi tại cầu ngói Thanh Toàn. Ảnh: Internet

Hằng năm, tại khu vực cầu diễn ra nhiều lễ hội truyền thống gắn với đời sống văn hóa của người dân địa phương. Vào mồng 3 Tết Nguyên đán, lễ hội Bài Chòi được tổ chức, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia. Đến ngày 15/8 Âm lịch, người dân lại tổ chức lễ giỗ bà Trần Thị Đạo - người có công xây dựng cầu.

Ngoài ra, lễ hội chợ quê cầu ngói Thanh Toàn được tổ chức hai năm một lần nhằm tái hiện đời sống văn hóa làng quê qua nhiều hoạt động như lễ rước linh vị bà Trần Thị Đạo, đua ghe, hò giã gạo, bịt mắt đập om và đêm thơ “Ai về cầu ngói”, đặc biệt sôi động trong các kỳ Festival Huế.

Đến với cầu ngói mùa lễ hội (Ảnh- T.Đ) — Không khí nhộn nhịp của cầu ngói khi mùa lễ hội đến. Ảnh: Internet

Không chỉ tham quan di tích, du khách còn có thể thưởng thức nhiều món ăn dân dã của vùng quê Thủy Thanh như tôm chua ăn kèm thịt luộc, gà kiến kho tiêu, vịt xáo măng hay bông bí xào.

Giữa nhịp sống hiện đại, cầu ngói Thanh Toàn vẫn giữ trọn vẻ trầm mặc của làng quê xứ Huế - nơi mà chỉ cần bước lên cây cầu nhỏ, người ta có thể cảm nhận được nhịp sống chậm rãi và bình yên của miền đất cố đô.

Phạm Thương - nguoiquansat.vn

Theo Kiến thức Đầu tư | 2026-03-29 15:02