Việt Nam có 'thành phố nổi' 7.000 năm tuổi không ô tô, không xe máy, nằm ngay cạnh 'thiên đường bị bỏ quên'

Nằm ẩn mình giữa vùng đảo Cát Hải, làng chài Cái Bèo - là một "bảo tàng sống" với lịch sử lên đến 7.000 năm. Đây không chỉ là một trong những làng chài lâu đời nhất Việt Nam mà còn là nơi lưu giữ vẹn nguyên những dấu tích vô giá của cư dân tiền sử.

Khu vực này được bao bọc 3 mặt bởi dãy núi đá vôi Áng Thảm và Bù Nâu, phía đông mở ra biển. Nhờ địa thế kín gió, nguồn thủy sản phong phú và cảnh quan thuận lợi cho sinh sống, nơi đây từ sớm đã trở thành địa điểm cư trú của cư dân cổ và xem như “bảo tàng văn hóa biển tiền sử” của vùng Đông Bắc Việt Nam.

Điểm đặc biệt của Cái Bèo là cách cư dân cổ thích nghi với môi trường biển. Nếu cư dân văn hóa Đa Bút khai phá đồng bằng ven biển và cư dân văn hóa Quỳnh Văn định cư dọc bờ biển thì người Cái Bèo lại tiến thẳng ra biển, sống chủ yếu bằng đánh bắt và thu lượm hải sản. Chính điều này đã hình thành nên một nền văn hóa biển tiền sử đặc sắc trong lịch sử Việt Nam.

Nơi lưu giữ dấu tích cư dân tiền sử vùng biển Đông Bắc

Cái Bèo được xem là một trong những di chỉ khảo cổ quan trọng của vùng ven biển Đông Bắc Việt Nam.

Theo các nhà khảo cổ học, Cái Bèo là di tích khảo cổ thềm biển quy mô lớn với tầng văn hóa dày khoảng 2,6m và nhiều lớp trầm tích. Những dấu tích tại đây phản ánh sự phát triển liên tục của cư dân cổ từ thời kỳ đồ đá mới cách đây khoảng 7.000 năm, qua hậu kỳ đá mới đến văn hóa Hạ Long.

Di chỉ này được phát hiện lần đầu vào năm 1938 bởi nữ khảo cổ học người Pháp M. Colani. Sau đó, các cuộc khảo sát và khai quật tiếp tục được tiến hành vào các năm 1973, 1981, 1986 và 2006, qua đó phát hiện hàng trăm hiện vật có giá trị bằng đá như rìu, bàn mài, chày nghiền, hòn kê cùng hàng nghìn mảnh gốm tiền sử, xương cá biển, vỏ sò và xương động vật.

Riêng đợt khai quật năm 2006-2007 đã thu được 137 hiện vật đá, hơn 1.400 mảnh gốm và hàng trăm tiêu bản di cốt động vật biển. Những phát hiện này cho thấy cư dân cổ tại Cái Bèo sinh sống chủ yếu bằng đánh bắt cá, thu lượm nhuyễn thể và khai thác nguồn lợi từ biển.

Đáng chú ý, di chỉ Cái Bèo có địa tầng văn hóa dày trung bình khoảng 3m và vẫn được bảo tồn khá nguyên vẹn. Từ các lớp trầm tích này, các nhà khoa học có thể nhận diện sự biến đổi của môi trường biển vùng Đông Bắc trong khoảng 7.000-3.500 năm trước.

Không chỉ mang giá trị khảo cổ học, Cái Bèo còn được xem như một “bảo tàng địa chất” tự nhiên. Những lớp trầm tích, vỏ nhuyễn thể và dấu tích sinh học tại đây phản ánh rõ sự thay đổi của môi trường biển qua hàng nghìn năm, đồng thời cho thấy quá trình biển tiến và biển thoái trong lịch sử. Với những giá trị đặc biệt đó, di chỉ khảo cổ Cái Bèo đã được xếp hạng Di tích cấp Quốc gia vào năm 2009.

Nét đẹp thiên nhiên và cuộc sống gắn bó với biển

Thiên nhiên dường như dành nhiều ưu ái cho vùng vịnh Cái Bèo. Làn nước xanh lục, những dãy núi đá vôi nhấp nhô cùng bầu trời trong trẻo tạo nên khung cảnh yên bình hiếm thấy giữa vùng biển Cát Bà. Giữa không gian ấy, làng chài Cái Bèo hiện lên với nếp sinh hoạt mộc mạc của cư dân miền biển.

Từ bao đời nay, người dân nơi đây gắn bó chặt chẽ với biển cả. Hiện nay, làng chài có hàng trăm bè nuôi cá, nhiều hộ gia đình sống chủ yếu bằng nghề đánh bắt và nuôi trồng thủy sản.

Trên mặt nước vịnh, những ngôi nhà bè nối với nhau bằng các cầu gỗ nhỏ; ngay dưới mỗi căn nhà là những lồng nuôi cá song, cá hồng, cá lăng - nguồn thu nhập chính của người dân làng chài.

Chính từ vẻ đẹp thiên nhiên và nhịp sống đặc trưng ấy, Cái Bèo ngày càng trở thành điểm đến hấp dẫn trong hành trình khám phá Cát Bà. Du khách thường chọn ngồi thuyền len lỏi giữa các bè cá, tìm hiểu đời sống ngư dân và thưởng thức hải sản tươi ngay trên những nhà bè nổi.

Từ đây, hành trình có thể tiếp tục đến vịnh Lan Hạ - nơi được ví như “thiên đường bị bỏ quên” với hàng trăm đảo đá vôi và những bãi cát hoang sơ.

Trải qua hàng nghìn năm biến đổi của thiên nhiên và lịch sử, làng chài Cái Bèo vẫn tồn tại giữa Vịnh Lan Hạ như một chứng nhân của văn hóa biển Việt Nam, nơi lưu giữ ký ức cư dân tiền sử và nhịp sống biển vẫn tiếp diễn đến hôm nay.