Việt Nam sắp có thêm Di sản UNESCO: Là khu di tích rộng khoảng 433ha, có 10 Bảo vật Quốc gia

Mới đây, Phó Thủ tướng Mai Văn Chính đã đồng ý chủ trương gửi Hồ sơ khoa học “Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê, tỉnh An Giang” tới Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) nhằm đề nghị xem xét, ghi danh vào Danh mục Di sản thế giới.

Phó Thủ tướng cũng giao Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức rà soát toàn diện, hoàn thiện nội dung hồ sơ và trực tiếp ký văn bản gửi Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO, bảo đảm hồ sơ đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về chất lượng, hình thức và thời hạn theo quy định.

Cùng với đó, Bộ Ngoại giao và Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam có nhiệm vụ chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan để thực hiện các thủ tục đối ngoại cần thiết, bảo đảm việc gửi hồ sơ tới Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO trước ngày 30/1/2026, phù hợp với Công ước Di sản Thế giới năm 1972 và các quy định của pháp luật Việt Nam về di sản văn hóa.

Các cơ quan này cũng được giao trọng trách phát huy vai trò, vị thế của Việt Nam trong các cơ chế điều hành của UNESCO, tích cực hỗ trợ Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, UBND tỉnh An Giang và các đơn vị liên quan trong việc vận động, tạo sự đồng thuận và ủng hộ của cộng đồng quốc tế đối với hồ sơ đề cử.

Về phía địa phương, Ủy ban Nhân dân tỉnh An Giang chịu trách nhiệm toàn diện đối với nội dung, số liệu và tính chính xác của Hồ sơ khoa học Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê, bảo đảm tuân thủ nghiêm các quy định của Công ước 1972 về bảo tồn Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới cũng như pháp luật hiện hành về di sản văn hóa.

Tỉnh được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan tiếp tục triển khai các biện pháp cần thiết, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình UNESCO thẩm định và xem xét công nhận Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê là Di sản thế giới; kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền đối với những vấn đề phát sinh vượt thẩm quyền theo quy định.

Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê nằm trên địa bàn thị trấn Óc Eo thuộc huyện Thoại Sơn (nay là xã Óc Eo) cùng các địa điểm khác ở tỉnh An Giang cũ và vùng giáp ranh tỉnh Kiên Giang (cũ). Khu di tích có tổng diện tích quy hoạch bảo tồn khoảng 433,1ha. Trong đó, khu vực sườn và chân núi Ba Thê (khu A) có diện tích gần 144ha, cánh đồng Óc Eo (khu B) rộng trên 289ha. Đây là quần thể di tích có quy mô lớn, phản ánh rõ nét không gian cư trú, sinh hoạt và sản xuất của cư dân cổ trong lịch sử Nam Bộ.

Nhiều nhà khoa học trong và ngoài nước đã đến đây để thăm dò, khai quật, nghiên cứu. Qua thời gian, khu vực Óc Eo - Ba Thê dần lộ diện hàng loạt kiến trúc cổ của vương quốc Phù Nam, được xây dựng chủ yếu trong khoảng từ thế kỷ VI đến thế kỷ VIII.

Nơi đây được xác định là dấu tích tiêu biểu của nền văn minh Óc Eo, từng phát triển rực rỡ ở vùng Nam Bộ trong giai đoạn từ thế kỷ I đến thế kỷ VII. Khu di tích này cũng từng là một trong những trung tâm giao thương quan trọng của vương quốc Phù Nam, với hệ thống kênh rạch, kiến trúc và các di vật khảo cổ phong phú, cho thấy trình độ phát triển cao về kinh tế, văn hóa và tín ngưỡng của cư dân cổ. Trong quá trình khai quật, các nhà nghiên cứu tìm thấy nhiều hiện vật cho thấy thương cảng Óc Eo có mối giao thương rộng, không chỉ trong khu vực Đông Nam Á mà còn vươn tới Ấn Độ, Tây Á và nhiều khu vực khác.

Toàn tỉnh An Giang hiện ghi nhận hơn 80 di tích liên quan đến văn hóa Óc Eo, trong đó Óc Eo - Ba Thê giữ vị trí đặc biệt quan trọng, từng là một đô thị - cảng thị và trung tâm kinh tế, văn hóa lớn của vương quốc Phù Nam xưa. Năm 2012, khu di tích này được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng là Di tích Quốc gia đặc biệt.

Ngày 4/1/2022, Trung tâm Di sản Thế giới (UNESCO) đã chính thức đưa Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê vào Danh sách dự kiến lập hồ sơ di sản văn hóa thế giới. Đến nay, hồ sơ giai đoạn 1 đã hoàn thành, đồng thời các cơ quan chức năng đang triển khai giai đoạn 2 nhằm hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO xem xét, công nhận di tích này là Di sản Văn hóa thế giới.

Trong số hàng nghìn hiện vật của nền văn hóa Óc Eo được phát hiện tại An Giang, hiện có 10 hiện vật được công nhận là Bảo vật Quốc gia. Hiện Ban Quản lý Di tích Văn hóa Óc Eo tỉnh An Giang hiện đang lưu giữ 4 bảo vật là Phù điêu Phật Linh Sơn Bắc, nhẫn Nandin Giồng Cát, đầu tượng Phật Linh Sơn Bắc và Mộ vò Gò Cây Trâm.

Ngoài ra, Bảo tàng tỉnh An Giang đang bảo quản 6 bảo vật quốc gia khác, gồm: Tượng thần Brahma, tượng Phật gỗ, tượng Phật đá, bộ Linga - Yoni đá nổi, Mukhalinga Ba Thê và bộ Linga - Yoni Linh Sơn.