Việt Nam sở hữu ngôi chùa đúc bằng đồng lớn nhất châu Á: Nặng 70 tấn, nằm ở độ cao 1.068m, mây mù bao phủ quanh năm

Chùa Đồng tọa lạc trên đỉnh núi Yên Tử, thuộc cánh cung Đông Triều, trải dài qua Quảng Ninh, Bắc Ninh và Hải Phòng.

Từ chân núi, để chạm tới Chùa Đồng, du khách phải vượt quãng đường dài khoảng 6km men theo những bậc đá quanh co giữa rừng trúc, rừng thông xanh ngút. Càng lên cao, không khí càng trong lành, mây trắng bảng lảng như chạm vào tay.

Trên hành trình ấy, du khách lần lượt đi qua suối Giải Oan, chùa Hoa Yên, chùa Một Mái, tượng Phật hoàng Trần Nhân Tông… trước khi đặt chân đến đỉnh cao nhất của dãy núi.

Giữa không gian mênh mang gió núi, Chùa Đồng hiện ra như một đóa sen bằng kim loại vươn mình giữa đất trời. Đứng từ đây, phóng tầm mắt ra xa là trùng điệp núi non Đông Bắc, cảm giác như mọi ồn ào thế tục đều lùi lại phía sau.

Không chỉ là chuyến leo núi, hành trình lên Chùa Đồng còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc. Mỗi bậc thang như một bước tiến gần hơn tới sự tĩnh tại trong tâm hồn, điều mà bao thế hệ Phật tử, du khách tìm kiếm khi về với Yên Tử.

Lịch sử thăng trầm của ngôi chùa bằng đồng

Theo tư liệu lịch sử, Chùa Đồng nguyên bản được khởi dựng vào thế kỷ XVII, dưới thời Hậu Lê. Tọa lạc ở độ cao 1.068m trên đỉnh Yên Tử, Chùa Đồng không chỉ là ngôi chùa cao nhất Việt Nam mà còn là biểu tượng linh thiêng của Thiền phái Trúc Lâm. Chính vị trí này khiến ngôi chùa quanh năm được bao phủ bởi mây mù, tạo nên khung cảnh huyền ảo và đầy linh thiêng.

Tương truyền, chùa do một phi của chúa Trịnh phát tâm xây dựng và được đúc hoàn toàn bằng đồng. Đây cũng là ngôi chùa trên đỉnh núi được làm bằng đồng lớn nhất châu Á.

Năm 1740, dưới triều vua Lê Cảnh Hưng, một cơn bão lớn đã làm hư hại công trình. Sau đó, phần còn lại của chùa bị kẻ gian dỡ bỏ, chỉ còn lại dấu tích những hố cột trên mỏm đá.

Đến năm 1930, bà Bùi Thị Mỹ từ chùa Long Hoa đã phục dựng lại chùa bằng bê tông cốt đồng trên nền cũ. Công trình tuy đơn sơ nhưng góp phần duy trì không gian thờ tự linh thiêng trên đỉnh núi.

Bước ngoặt quan trọng diễn ra vào năm 1993, khi ông Nguyễn Sơn Nam - một Việt kiều Mỹ cùng Phật tử hải ngoại phát tâm đúc lại chùa mới theo kiến trúc hình chữ Đinh, mô phỏng hình dáng bông sen đang nở. Công trình được đặt cạnh ngôi chùa bê tông trước đó, tạo nên dấu ấn mới cho đỉnh thiêng Yên Tử.

Ngày 3/6/2006, dự án trùng tu lớn được khởi công dưới sự chủ trì của Thượng tọa Thích Thanh Quyết cùng Ban Quản lý dự án. Kiến trúc sư Trần Quốc Tuấn (Viện Bảo tồn Di tích) đảm nhiệm thiết kế. Đến ngày 30/1/2007, Chùa Đồng hoàn thành với diện mạo như ngày nay.

Biểu tượng tâm linh của Thiền phái Trúc Lâm

Địa thế chùa được dựng mang vóc dáng một đóa sen khổng lồ, trong đó mỗi phiến đá là một cánh sen nở, chùa Đồng tọa lạc giữa đài sen. Địa thế nghiêng sang hai bên, phía Đông triền đá dốc nghiêng, phía Tây dốc đứng thành vực thẳm.

Ngôi chùa hiện tại có diện tích gần 20m2, dài 4,6m, rộng 3,6m, cao 3,35m và nặng khoảng 70 tấn. Toàn bộ công trình được đúc thủ công bằng đồng nguyên chất theo phương pháp truyền thống. Mỗi viên ngói nặng khoảng 4kg; bốn cột chùa, mỗi cột nặng khoảng 1 tấn; chuông và khánh đồng nặng trên 250kg.

Chùa có kiến trúc hình khối vuông bốn mái, mái có hình ngói mũi hài, bờ nóc bờ dải không trang trí, hai đầu bờ nóc cùng bốn đầu đao là hình đầu rồng mang phong cách thời Trần.

Phần mái của chùa vươn ra bốn phía tạo thành hiên. Ba mặt của chùa là các ván đồng ghép khít lại với nhau tạo thành bức vách. Phần dưới của bức vách có trang trí dải hoa văn hình lá lật. Mặt trước hiên chùa có hành lang, lan can là các chấn song hình thân trúc.

Bên trong chùa thờ Phật Thích Ca Mâu Ni cùng Tam Tổ Trúc Lâm, gồm Trần Nhân Tông, Pháp Loa và Huyền Quang. Các pho tượng cao từ 0,45 đến 0,87m, tọa trên đài sen, trang trí hoa văn tinh xảo hình sen, sóng nước, lá lật… thể hiện đậm nét mỹ thuật Phật giáo Việt.

Chùa Đồng không chỉ là một công trình kiến trúc độc đáo mà còn là minh chứng sống động cho sự phát triển của Thiền phái Trúc Lâm - dòng thiền mang tinh thần nhập thế, hòa đạo vào đời.

Mỗi năm, từ mùng 10 tháng Giêng đến hết tháng Ba Âm lịch, chùa Đồng thu hút hàng vạn Phật tử và du khách thập phương hành hương. Dòng người nối dài trên những bậc đá, mang theo khói hương và lời nguyện cầu bình an.