Vietcombank tung 50.000 tỷ đồng vốn rẻ: Doanh nghiệp xuất khẩu, công nghiệp hỗ trợ hưởng lợi gì?

Chia sẻ tại Diễn đàn Xuất khẩu năm 2026 với chủ đề “Kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế”, ông Bạch Thành Long, Phó Tổng Giám đốc Vietcombank, cho biết ngân hàng hiện chiếm khoảng 20% doanh số thanh toán xuất nhập khẩu của cả nước và là đối tác tài chính của hơn 23.000 doanh nghiệp FDI đang hoạt động tại Việt Nam.

Theo ông Long, trong 7 tháng đầu năm, dư nợ các lĩnh vực ưu tiên của Vietcombank đạt xấp xỉ 600.000 tỷ đồng, tăng khoảng 11% so với cuối năm 2025, chiếm khoảng 34% tổng dư nợ. Đáng chú ý, tín dụng dành cho xuất khẩu tăng tới 38%.

Từ tháng 8/2026, Vietcombank triển khai chương trình tín dụng quy mô 50.000 tỷ đồng, kéo dài đến hết năm 2028. Nguồn vốn tập trung vào các lĩnh vực được xác định là động lực tăng trưởng như xuất khẩu, công nghiệp hỗ trợ, chế biến chế tạo, kinh tế số và doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Đáng chú ý, lãi suất của chương trình thấp hơn tối thiểu 1% so với mặt bằng chung, cùng các chính sách miễn, giảm phí dịch vụ.

Không chỉ cần vốn rẻ

Theo ông Long, vốn rẻ là điều kiện quan trọng nhưng chưa đủ để giải quyết bài toán tài chính của doanh nghiệp xuất khẩu.

Khi tham gia sâu vào chuỗi cung ứng quốc tế, doanh nghiệp phải đồng thời đối mặt với rủi ro thanh toán, tỷ giá, thay đổi điều kiện giao dịch và vòng quay vốn kéo dài. Vì vậy, tài chính xuất khẩu cần được thiết kế theo toàn bộ vòng đời của một đơn hàng, thay vì chỉ dừng ở khoản vay vốn lưu động.

Vietcombank hiện cung cấp hệ sinh thái tài trợ thương mại gồm thư tín dụng (LC), nhờ thu, chiết khấu bộ chứng từ, tài trợ trước và sau xuất khẩu, bảo lãnh, bao thanh toán, quản lý dòng tiền cùng các công cụ kỳ hạn, hoán đổi và giải pháp ngoại hối.

Điểm đáng chú ý, theo ông Long, là cách tiếp cận tài chính chuỗi cung ứng có thể mở rộng cơ hội tiếp cận vốn cho các doanh nghiệp nhỏ.

“Một doanh nghiệp nhỏ có thể sở hữu ít tài sản bảo đảm, nhưng lại là nhà cung cấp quan trọng cho một doanh nghiệp đầu chuỗi có uy tín và đơn hàng ổn định. Nếu chỉ đánh giá doanh nghiệp đó một cách biệt lập, khả năng tiếp cận vốn sẽ hạn chế; nhưng nếu đánh giá dựa trên dòng tiền và quan hệ thương mại của cả chuỗi, câu chuyện sẽ khác đi”, ông Long phân tích.

Theo đó, thay vì chỉ nhìn vào bảng cân đối kế toán của từng doanh nghiệp, ngân hàng có thể đánh giá dòng tiền, đơn hàng và quan hệ thương mại trong toàn chuỗi để thiết kế phương án tài trợ phù hợp.

Vietcombank đang kết nối doanh nghiệp đầu chuỗi, nhà cung cấp, nhà phân phối và đối tác mua hàng trong và ngoài nước để cung cấp các giải pháp từ tài trợ đơn hàng, vốn lưu động, khoản phải thu, khoản phải trả đến chiết khấu chứng từ, thanh toán và quản lý dòng tiền.

Cách tiếp cận này đặc biệt có ý nghĩa với doanh nghiệp cấp 2, cấp 3 - nhóm thường thiếu tài sản bảo đảm nhưng lại giữ vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng.

Tài chính chuỗi có thể trở thành “hạ tầng” công nghiệp hỗ trợ

Ông Long cho rằng nếu doanh nghiệp đầu chuỗi mở rộng sản xuất nhưng các nhà cung cấp cấp 2, cấp 3 không đủ vốn để nâng công suất, đầu tư thiết bị hoặc đáp ứng tiêu chuẩn, giá trị gia tăng từ chuỗi cung ứng khó lan tỏa sâu vào khu vực doanh nghiệp trong nước.

“Nếu doanh nghiệp đầu chuỗi mở rộng sản xuất nhưng doanh nghiệp cấp hai, cấp ba không có vốn để nâng công suất, mua thiết bị hoặc đáp ứng tiêu chuẩn, giá trị gia tăng cuối cùng vẫn khó lan tỏa sâu vào khu vực doanh nghiệp trong nước”, ông Long nói.

Theo ông, tài chính chuỗi nếu được phát triển đủ sâu có thể trở thành một phần hạ tầng tài chính của công nghiệp hỗ trợ, giúp các nhà cung cấp nội địa có thêm khả năng đầu tư, mở rộng sản xuất và đáp ứng yêu cầu của các tập đoàn lớn.

Bài toán vốn cũng trở nên cấp thiết khi các tiêu chuẩn xanh ngày càng được nâng lên. Doanh nghiệp cung ứng muốn đầu tư máy móc tiết kiệm năng lượng, cải thiện xử lý chất thải hoặc đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường cần nguồn vốn trung và dài hạn, trong khi hiệu quả đầu tư có thể chưa thể hiện ngay trong doanh thu.

“Nếu tín dụng xanh chỉ được nhìn như một khoản vay thông thường, nhiều doanh nghiệp nhỏ sẽ khó thực hiện chuyển đổi”, ông Long nhận định.

Vietcombank cho biết đang xanh hóa danh mục tín dụng, ưu tiên vốn cho năng lượng tái tạo, hạ tầng chiến lược, giao thông bền vững, xử lý chất thải, nông nghiệp xanh và công nghệ sản xuất tuần hoàn. Ngân hàng đồng thời xây dựng các khung tài chính xanh theo chuẩn quốc tế.

Không chỉ cung cấp vốn, Vietcombank định hướng tham gia tư vấn doanh nghiệp xây dựng lộ trình ESG, xác định dự án ưu tiên, nhu cầu vốn, nguồn tài trợ xanh và cấu trúc phương án tài chính.

Số hóa để “nhìn thấy” dòng tiền trong cả chuỗi

Một điều kiện quan trọng để tài chính chuỗi vận hành hiệu quả là ngân hàng phải nhìn thấy được dòng hàng, dòng tiền và quan hệ giữa các doanh nghiệp.

Theo ông Long, đây là lý do số hóa ngày càng trở thành một phần không thể tách rời của mô hình tài chính chuỗi cung ứng.

“Vietcombank đang triển khai các giải pháp kết nối host-to-host và API giữa hệ thống ERP của doanh nghiệp với ngân hàng nhằm tự động hóa quản lý tài chính, chuyển tiền, công nợ và chứng từ”, ông Long chia sẻ.

Ngân hàng cũng cung cấp nền tảng quản lý dòng tiền đa tệ, đa kênh cho doanh nghiệp xuất khẩu.