Viettel, VNPT, FPT 'kêu cứu' vì giá điện, Bộ Công Thương phản hồi ra sao?

Trước phản ánh của nhiều doanh nghiệp viễn thông về việc các trung tâm dữ liệu (data center) bị áp giá điện kinh doanh thay vì giá điện sản xuất, khiến chi phí tăng khoảng 50%, Bộ Công Thương đã lên tiếng làm rõ cơ sở pháp lý và hướng xử lý liên quan.

Theo Bộ Công Thương, việc áp giá bán lẻ điện hiện nay được thực hiện theo Quyết định 28/2014/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về cơ cấu biểu giá bán lẻ điện. Trên cơ sở đó, Bộ đã ban hành Thông tư 16/2014/TT-BCT và các thông tư sửa đổi, bổ sung nhằm hướng dẫn áp dụng giá bán lẻ điện theo đối tượng và mục đích sử dụng điện.

Trong giai đoạn trước đây, khi loại hình trung tâm dữ liệu quy mô lớn chưa phát triển mạnh, Thông tư 16 chưa có quy định riêng cho đối tượng này. Vì vậy, các trung tâm dữ liệu được áp dụng giá điện theo nhóm sản xuất. Cơ quan quản lý đánh giá cách áp dụng này phù hợp với điều kiện thực tiễn tại thời điểm đó, khi hoạt động trung tâm dữ liệu chưa được nhận diện đầy đủ là một loại hình dịch vụ chuyên biệt trong nền kinh tế số.

Thông tư 16 cũng phân định rõ giữa nhóm khách hàng sử dụng điện cho mục đích sản xuất và nhóm kinh doanh trong lĩnh vực viễn thông. Nhóm áp dụng giá sản xuất bao gồm các tổng đài, mạng truyền dẫn, trạm thu - phát sóng thuộc công ty viễn thông, truyền hình và một số hoạt động như sản xuất phần mềm tin học.

Trong khi đó, các cơ sở hoạt động kinh doanh của công ty truyền thông, viễn thông, truyền hình; cơ sở hoạt động trong lĩnh vực thông tin, bưu chính (trừ dịch vụ công ích) thuộc nhóm áp dụng giá điện kinh doanh. Theo Bộ Công Thương, việc áp giá điện sản xuất hay kinh doanh căn cứ vào tính chất ngành nghề và mục đích sử dụng điện của từng nhóm khách hàng.

Các quy định này tiếp tục được kế thừa và làm rõ hơn tại Thông tư 60/2025/TT-BCT. Điểm mới đáng chú ý của Thông tư 60 là bổ sung quy định riêng đối với “cơ sở cung cấp dịch vụ xử lý, lưu trữ và quản lý dữ liệu tập trung”, tức trung tâm dữ liệu.

Quy định mới được xây dựng căn cứ Luật Viễn thông 2023 và Quyết định 36/2025/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam. Theo đó, trung tâm dữ liệu được xác định là cơ sở vật chất phục vụ lưu trữ, xử lý dữ liệu số cho chính doanh nghiệp hoặc cung cấp dịch vụ cho tổ chức, cá nhân khác.

Cụ thể, nếu trung tâm dữ liệu cung cấp dịch vụ xử lý, lưu trữ và quản lý dữ liệu cho bên thứ ba thì áp dụng giá bán lẻ điện theo mục đích kinh doanh.

Nếu trung tâm dữ liệu chỉ phục vụ nội bộ doanh nghiệp, không cung cấp dịch vụ ra bên ngoài, thì áp dụng giá điện theo mục đích ghi trong hợp đồng mua bán điện.

Trường hợp trung tâm dữ liệu vừa phục vụ nội bộ, vừa cung cấp dịch vụ cho bên thứ ba, giá điện được xác định theo tỷ lệ sản lượng điện sử dụng cho từng mục đích, trên cơ sở thỏa thuận giữa các bên theo quy định.

Như vậy, theo quy định hiện hành, trung tâm dữ liệu của doanh nghiệp viễn thông hoặc truyền hình nếu phục vụ cho chính hoạt động của doanh nghiệp đó thì được áp giá điện sản xuất; ngược lại, nếu cung cấp dịch vụ ra thị trường, phần điện năng phục vụ hoạt động này sẽ tính theo giá điện kinh doanh.

Trước đó, 5 doanh nghiệp công nghệ lớn gồm Viettel, VNPT, FPT Telecom, CMC và VNG Data Center đã đồng loạt có văn bản gửi Bộ Công Thương kiến nghị xem xét lại việc áp dụng giá điện kinh doanh đối với các trung tâm dữ liệu, thay cho mức giá điện sản xuất như trước đây.

Theo phản ánh của doanh nghiệp, việc áp giá điện kinh doanh khiến chi phí vận hành tăng thêm cả nghìn tỷ đồng. Tại một trung tâm dữ liệu của CMC, sau ba kỳ hóa đơn đầu tiên kể từ khi áp giá mới từ đầu tháng 12/2025, chi phí điện – vốn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng chi phí vận hành – đã tăng trên 50% so với trước. Doanh nghiệp cho rằng mức tăng đột biến này ảnh hưởng đáng kể đến phương án tài chính, cấu trúc giá dịch vụ, cũng như khả năng duy trì vận hành và mở rộng đầu tư.

Các doanh nghiệp cũng phản ánh, tại một số buổi làm việc với cơ quan điện lực ở khu vực TP.HCM, phía điện lực khẳng định chủ trương áp dụng thống nhất giá điện kinh doanh đối với toàn bộ trung tâm dữ liệu. Việc áp giá được triển khai theo hướng mặc định, kể cả khi doanh nghiệp còn ý kiến khác, và chưa có cơ chế trao đổi đầy đủ về bản chất pháp lý và kỹ thuật của từng mô hình trung tâm dữ liệu.

Theo đánh giá của các doanh nghiệp, nếu cách áp dụng này được triển khai trên diện rộng, vấn đề giá điện đối với trung tâm dữ liệu có thể trở thành vấn đề chính sách mang tính hệ thống, tác động đến toàn bộ ngành trung tâm dữ liệu và hệ sinh thái hạ tầng số tại Việt Nam, kéo theo hệ quả về chi phí vận hành, môi trường đầu tư và khả năng thực hiện các mục tiêu phát triển hạ tầng số quốc gia.

Liên quan đến kiến nghị này, Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đã có văn bản trao đổi với Bộ Công Thương. Theo ý kiến của cơ quan này, hoạt động của trung tâm dữ liệu thuộc doanh nghiệp viễn thông có tính chất tương tự các hoạt động viễn thông khác – hiện đang được áp dụng giá điện sản xuất – nên đề xuất áp giá điện sản xuất cho trung tâm dữ liệu là có cơ sở thực tiễn và pháp lý.

Ngày 13/2, Bộ Công Thương đã có văn bản đề nghị Tập đoàn Điện lực Việt Nam căn cứ quy định tại Thông tư 60/2025/TT-BCT và nghiên cứu ý kiến của Bộ Khoa học và Công nghệ để chỉ đạo các tổng công ty điện lực thực hiện việc áp dụng giá bán lẻ điện đối với trung tâm dữ liệu đúng quy định hiện hành.