VNDirect: Nếu giá dầu thô chạm ngưỡng 90-100 USD/thùng, lạm phát Việt Nam có thể lên mức 4,5%

Căng thẳng leo thang giữa Mỹ/Israel và Iran đang trở thành tâm điểm chú ý của thị trường tài chính toàn cầu, làm dấy lên những lo ngại sâu sắc về một cuộc khủng hoảng năng lượng và sự bất ổn kinh tế trên diện rộng.

Theo báo cáo vĩ mô mới nhất từ Khối Phân tích của Công ty Cổ phần Chứng khoán VNDirect, các cú sốc địa chính trị tại khu vực Trung Đông luôn có tác động tức thì đến giá dầu, vốn được coi là "mạch máu" của nền kinh tế thế giới.

Trong lịch sử, mỗi khi vùng Vịnh biến động, thị trường năng lượng cũng sẽ chứng kiến những đợt biến động dữ dội theo và lần này cũng không ngoại lệ.

Một trong những "biến số" ảnh hưởng nhất mà VNDirect chỉ ra chính là eo biển Hormuz, điểm nghẽn chiến lược mà mỗi ngày có khoảng 15 đến 20% nguồn cung dầu thô toàn cầu đi qua. Các chuyên gia tại VNDirect nhấn mạnh rằng nếu Iran thực hiện hành động phong tỏa eo biển này, nguồn cung thế giới sẽ bị gián đoạn ngay lập tức với mức sụt giảm ước tính từ 8 đến 10 triệu thùng mỗi ngày.

Kịch bản này có thể đẩy giá dầu Brent vượt ngưỡng 100 USD/thùng một cách nhanh chóng, gây ra phản ứng dây chuyền tới lạm phát toàn cầu. Tuy nhiên, báo cáo cũng lưu ý rằng mức độ gia tăng giá dầu lần này có thể thấp hơn so với thời điểm xung đột Nga-Ukraine do bức tranh cung cầu hiện nay đã cải thiện và tác động của Iran lên nguồn cung toàn cầu không lớn bằng Nga

Đối với Việt Nam, VNDirect nhận định rằng thách thức lớn nhất nằm ở việc điều hành chính sách trong bối cảnh lạm phát, tỷ giá và lãi suất cùng gia tăng áp lực.

Là một quốc gia nhập siêu dầu thô và xăng dầu, việc giá nhiên liệu thế giới tăng cao sẽ trực tiếp đẩy chi phí nhập khẩu lên mạnh, từ đó tạo ra áp lực lạm phát chi phí đẩy trong nước.

Báo cáo ước tính nếu giá dầu bình quân năm 2026 tăng lên mức 90 đến 100 USD/thùng, lạm phát của Việt Nam có thể đẩy lên tới mức 4,5%.

Bên cạnh đó, việc Fed chậm hạ lãi suất kết hợp với tâm lý trú ẩn an toàn của nhà đầu tư quốc tế khiến đồng USD mạnh lên, gây sức ép không nhỏ lên tỷ giá USD/VND và có khả năng khiến dòng vốn ngoại rút khỏi các thị trường cận biên.

Trong bối cảnh dư địa chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước trở nên hạn hẹp, VNDirect gợi mở rằng chính sách tài khóa cần đóng vai trò hỗ trợ tích cực hơn.

Chính phủ có thể đẩy nhanh việc bơm tiền gửi kho bạc ra hệ thống ngân hàng để hỗ trợ thanh khoản và ổn định lãi suất. Đồng thời, các biện pháp như sử dụng quỹ bình ổn giá xăng dầu, giảm thuế nhập khẩu hoặc thuế bảo vệ môi trường nên được cân nhắc để kìm giữ mặt bằng giá cả trong nước, tránh những cú sốc quá lớn tới tiêu dùng của người dân.

Mặc dù xuất khẩu ít bị ảnh hưởng trực tiếp do thị trường Trung Đông chiếm tỷ trọng nhỏ, nhưng thặng dư thương mại vẫn có rủi ro bị thu hẹp do chi phí vận tải và logistics tăng vọt.

Trên thị trường tài chính, các kênh tài sản đang có những phản ứng phân hóa rõ nét trước biến cố địa chính trị này. Phân tích của VNDirect đã đánh giá nhanh tác động tới một số kênh tài sản như sau:

- Thị trường cổ phiếu thường chịu áp lực điều chỉnh ngắn hạn khi dòng tiền có xu hướng rút khỏi các tài sản rủi ro để đánh giá lại tình hình. Tuy nhiên, lịch sử các cuộc xung đột trước đây cho thấy các đợt bán tháo này thường mang tính tạm thời thay vì khởi đầu cho một thị trường giá xuống kéo dài.

Báo cáo của VNDirect cũng đưa ra hai kịch bản chính cho thị trường cổ phiếu trong trung hạn. Trong kịch bản nhiều khả năng xảy ra nhất, nếu xung đột Mỹ - Iran không biến thành một cuộc chiến khu vực diện rộng và hạ nhiệt sau vài tuần, tác động tới kinh tế toàn cầu sẽ được kiểm soát. Khi đó, tâm lý nhà đầu tư sẽ sớm ổn định và VN-Index hoàn toàn có thể tiếp tục hướng tới ngưỡng kháng cự 1.900 điểm vào cuối quý 1 năm 2026.

Ngược lại, trong kịch bản xấu khi giá dầu tăng vọt và lạm phát bùng phát trở lại, thị trường có thể sẽ phải tái định giá lại rủi ro và chỉ số VN-Index có nguy cơ điều chỉnh sâu hơn về vùng 1.700 điểm. Dù ở kịch bản nào, việc theo dõi sát sao các biến động tại eo biển Hormuz và các bước đi của Fed vẫn là ưu tiên hàng đầu của giới đầu tư hiện nay.

- Với thị trường vàng và đồng USD, VNDirect cho rằng hai loại tài sản này đang khẳng định vị thế là "hầm trú ẩn" an toàn, với dự báo giá vàng có thể bật tăng mạnh và hướng về vùng đỉnh cũ 5.500 đến 5.600 USD/ounce.

Trong khi đó, đồng USD có thể tăng giá trong ngắn hạn nhờ việc Mỹ là nước xuất khẩu ròng năng lượng. Đồng thời, lo ngại về rủi ro lạm phát có thể khiến FED trì hoãn thêm việc giảm lãi suất điều hành, hỗ trợ cho xu hướng của đồng USD.

- Với thị trường Bitcoin và các loại tiền kỹ thuật số, VNDirect cho rằng, thị trường này hiện không còn được xem là kênh trú ẩn, khi diễn biến của chúng ngày càng tương đồng với cổ phiếu và thường bị bán mạnh khi rủi ro địa chính trị tăng cao.

Đi sâu vào các ngành kinh tế cụ thể tại Việt Nam, nhóm Dầu khí và Phân bón được VNDirect xếp hạng hưởng lợi cao nhất từ cuộc xung đột này.

Giá dầu neo ở mức cao không chỉ hỗ trợ tâm lý nhà đầu tư mà còn thúc đẩy kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp trong chuỗi giá trị dầu khí.

Đối với ngành phân bón, do Iran chiếm tới 10-15% thị phần xuất khẩu urea toàn cầu, sự gián đoạn sản xuất tại quốc gia này cùng rủi ro đóng cửa eo biển Hormuz đang đẩy giá phân bón vào một chu kỳ tăng giá mới.

Ngành vận tải biển cũng có triển vọng tích cực khi hưởng lợi từ xu hướng tăng giá cước vận tải toàn cầu, dù phần lớn các doanh nghiệp Việt Nam chỉ khai thác các tuyến nội Á.

Ở chiều ngược lại, hàng không là ngành chịu tác động tiêu cực nhất do chi phí nhiên liệu bay tăng vọt và việc phải thay đổi lộ trình bay vòng để tránh khu vực chiến sự.

VNDirect chỉ ra rằng thời gian bay đối với các tuyến Châu Âu - Châu Á có thể tăng thêm từ 30 đến 90 phút, kéo theo lượng nhiên liệu tiêu thụ tăng 10 đến 15% và chi phí khai thác đội lên đáng kể.

Ngành ngân hàng cũng đối mặt với rủi ro khi tỷ giá căng thẳng và thanh khoản hệ thống bị thắt chặt, gây áp lực lên chi phí vốn và biên lợi nhuận (NIM).

Theo VNDirect, nếu xung đột kéo dài làm gia tăng nợ xấu của các doanh nghiệp, lợi nhuận của toàn ngành ngân hàng có thể sẽ bị bào mòn.