VNM (Vinamilk) – hành trình tái định vị từ một 'bluechip quốc dân' đến tài sản phòng thủ của dòng tiền lớn

Tết không chỉ là thời điểm nhìn lại một năm đã qua, mà còn là lúc mỗi nhà đầu tư tự hỏi: mình đang nắm giữ điều gì cho chặng đường phía trước?

Tuyến bài “10 Doanh nghiệp cho năm mới” được chúng tôi dày công biên soạn không nhằm dự báo giá cổ phiếu, mà kể những câu chuyện về chiến lược, dòng tiền và sức bền của doanh nghiệp Việt trong một chu kỳ nhiều biến động. Từ tiêu dùng, ngân hàng, năng lượng đến hạ tầng và đô thị tích hợp – mỗi doanh nghiệp trong tuyến bài này đại diện cho một lát cắt của nền kinh tế đang chuyển mình.

Đầu tư, suy cho cùng, không chỉ là tìm kiếm lợi nhuận. Đó là hành trình đồng hành cùng những doanh nghiệp đủ bản lĩnh để đi xa.

Chúng tôi kính chúc quý độc giả một năm mới sáng suốt, kiên nhẫn và nhiều quyết định đúng đắn.

Có một thời, VNM (CTCP Sữa Việt Nam - Vinamilk) là cổ phiếu tăng trưởng tiêu biểu của thị trường Việt Nam. Động lực đến từ kết quả kinh doanh ấn tượng: Doanh thu tăng hai chữ số, biên lợi nhuận cao, ROE thuộc nhóm dẫn đầu, cổ tức tiền mặt đều đặn.

Nhưng rồi thị trường sữa bão hòa dần, cạnh tranh gia tăng, chi phí nguyên liệu biến động, dẫn tới tốc độ tăng trưởng chậm lại.

Trong vài năm gần đây, câu hỏi lớn nhất với Vinamilk không còn là lãi bao nhiêu, mà là còn tăng trưởng được không?.

2025 vì thế không chỉ là một năm kết quả kinh doanh ổn định, mà là năm thị trường bắt đầu nhìn Vinamilk dưới góc độ tái định vị.

Không còn ở pha tăng trưởng bùng nổ, Vinamilk bước vào giai đoạn tối ưu hóa

Thị trường sữa Việt Nam không còn dư địa tăng trưởng mạnh như giai đoạn 2010–2018. Tỷ lệ tiêu thụ sữa bình quân đầu người đã cao hơn trước, sức cạnh tranh từ thương hiệu nội và ngoại tăng mạnh, đồng thời áp lực giá bán không còn dễ như trước.

Theo dữ liệu từ Hiệp hội sữa Việt Nam, riêng 11 tháng đầu năm 2025, tổng sản lượng sữa tươi trong nước đạt hơn 1,53 tỷ lít, tăng trưởng thấp ở mức 1,5% so với cùng kỳ. Sản lượng sữa bột đạt 6.900 tấn, tăng 4,1% so với cùng kỳ.

Về tiêu thụ, trong 11 tháng đầu năm 2025, tiêu thụ sữa tươi của cả nước ước đạt gần 1,53 tỷ lít và đạt 42.732 tỷ đồng về giá. Tiêu thụ sữa bột ước đạt 269.370 tấn và 16.712 tỷ đồng về giá.

Về giá, tính chung 11 tháng đầu năm 2025, chỉ số giá sữa trung bình đạt 148,4 điểm, tăng 15,4% so với cùng kỳ năm 2024.

Những con số này cho thấy ngành sữa Việt Nam đã bước vào giai đoạn tăng trưởng thấp – cạnh tranh cao – biên lợi nhuận chịu áp lực.

Trong khi đó, trên thế giới, theo số liệu của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), tháng 11/2025, giá các sản phẩm sữa tiếp tục giảm. Trong đó, giá bơ giảm chủ yếu do nguồn cung xuất khẩu từ châu Âu và New Zealand, trong khi nhu cầu nhập khẩu yếu hơn tại châu Á và Trung Đông. Giá sữa bột gầy và sữa bột nguyên kem cũng giảm do nhu cầu yếu và cạnh tranh xuất khẩu gia tăng.

Với Việt Nam, theo số liệu của Cục Hải quan, lũy kế 10 tháng đầu năm 2025, kim ngạch nhập khẩu sữa và sản phẩm sữa đạt 1,16 tỷ USD, tăng 25,4% so với cùng kỳ năm 2024.

Những con số này cho thấy mức độ cạnh tranh với sữa ngoại ngày càng tăng, trong khi sản lượng trong nước chững lại.

Trong bối cảnh đó, thay vì mở rộng bằng mọi giá, Vinamilk chuyển sang chiến lược dài lâu, bắt đầu từ tối ưu danh mục sản phẩm, tăng tỷ trọng sản phẩm giá trị cao, kiểm soát chi phí nguyên liệu và mở rộng xuất khẩu có chọn lọc.

Điều này phản ánh rõ trên kết quả kinh doanh của doanh nghiệp: Tăng trưởng có thể không cao như trước, nhưng biên lợi nhuận và dòng tiền được giữ ổn định hơn.

Đây cũng là lý do VNM không còn là cổ phiếu “tăng trưởng nóng”, mà dần trở thành 'đích đến' đón dòng tiền bền bền vững, là một trong những cổ phiếu được lựa chọn để 'tích sản' dài lâu.

Tối ưu hóa dòng tiền

Trong khi nhiều doanh nghiệp tiêu dùng phải vay nợ để mở rộng, từ nhiều năm nay Vinamilk luôn duy trì lượng tiền mặt lớn, nợ vay thấp và giữ dòng tiền hoạt động dương đều qua các năm.

Tại thời điểm cuối năm 2025, Vinamilk duy trì lượng tiền mặt gần 23.000 tỷ đồng, trong đó có 21.300 tỷ đồng gửi ngân hàng, trong khi nợ vay tài chính ở mức hơn 9.400 tỷ đồng. Điều này giúp doanh nghiệp có thêm nghìn tỷ đồng tiền lãi mỗi năm, đồng thời mở ra cơ hội chủ động trong việc:

- Kiến tạo nguồn hàng trong bối cảnh biến động mạnh;

- Khả năng chủ động trong đầu tư, cơ hội M&A hoặc mở rộng khi cần;

- Đặc biệt là không chịu áp lực lớn về lãi suất ngân hàng.

Trong một thị trường vốn ngày càng chú trọng quản trị và chất lượng tài sản, bảng cân đối “sạch” trở thành yếu tố định giá.

Gia tăng xuất khẩu và quốc tế hóa

Một phần chiến lược dài hạn của Vinamilk là mở rộng ra thị trường quốc tế. Hoạt động kinh doanh quốc tế tiếp tục đóng vai trò là nhân tố thúc đẩy tăng trưởng chủ đạo.

Riêng năm 2025, doanh thu thuần hợp nhất từ thị trường nước ngoài đạt 12.682 tỷ đồng, tăng trưởng 15,5% so với năm trước. Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ việc duy trì vị thế tại Trung Đông và kết hợp mở rộng các thị trường mới; đổi mới sản phẩm và công nghệ, phát triển mô hình kinh doanh, cũng như và tăng cường mối quan hệ hợp tác.

Hoạt động xuất khẩu và công ty con tại nước ngoài giúp Vinamilk giảm phụ thuộc vào tăng trưởng nội địa, đa dạng hóa thị trường và tận dụng thương hiệu lâu năm.

Dù tỷ trọng chưa quá lớn so với tổng doanh thu, nhưng đây là “động cơ phụ” quan trọng cho giai đoạn 2026–2030.

Trong bối cảnh tiêu dùng trong nước phục hồi chậm nhưng ổn định, xuất khẩu có thể là phần tạo đà tăng trưởng cho Vinamilk.

Tối ưu hóa danh mục, gia tăng sản phẩm chất lượng cao

Ở thị trường nội địa, doanh thu thuần hợp nhất trong nước đạt 50.964 tỷ đồng, ghi nhận mức tăng trưởng nhẹ so với năm trước.

Vinamilk cho biết đã triển khai mới và tái tung ra thị trường tổng cộng 100 sản phẩm. Các điểm nhấn nổi bật bao gồm:

- Mở rộng danh mục sản phẩm mới và nâng cấp phân khúc cao cấp,

- Dẫn đầu xu hướng sản phẩm đạm A2,

- Khẳng định vị thế dẫn đầu thị trường và hiệu quả chiến lược tái định vị thương hiệu,

- Đạt tăng trưởng trên các kênh phân phối và bán hàng.

Chiến lược cao cấp hóa tiếp tục phát huy hiệu quả, ghi nhận đà tăng trưởng vững chắc, đưa tỷ trọng đóng góp tiến sát ngưỡng hai chữ số trong tổng doanh thu nội địa năm 2025.

Đây là chỉ dấu quan trọng cho thấy biên lợi nhuận gộp tương lai được cải thiện, nhờ cơ cấu danh mục chuyển dịch sang các dòng sản phẩm mang lại nhiều giá trị cộng thêm cho người tiêu dùng.

Góc nhìn cơ hội đầu tư cổ phiếu VNM

VNM từng được định giá rất cao – như một cổ phiếu tăng trưởng.

Khi tăng trưởng chậm lại, định giá cũng điều chỉnh theo. Hiện nay, VNM không còn được thị trường trả giá như một doanh nghiệp “high growth”, mà được nhìn như một cổ phiếu phòng thủ - cổ phiếu cổ tức - hay cổ phiếu tiêu dùng cơ bản.

Tuy nhiên, song song với việc nhìn vào các chỉ số tăng trưởng, nhà đầu tư cũng nhìn vào Vinamilk qua những rủi ro hiện hữu trong bối cảnh: Giá sữa bột thế giới biến động, sự cạnh tranh từ thương hiệu mới, sự thay đổi thói quen tiêu dùng, áp lực giảm giá để giữ thị phần.

Vinamilk không còn là câu chuyện tăng trưởng nhanh, mà là câu chuyện của chất lượng tài sản. Và trong một thị trường nhiều biến động, chất lượng thường được trả giá muộn – nhưng xứng đáng.

Do vậy, quan trọng nhất là, nếu không tạo được câu chuyện tăng trưởng mới, cổ phiếu VNM có thể đi ngang trong thời gian dài.

Điều này tạo ra hai khả năng:

- Nếu tăng trưởng ổn định, không có đột biến → VNM là tài sản giữ giá và tạo cổ tức.

- Nếu doanh nghiệp tái tăng tốc nhờ sản phẩm mới hoặc thị trường mới → định giá có thể được điều chỉnh lại.

Trong chu kỳ thị trường biến động mạnh, nhóm cổ phiếu tiêu dùng thiết yếu thường trở thành “nơi trú ẩn”.

2025 không phải năm bứt phá, mà là năm tái định vị

Kết thúc quý IV/2025, bà Mai Kiều Liên, Tổng Giám đốc Vinamilk, cũng đã có thông điệp gửi tới cổ đông, nhà đầu tư. Trong đó, bà chia sẻ: Trong Q4/2025, Vinamilk đã khẳng định vị thế dẫn đầu thông qua những bước đi chiến lược mạnh mẽ trong hành trình đổi mới toàn diện, tạo đà tăng trưởng ấn tượng ở cả thị trường trong nước lẫn quốc tế.

Theo bà Mai Kiều Liên, với nền tảng nội lực vững chắc cùng nỗ lực không ngừng trong việc nâng cao giá trị danh mục sản phẩm và tối ưu hóa hệ thống vận hành, Công ty sẵn sàng vươn tới những cột mốc mới và đạt được những thành tựu rực rỡ trong tương lai.

Vinamilk không còn ở thời kỳ tăng trưởng hai chữ số liên tục, nhưng họ có thương hiệu quốc dân, dòng tiền thật, cổ tức đều.

Ba động lực có thể định hình VNM trong giai đoạn mới:

- Tối ưu hóa biên lợi nhuận

- Tăng trưởng xuất khẩu

- Phục hồi tiêu dùng nội địa

VNM hôm nay không còn là cổ phiếu của sự phấn khích, mà là cổ phiếu của sự kiên nhẫn. Và đôi khi, trong một thị trường nhiều biến động, sự kiên nhẫn lại là tài sản quý nhất.