Vừa báo lãi lớn, đại gia thép được ‘khuyên’: Không thể duy trì bằng bán tài sản, cần hướng đến khách hàng đặc biệt Samsung

CTCP Đầu tư Thương mại SMC (mã chứng khoán SMC) vừa công bố tài liệu dự kiến trình ĐHĐCĐ thường niên năm 2026. Trong đó đáng chú ý là báo cáo của Ban kiểm soát (BKS) với nhiều đánh giá chi tiết và thẳng thắn về thực trạng hoạt động của doanh nghiệp.

Ban kiểm soát SMC là một trong số ít các BKS doanh nghiệp có báo cáo chi tiết, đầy đủ với nhiều nội dung bất ngờ.

Năm 2025 lãi lớn không đến từ mảng kinh doanh cốt lõi

Theo BKS, năm 2025 vẫn là một năm nhiều khó khăn đối với SMC ở các hoạt động kinh doanh cốt lõi. Doanh nghiệp đã chủ động thu hẹp quy mô, mạnh tay cắt giảm tài sản và các mảng kinh doanh kém hiệu quả, khiến sản lượng và doanh thu không đạt kế hoạch, đồng thời giảm so với cùng kỳ. Tuy nhiên, kết quả cuối cùng lại ghi nhận mức lợi nhuận tăng mạnh.

Cụ thể, doanh thu thuần năm 2025 của SMC đạt 7.010 tỷ đồng, giảm 21,5% so với mức 8.930 tỷ đồng năm trước. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc ngành thép dù có dấu hiệu phục hồi nhưng chưa đủ mạnh. Trong khi đó, hoạt động kinh doanh liên quan đến bất động sản dự án vẫn chưa thể hồi phục. Song song, công ty đã chủ động rút khỏi một số mảng rủi ro hoặc hiệu quả thấp như cán tẩy, mạ kẽm, ống thép và thiết bị tự động.

Lợi nhuận sau thuế đạt gần 198 tỷ đồng, gấp 16 lần cùng kỳ. Tuy nhiên, theo BKS, phần lớn lợi nhuận này không đến từ hoạt động kinh doanh cốt lõi mà chủ yếu nhờ các yếu tố bất thường. Trong đó, đáng kể là gần 350 tỷ đồng thu từ thanh lý tài sản cố định, cùng với việc xử lý, thu hồi các khoản nợ tồn đọng.

Đặc biệt, tiến triển trong xử lý công nợ với Nova Group đã giúp SMC hoàn nhập hơn 164 tỷ đồng dự phòng phải thu khó đòi, góp phần đáng kể vào kết quả lợi nhuận năm.

Không thể duy trì bằng bán tài sản

Tại thời điểm cuối năm 2025, tổng dư nợ vay và thuê tài chính của SMC ở mức hơn 2.039 tỷ đồng, giảm 351 tỷ đồng so với đầu năm, trong đó dư nợ vay tài chính chiếm tới 2.013 tỷ đồng.

Dù có xu hướng giảm, áp lực tài chính vẫn lớn khi phần lớn là nợ ngắn hạn. SMC đã phải chi khoảng 148 tỷ đồng tiền lãi vay trong năm – một con số đáng kể so với quy mô lợi nhuận.

Đáng chú ý, BKS đưa ra cảnh báo rõ ràng về tính bền vững trong hoạt động của doanh nghiệp. Theo đó, nếu loại trừ các khoản thu nhập bất thường từ chuyển nhượng tài sản và hoàn nhập dự phòng, công ty sẽ đối mặt với khoản lỗ lớn từ chi phí vận hành và chi phí tài chính. Rủi ro về nợ xấu chưa được xử lý vẫn tồn đọng.

“Công ty không thể duy trì sự tồn tại bằng việc bán tài sản trong dài hạn”, BKS nhấn mạnh.

Từ đó, BKS kiến nghị Ban điều hành cần tập trung toàn lực vào hoạt động kinh doanh cốt lõi sau tái cấu trúc, đặc biệt là mảng coil center. Đồng thời, đề nghị Ban lãnh đạo cần tận dụng tối đa vị thế là nhà cung cấp cấp 1 (Tier 1) cho Samsung để gia tăng sản lượng, cải thiện hiệu quả và mở rộng tệp khách hàng, nhất là khối doanh nghiệp FDI – nơi có biên lợi nhuận và tính ổn định cao hơn so với mảng thương mại thép truyền thống.

Theo BKS, điều này nhằm cân bằng và bù đắp cho sự sụt giảm của biên lợi nhuận mỏng trong mảng thương mại thép truyền thống.

Bên cạnh đó, công ty cần siết chặt kỷ luật tài chính, đặc biệt trong kiểm soát công nợ. BKS đề xuất xây dựng cơ chế trách nhiệm trực tiếp đối với bộ phận kinh doanh khi phát sinh nợ rủi ro, đồng thời đẩy mạnh các biện pháp pháp lý nhằm thu hồi các khoản nợ xấu còn tồn đọng.

Song song, Ban lãnh đạo SMC được khuyến nghị tích cực làm việc với các tổ chức tín dụng để cơ cấu lại kỳ hạn nợ, tối ưu chi phí lãi vay và bổ sung nguồn vốn. Đây được xem là yếu tố then chốt nhằm giảm áp lực tài chính, nhất là trong bối cảnh chi phí sản xuất có nguy cơ gia tăng do các biến động địa chính trị toàn cầu.

Tại thời điểm cuối năm 2025, Ban kiểm soát SMC gồm 4 thành viên, trong đó bà Võ Thị Tố Ngân là Trưởng ban. Các thành viên còn lại là bà Lê Thị Cẩm Tú, bà Đặng Thị Thu Trang và bà Thái Thị Vân Anh. Ông Nguyễn Quang Trung bị miễn nhiệm từ 31/12/2025 sau khi được bổ nhiệm từ gần cuối tháng 9.

Năm 2025 cũng đánh dấu những thay đổi đáng kể trong bộ máy quản trị của SMC. Từ ngày 25/9/2025, ông Phạm Hoàng Anh được bầu làm Chủ tịch HĐQT, thay thế bà Nguyễn Thị Ngọc Loan. Đồng thời, số lượng thành viên HĐQT được tinh gọn từ 8 xuống còn 5 người, cho thấy nỗ lực tái cấu trúc bộ máy theo hướng gọn nhẹ hơn.

Công ty trong mảng coil center cũng đang gặp khó

Trong số các công ty con của SMC, Công ty TNHH MTV SMC Tân Tạo đang hoạt động theo mô hình coil center, chuyên gia công và thương mại thép. Công ty đang vận hành nhà máy với công suất 200.000 tấn/năm.

Coil center cũng là mảng mà Ban kiểm soát SMC khuyến nghị Ban lãnh đạo công ty tập trung toàn lực.

SMC Tân Tạo cũng đang trải qua giai đoạn khó khăn dù doanh thu lớn. Năm 2022 công ty đạt gần 3.000 tỷ đồng doanh thu nhưng lỗ 166 tỷ đồng. Năm 2024 tiếp tục báo lỗ 68 tỷ đồng dù doanh thu vượt 1.563 tỷ đồng.

Đối với công ty con này, năm 2025 vừa qua, SMC đã chuyển 50 tỷ đồng từ khoản cho vay thành vốn góp bổ sung. Sau động thái này, vốn điều lệ SMC Tân Tạo đã tăng từ 150 tỷ đồng lên 200 tỷ đồng.