WHO khuyến nghị 5 biện pháp phòng ngừa ung thư hiệu quả

Ngày 3/2, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết gần 40% số ca ung thư trên toàn cầu có thể được phòng ngừa nếu kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ đã được xác định.

Kết luận này được đưa ra trong một thông cáo báo chí chung phát đi từ Geneva và Lyon trước thềm Ngày Ung thư Thế giới, dựa trên phân tích toàn cầu mới do WHO phối hợp với Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) thực hiện.

Nghiên cứu được công bố trên tạp chí khoa học Nature Medicine, đã xem xét mối liên hệ giữa ung thư và 30 yếu tố nguy cơ có thể phòng ngừa. Các yếu tố này bao gồm hút thuốc lá, sử dụng rượu bia, chỉ số khối cơ thể (BMI) cao, lười vận động, ô nhiễm không khí, bức xạ tia cực tím, cũng như lần đầu tiên đưa vào phân tích 9 loại nhiễm trùng được xác định có khả năng gây ung thư.

Theo báo cáo, ước tính có khoảng 37% tổng số ca ung thư mới được chẩn đoán trong năm 2022, tương đương khoảng 7,1 triệu ca trên toàn cầu, có liên quan trực tiếp đến các nguyên nhân có thể phòng ngừa.

WHO nhấn mạnh rằng phát hiện này cho thấy tiềm năng rất lớn của các biện pháp dự phòng trong việc giảm gánh nặng ung thư, đặc biệt trong bối cảnh số ca mắc mới vẫn đang gia tăng tại nhiều quốc gia.

Phân tích dựa trên dữ liệu từ 185 quốc gia và 36 loại ung thư khác nhau cho thấy thuốc lá vẫn là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây ung thư có thể phòng ngừa được trên toàn thế giới. Hút thuốc lá chiếm khoảng 15% tổng số ca ung thư mới, vượt xa các yếu tố nguy cơ khác. Đứng sau thuốc lá là các bệnh nhiễm trùng và việc tiêu thụ rượu bia.

Ở quy mô toàn cầu, ba loại ung thư gồm ung thư phổi, ung thư dạ dày và ung thư cổ tử cung chiếm gần một nửa tổng số ca ung thư có thể phòng ngừa ở cả nam và nữ. Trong đó, ung thư phổi chủ yếu liên quan đến hút thuốc lá và ô nhiễm không khí; ung thư dạ dày phần lớn do nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori; còn ung thư cổ tử cung hầu hết bắt nguồn từ virus gây u nhú ở người (HPV).

Tác giả chính của nghiên cứu cho biết đây là phân tích toàn cầu đầu tiên có thể định lượng một cách toàn diện mức độ nguy cơ ung thư xuất phát từ các nguyên nhân mà con người có thể chủ động ngăn chặn.

Việc phân tích dữ liệu trên nhiều quốc gia và nhóm dân cư khác nhau giúp cung cấp thông tin cụ thể hơn cho các chính phủ cũng như người dân trong việc xây dựng và áp dụng các biện pháp phòng ngừa hiệu quả ngay từ sớm.

Báo cáo cũng chỉ ra sự khác biệt đáng kể về gánh nặng ung thư có thể phòng ngừa giữa nam và nữ. Theo đó, khoảng 45% số ca ung thư mới ở nam giới có liên quan đến các yếu tố nguy cơ có thể phòng tránh, trong khi tỷ lệ này ở nữ giới là khoảng 30%.

Ở nam giới, hút thuốc lá là yếu tố chiếm tỷ trọng lớn nhất, gây ra khoảng 23% tổng số ca mắc mới, tiếp theo là các bệnh nhiễm trùng (9%) và việc tiêu thụ rượu bia (4%). Đối với nữ giới, các bệnh nhiễm trùng là yếu tố hàng đầu, chiếm khoảng 11% tổng số ca mắc mới, theo sau là hút thuốc lá (6%) và chỉ số khối cơ thể cao (3%).

WHO cho rằng những khác biệt này phản ánh sự khác nhau trong hành vi lối sống, điều kiện môi trường và khả năng tiếp cận các biện pháp y tế dự phòng giữa các nhóm dân cư. Do đó, các chiến lược phòng ngừa ung thư cần được thiết kế linh hoạt, phù hợp với từng bối cảnh cụ thể của mỗi quốc gia và khu vực.

Các biện pháp được WHO khuyến nghị bao gồm: Thứ nhất là tăng cường kiểm soát thuốc lá; thứ hai là áp dụng các quy định chặt chẽ hơn đối với rượu bia; thứ ba là mở rộng chương trình tiêm vắc-xin phòng các bệnh nhiễm trùng gây ung thư như HPV và viêm gan B; thứ tư là cải thiện chất lượng không khí, đảm bảo an toàn tại nơi làm việc; thứ năm là đồng thời khuyến khích chế độ dinh dưỡng hợp lý và lối sống năng động.

Theo WHO, đầu tư cho phòng ngừa không chỉ giúp giảm số ca ung thư mới mà còn góp phần giảm gánh nặng tài chính cho hệ thống y tế và nâng cao chất lượng sống cho người dân. Những phát hiện từ nghiên cứu lần này một lần nữa khẳng định rằng ung thư không hoàn toàn là điều không thể tránh khỏi và nhiều ca bệnh có thể được ngăn chặn nếu hành động sớm và đúng cách.