World Bank: Tín dụng tăng mạnh nhưng tiền chưa chảy vào sản xuất

Trong báo cáo cập nhật tình hình kinh tế Việt Nam tháng 5/2026 vừa công bố, World Bank nhận định Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đang theo đuổi định hướng chính sách tiền tệ thận trọng hơn trong năm 2026, đồng thời từng bước chuyển sang cơ chế điều hành theo mục tiêu lạm phát.

Theo WB, nhà điều hành đã đưa ra mục tiêu tăng trưởng tín dụng khoảng 15% trong năm nay, thấp hơn mức 19% của năm 2025. Song song với đó, cơ quan quản lý cũng đang chuẩn bị cho lộ trình gỡ bỏ cơ chế hạn mức tín dụng nhằm tiến tới khuôn khổ điều hành linh hoạt hơn.

Báo cáo cho biết trong bối cảnh thanh khoản hệ thống chịu áp lực từ đầu năm, Ngân hàng Nhà nước đã bơm khoảng 700 triệu USD thông qua nghiệp vụ thị trường mở để hỗ trợ thanh khoản và kéo giảm lãi suất liên ngân hàng xuống khoảng 4,4% vào cuối tháng 4.

Dù vậy, WB cho rằng thực tế chính sách tiền tệ đã được siết chặt hơn thông qua các biện pháp kiểm soát rủi ro trong hệ thống ngân hàng.

Cụ thể, cơ quan này đánh giá hoạt động giám sát đang được tăng cường với các quy định nghiêm ngặt hơn về giới hạn sở hữu ngân hàng, giới hạn cấp tín dụng cho một khách hàng và định hướng hạn chế dòng vốn chảy vào lĩnh vực bất động sản.

Ngoài ra, yêu cầu nâng cao chất lượng vốn ngân hàng trong năm 2026 được xem là bước khởi đầu trong lộ trình tiến tới áp dụng các chuẩn mực Basel III vào năm 2030.

Liên quan đến chất lượng tín dụng, WB cho biết tỷ lệ nợ xấu công bố của 28 ngân hàng thương mại lớn đã giảm từ 3,5% xuống còn 2,9% trong năm 2025 nhờ thị trường bất động sản phục hồi và tín dụng tăng mạnh.

Tuy nhiên, tổ chức này cũng cảnh báo rủi ro tiềm ẩn vẫn ở mức đáng lưu ý khi tỷ lệ dự phòng rủi ro nợ xấu liên tục suy giảm trong ba năm gần đây, phản ánh khả năng hấp thụ tổn thất của hệ thống ngân hàng đang yếu đi.

Đáng chú ý, WB cho rằng tín dụng tại Việt Nam tăng mạnh nhưng chưa thực sự đi vào nền kinh tế thực.

Theo báo cáo, cung tiền M2 tăng nhanh hơn GDP danh nghĩa, khiến vòng quay tiền tệ giảm xuống còn 0,6 trong năm 2025 — mức thấp nhất trong vòng một thập kỷ.

Điều này cho thấy dòng tiền lưu thông chậm hơn trong nền kinh tế, phản ánh nhu cầu tiêu dùng yếu, tâm lý kinh doanh thận trọng và xu hướng gia tăng tiết kiệm.

“Thanh khoản hiện vẫn chủ yếu lưu thông trong hệ thống tài chính thay vì thúc đẩy nhu cầu và sản xuất”, các chuyên gia WB nhận định.

Một trong những biểu hiện rõ nhất là dòng tín dụng tiếp tục chảy mạnh vào lĩnh vực bất động sản.

Theo WB, tín dụng bất động sản đã tăng tới 42% trong năm 2025, gần gấp đôi tốc độ tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống là 19%. Lĩnh vực này hiện chiếm khoảng 25,5% tổng dư nợ tín dụng của nền kinh tế.

Trong khi đó, tín dụng dành cho công nghiệp và nông nghiệp chỉ tăng lần lượt 12,1% và 9,1%. Tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng tăng chậm và vẫn ở mức khiêm tốn.

WB cho rằng sự phân hóa này cho thấy dòng vốn đang được phân bổ nhiều hơn vào các lĩnh vực có tài sản bảo đảm nhưng năng suất thấp, thay vì các ngành tạo ra tăng trưởng và việc làm bền vững cho nền kinh tế.

Tổ chức này cũng cảnh báo việc tín dụng tập trung quá lớn vào bất động sản có thể làm gia tăng rủi ro vĩ mô và tài chính, bao gồm suy giảm chất lượng tài sản và nguy cơ mất ổn định hệ thống ngân hàng.

Ngoài ra, các ngân hàng hiện vẫn phụ thuộc nhiều vào nguồn vốn huy động ngắn hạn để cho vay bất động sản dài hạn, làm gia tăng rủi ro lệch kỳ hạn và áp lực thanh khoản nếu xảy ra biến động dòng tiền.

Để xử lý những mất cân đối này, Chính phủ đang thúc đẩy các chính sách định hướng dòng tín dụng sang phân khúc nhà ở giá phù hợp thông qua miễn giảm tiền sử dụng đất, ưu đãi tín dụng và hỗ trợ hạ tầng.

Tuy nhiên, WB cho rằng quá trình triển khai vẫn gặp nhiều vướng mắc liên quan đến pháp lý, giải phóng mặt bằng, biên lợi nhuận thấp của doanh nghiệp và thủ tục xác minh đối tượng thụ hưởng còn phức tạp.