World Cup 2026 có thể khiến 4.500 người rơi vào cảnh mất nhà ở

Việc World Cup 2026 được tổ chức tại 16 thành phố thuộc Mỹ, Canada và Mexico đã vô tình trở thành một chất xúc tác chính trị mạnh mẽ, buộc các chính quyền địa phương đối diện trực tiếp với những thất bại chính sách tồn tại nhiều năm.

Với Seattle, sự kiện này không đơn thuần là một lễ hội thể thao, mà là phép thử về năng lực quản trị đô thị, đặc biệt trong xử lý khủng hoảng vô gia cư.

Dự kiến dân số Seattle sẽ tăng thêm khoảng 750.000 người trong mùa hè World Cup, trong khi thành phố vốn đã nằm trong nhóm có tỷ lệ vô gia cư cao nhất nước Mỹ. Việc đăng cai 6 trận đấu tại Lumen Field - một sân vận động nằm sát trung tâm - khiến vấn đề càng trở nên nhạy cảm về mặt an ninh, hình ảnh quốc tế và tính chính danh chính trị.

Cam kết táo bạo của Thị trưởng Katie Wilson

Thị trưởng mới của Seattle, Katie Wilson, một chính trị gia tự nhận theo khuynh hướng xã hội chủ nghĩa, đã chọn đối đầu trực diện với thách thức này. Trước những đe dọa của Tổng thống Donald Trump về khả năng rút các trận World Cup khỏi Seattle nếu thành phố không đảm bảo an ninh, Wilson không phản pháo bằng ngôn từ mà bằng chính sách.

Mục tiêu trung tâm của bà là tạo thêm 500 đơn vị nhà ở (nhà nhỏ, nhà di động, căn hộ) trước ngày 15/6 - thời điểm trận World Cup đầu tiên diễn ra tại Seattle. Đây là mức mở rộng chưa từng có, vượt xa tổng số nhà ở mới được bổ sung trong suốt 4 năm trước đó.

Tuy nhiên, chính quyền Wilson cũng nhanh chóng điều chỉnh kỳ vọng: mục tiêu không còn là “đưa tất cả người vô gia cư vào nơi trú ẩn”, mà là “càng nhiều càng tốt” - một sự dịch chuyển cho thấy chủ nghĩa lý tưởng đang va chạm với thực tế ngân sách và thể chế.

Di sản chính sách và giới hạn tài chính

Seattle đã tuyên bố tình trạng khủng hoảng vô gia cư từ năm 2015, nhưng số người vô gia cư vẫn tăng từ khoảng 10.000 lên gần 17.000 người vào năm 2024. Trong hơn một thập kỷ, thành phố đã chi gần 1 tỷ USD mà hiệu quả rất hạn chế.

Người tiền nhiệm của Wilson, Thị trưởng Bruce Harrell, theo đường lối ôn hòa, tập trung vào nhà ở dài hạn nhưng vẫn duy trì các chiến dịch dẹp bỏ khu lều trại - chính sách gây chia rẽ sâu sắc trong nội bộ đảng Dân chủ. Khi các gói hỗ trợ thời Covid từ Đạo luật Cứu trợ Hoa Kỳ hết hạn, hàng trăm giường trú ẩn buộc phải đóng cửa, khiến áp lực đổ dồn lên chính quyền mới.

Tình hình càng xấu đi khi chính quyền ông Trump cắt giảm hoặc làm gián đoạn các nguồn tài trợ liên bang quan trọng, đặc biệt là các khoản chăm sóc liên tục (Continuum of Care) của Bộ Nhà ở và Phát triển Đô thị (HUD), vốn là trụ cột trong hệ sinh thái hỗ trợ người vô gia cư tại Seattle. Theo ước tính, nếu các cắt giảm này có hiệu lực hoàn toàn, Seattle có thể chứng kiến thêm khoảng 4.500 người rơi vào cảnh mất nhà ở.

Xung đột ý thức hệ trong nội bộ địa phương

Tranh cãi lớn nhất không nằm ở mục tiêu, mà ở phương thức. Phe ôn hòa coi các khu trú ẩn tập thể và giải tỏa lều trại là giải pháp ngắn hạn cần thiết để “dọn đường” cho World Cup. Ngược lại, phe tiến bộ phản đối gay gắt, cho rằng các khu trú ẩn tập thể thiếu an toàn, thiếu riêng tư và không mang lại ổn định dài hạn, đặc biệt với phụ nữ và người có vấn đề sức khỏe tâm thần.

Các nghiên cứu mà giới tiến bộ viện dẫn cho thấy nhà ở riêng lẻ, dù quy mô nhỏ, có tỷ lệ tái hòa nhập bền vững cao hơn. Tuy nhiên, mô hình này đòi hỏi thời gian, đất đai và ngân sách - những thứ Seattle đang thiếu nghiêm trọng khi đồng hồ World Cup đang đếm ngược.

Những quyết định mâu thuẫn của Wilson trong các tuần đầu nhậm chức - hoãn đóng cửa một khu trại nhưng lại dỡ bỏ khu trại khác gần Đại học Washington - phản ánh rõ sự giằng co giữa áp lực chính trị, đạo đức xã hội và yêu cầu thực tiễn.

Vai trò của chính quyền liên bang: chất xúc tác hay rủi ro?

Dù ông Trump vô tình biến World Cup thành một “đòn bẩy cưỡng bức cải cách”, hầu như mọi quan chức địa phương - từ Dân chủ đến Cộng hòa - đều thống nhất ở một điểm: không ai muốn chính quyền liên bang can thiệp trực tiếp.

Sự bất ổn trong chính sách tài trợ liên bang, cùng với khả năng áp đặt điều kiện chính trị từ Washington, khiến giới lãnh đạo địa phương lo ngại rằng bất kỳ sự “giúp đỡ” nào cũng có thể làm trầm trọng thêm khủng hoảng thay vì giải quyết nó.

Theo Politico