Xâm nhập mặn, chuẩn xanh và bài toán sống còn của doanh nghiệp ĐBSCL

Nhận định này được các chuyên gia nhấn mạnh tại hội thảo khoa học “Kinh tế bền vững và chiến lược kinh doanh trong bối cảnh toàn cầu hóa”, diễn ra ngày 22/12 tại Trường Đại học Nam Cần Thơ.

Trong nhiều năm, doanh nghiệp ĐBSCL chủ yếu dựa vào lợi thế tự nhiên để sản xuất, xuất khẩu nông sản và thủy sản. Tuy nhiên, mô hình tăng trưởng này đang chịu sức ép ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu và các hàng rào môi trường khắt khe của những thị trường xuất khẩu chủ lực như Mỹ và Liên minh châu Âu (EU).

Không ít doanh nghiệp vẫn lo ngại việc theo đuổi các tiêu chuẩn “xanh” sẽ làm gia tăng chi phí, song thực tế cho thấy nếu chậm chuyển đổi, nguy cơ bị loại khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu là rất rõ ràng.

Từ thực tiễn đó, các chuyên gia tại hội thảo đã đề xuất bốn nhóm giải pháp trọng tâm nhằm thúc đẩy phát triển bền vững cho doanh nghiệp ĐBSCL.

Trước hết, tiêu chuẩn ESG (môi trường, xã hội và quản trị) cần được tích hợp vào chiến lược quản trị cốt lõi, thay vì triển khai mang tính hình thức.

Với các ngành chủ lực như thủy sản và lúa gạo, việc minh bạch quy trình sản xuất, giảm “dấu chân carbon” và bảo đảm trách nhiệm xã hội không chỉ đáp ứng yêu cầu của thị trường mà còn tạo ra giá trị thương hiệu bền vững.

Theo các chuyên gia, một quy trình nuôi trồng thân thiện với hệ sinh thái và công bằng với nông dân sẽ mang lại giá trị cao hơn nhiều so với sản phẩm thuần túy cạnh tranh bằng giá.

Giải pháp thứ hai là chuyển đổi sang mô hình kinh tế tuần hoàn, coi phụ phẩm nông nghiệp là nguồn tài nguyên thay vì chất thải. Rơm rạ, trấu, vỏ tôm hay bã mía có thể được tái chế thành phân bón, năng lượng sinh khối hoặc các sản phẩm có giá trị xuất khẩu.

Cách tiếp cận này không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí xử lý chất thải mà còn nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng trước những biến động bên ngoài.

Bên cạnh đó, tài chính xanh được xác định là yếu tố then chốt trong việc thu hút nguồn vốn quốc tế. Doanh nghiệp triển khai các dự án bền vững sẽ có lợi thế tiếp cận vốn ưu đãi, đồng thời thông qua chiến lược marketing xanh, nông sản ĐBSCL có cơ hội thoát khỏi phân khúc giá rẻ để tiến vào thị trường cao cấp, nhờ giá trị môi trường và xã hội đi kèm.

Trong bối cảnh xâm nhập mặn và rủi ro khí hậu ngày càng gia tăng, ứng dụng công nghệ số là giải pháp không thể thiếu. Các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) hỗ trợ dự báo, quản trị chuỗi cung ứng và truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu minh bạch ngày càng cao từ các thị trường như Mỹ, Nhật Bản và EU.

Các chuyên gia nhấn mạnh, phát triển bền vững không phải là hành trình đơn độc của từng doanh nghiệp. Khi tri thức khoa học được kết hợp với sự linh hoạt và năng động của cộng đồng doanh nghiệp, các sản phẩm “xanh” có thể trở thành đòn bẩy quan trọng, giúp kinh tế ĐBSCL vượt qua thách thức toàn cầu và tăng trưởng bền vững.