Xây hơn 80 bệ phóng mới quanh căn cứ tên lửa hạt nhân, Trung Quốc đang toan tính gì?

Hiện nay, tên lửa hạt nhân Trung Quốc đã có thể vươn tới mọi thành phố trên lãnh thổ Mỹ.

Tuy nhiên, những hình ảnh vệ tinh được Reuters phân tích cho thấy Bắc Kinh đang xây dựng thêm một mạng lưới quy mô lớn gồm bệ phóng, hầm trú ẩn, trung tâm liên lạc và các cơ sở chỉ huy gần những hầm chứa tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM) ở khu vực sa mạc phía tây bắc đất nước.

Theo đánh giá của ba chuyên gia an ninh được Reuters tham vấn, các hình ảnh vệ tinh cho thấy sự xuất hiện của hơn 80 bệ triển khai có thể phục vụ cho các hệ thống tên lửa cơ động, các tổ hợp phòng không, cùng nhiều cơ sở được cho là phục vụ tác chiến điện tử, thông tin vệ tinh và hoạt động chỉ huy điều hành.

Quy mô xây dựng chưa từng được công bố này phản ánh một chiến dịch mở rộng hạ tầng quân sự quy mô lớn nhằm bảo vệ và vận hành lực lượng hạt nhân trên bộ của Trung Quốc. Các chuyên gia cho rằng mạng lưới mới là bước nâng cấp đáng kể đối với năng lực "đòn phản công hạt nhân" của Bắc Kinh, trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược với Mỹ ngày càng gia tăng, đặc biệt quanh vấn đề Đài Loan.

"Chúng tôi đang chứng kiến một hệ thống hạ tầng được xây dựng trên quy mô khổng lồ, trải rộng hàng nghìn km² sa mạc bên ngoài các bãi phóng tên lửa", Alexander Neill, chuyên gia thuộc Viện Nghiên cứu Pacific Forum ở Hawaii, nhận định. Theo ông, nếu các cơ sở này sở hữu đầy đủ năng lực như dự đoán, đây sẽ là bước tăng cường và đa dạng hóa đáng kể đối với sức răn đe hạt nhân chiến lược của Trung Quốc.

Khả năng bảo vệ các bãi phóng tên lửa trong sa mạc đóng vai trò then chốt trong học thuyết hạt nhân của Trung Quốc, vốn dựa trên nguyên tắc duy trì lực lượng đủ mạnh để trả đũa nếu bị tấn công trước.

Mặc dù Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc có thể triển khai vũ khí hạt nhân từ tàu ngầm và máy bay, các cánh đồng hầm phóng tên lửa tại khu tự trị Tân Cương và tỉnh Cam Túc vẫn là xương sống của lực lượng hạt nhân nước này.

Chương trình mở rộng hạt nhân của Trung Quốc hiện là một trong những nội dung được giới phân tích quốc tế theo dõi sát sao nhất trong chiến lược hiện đại hóa quân đội của Chủ tịch Tập Cận Bình. Nhiều nhà ngoại giao phương Tây cho rằng Bắc Kinh vẫn thiếu minh bạch về quy mô cũng như định hướng phát triển năng lực hạt nhân trong tương lai.

Một trụ cột trong học thuyết quân sự của Trung Quốc là chính sách "không sử dụng vũ khí hạt nhân trước". Theo đó, Bắc Kinh cam kết sẽ không khởi động một cuộc tấn công hạt nhân. Tuy nhiên, một số nhà phân tích phương Tây cho rằng Trung Quốc có thể sử dụng sức mạnh hạt nhân như công cụ răn đe để hạn chế sự can dự từ bên ngoài trong trường hợp xảy ra xung đột liên quan tới Đài Loan.

Đầu tháng này, Chủ tịch Tập Cận Bình đã cảnh báo Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng việc xử lý sai các bất đồng liên quan tới Đài Loan có thể đẩy quan hệ hai nước tới một "ngưỡng nguy hiểm".

Hai "pháo đài bát giác" giữa sa mạc

Trung tâm của mạng lưới mới là hai công trình có hình bát giác được xây dựng trong khoảng 6 năm qua tại miền đông Tân Cương. Cả hai đều nằm ở phía Tây Nam khu vực hầm phóng tên lửa Hami, cách lần lượt khoảng 140km và 230km.

Ảnh vệ tinh cho thấy bên trong các tổ hợp này có khu nhà ở cho binh sĩ, bãi đỗ phương tiện quân sự cỡ lớn, các hầm trú ẩn bọc thép, kho vũ khí kiên cố cùng hệ thống sân bay và đường sắt kết nối trực tiếp với các bãi phóng tên lửa.

Những hình ảnh mới nhất còn ghi nhận hoạt động diễn tập của các đoàn xe quân sự cỡ lớn quanh khu bát giác phía bắc trong tháng này và tháng 4. Nhiều lều bạt lớn cùng các vị trí được ngụy trang giống bãi phóng tên lửa cũng xuất hiện trong khu vực, một số đi kèm các tổ hợp phòng không.

Reuters cho biết đây là lần đầu tiên quy mô thực sự của mạng lưới bệ phóng liên kết với các tổ hợp bát giác này được công bố.

Dù chưa thể xác định chính xác chức năng của từng cơ sở, năm chuyên gia an ninh được Reuters phỏng vấn đều đồng ý rằng toàn bộ hệ thống có thể phục vụ trực tiếp cho chương trình hạt nhân của Trung Quốc, bên cạnh các nhiệm vụ quân sự khác.

Một trong những câu hỏi lớn hiện nay là liệu các bệ phóng này sẽ triển khai tên lửa đạn đạo cơ động, hệ thống tác chiến điện tử hay chỉ đơn thuần là các cơ sở hỗ trợ hậu cần.

Trong lễ duyệt binh tại Bắc Kinh hồi tháng 9 năm ngoái nhân kỷ niệm 80 năm kết thúc Thế chiến II, quân đội Trung Quốc đã trình làng nhiều loại vũ khí có khả năng mang đầu đạn hạt nhân, bao gồm cả ICBM triển khai từ hầm phóng cố định lẫn bệ phóng cơ động trên xe tải.

Theo các quan chức Mỹ và giới kiểm soát vũ khí, Trung Quốc hiện là quốc gia mở rộng năng lực hạt nhân nhanh nhất thế giới.

Báo cáo mới nhất của Lầu Năm Góc cho biết tốc độ sản xuất đầu đạn hạt nhân của Trung Quốc đã chậm lại, nhưng nước này vẫn đang trên lộ trình sở hữu khoảng 1.000 đầu đạn vào năm 2030. Báo cáo công bố tháng 12 cũng ước tính Bắc Kinh đã triển khai khoảng 100 tên lửa đạn đạo xuyên lục địa tại ba khu vực hầm phóng chính.

Song song với việc mở rộng kho vũ khí, Trung Quốc cũng đang tăng cường hệ thống cảnh báo sớm dựa trên các vệ tinh Huoyan-1. Theo Lầu Năm Góc, hệ thống này có khả năng phát hiện một tên lửa đạn đạo xuyên lục địa đang lao tới chỉ trong vòng 90 giây sau khi phóng và gửi cảnh báo tới trung tâm chỉ huy trong khoảng 3 đến 4 phút.

Khoảng thời gian đó được đánh giá đủ để Trung Quốc kích hoạt các tên lửa trong hầm phóng trước khi chúng trở thành mục tiêu bị tấn công.

Mạng lưới phòng thủ khiến chuyên gia bất ngờ

Điểm đáng chú ý nhất là từ mỗi tổ hợp bát giác tỏa ra hàng loạt tuyến đường đất và hành lang kỹ thuật kéo dài sâu vào sa mạc, kết nối với hàng chục bệ bê tông nằm rải rác giữa các dãy đá và lòng suối khô.

Theo các chuyên gia, những vị trí này có thể được sử dụng để triển khai hệ thống phòng không cơ động, thiết bị tác chiến điện tử hoặc các bệ phóng ICBM di động trên đường bộ.

Hans Kristensen, Giám đốc Dự án Thông tin Hạt nhân thuộc Liên đoàn Các nhà khoa học Mỹ, cho rằng rất khó xác định chính xác chức năng của từng hạng mục, nhưng quy mô xây dựng khổng lồ khiến mọi khả năng đều không thể loại trừ.

Ông cùng Alexander Neill nhận định các đường dẫn kết nối giữa các cơ sở nhiều khả năng chứa cáp quang phục vụ liên lạc quân sự.

Tại tổ hợp bát giác phía bắc, các chuyên gia còn phát hiện một công trình đang được xây dựng có thể liên quan tới thông tin vệ tinh hoặc liên lạc vi ba, với sự xuất hiện của nhiều chảo thu tín hiệu cùng hai tháp lớn.

Theo Tong Zhao, chuyên gia chính sách hạt nhân thuộc Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, toàn bộ hệ thống này có thể đóng vai trò trong mạng lưới C3, tức chỉ huy, kiểm soát và thông tin liên lạc, đồng thời hỗ trợ bảo trì và vận hành các tên lửa tại khu hầm phóng Hami.

Trong khi đó, một cơ sở bát giác thứ ba nằm gần khu thử hạt nhân Lop Nur có quy mô nhỏ hơn và dường như được sử dụng làm thao trường. Hình ảnh vệ tinh cho thấy mặt đất đầy hố nổ, nhiều công trình bị phá hủy và các mô hình máy bay chiến đấu phương Tây phục vụ huấn luyện.

Các chuyên gia cho rằng quy mô mạng lưới phòng thủ quanh các hầm phóng tên lửa đang giúp Trung Quốc trở nên khác biệt so với hai cường quốc hạt nhân còn lại là Mỹ và Nga.

Trong khi Washington và Moscow chủ yếu dựa vào số lượng hầm phóng lớn, vị trí biệt lập và khả năng chống chịu cao của công trình để bảo đảm sức răn đe, Trung Quốc dường như đang xây dựng thêm một lớp bảo vệ quy mô lớn bao quanh các lực lượng hạt nhân chiến lược của mình.

Sự xuất hiện của mạng lưới quân sự đồ sộ giữa sa mạc Tây Bắc Trung Quốc đã khiến ngay cả những chuyên gia kỳ cựu nhất cũng bất ngờ.

"Tôi chưa từng thấy điều gì tương tự như vậy", Kristensen nhận xét. "Đây là một nỗ lực phi thường".

Theo Reuters