Xe Nhật có nguy cơ mất trợ cấp tại châu Âu, hơn 100 công ty phản đối

EU xem xét siết điều kiện trợ cấp xe điện

Theo Nikkei Asia, Liên minh châu Âu (EU) đang xem xét một chính sách yêu cầu xe điện và xe hybrid phải được lắp ráp trong khối mới đủ điều kiện nhận trợ cấp. Động thái này đang vấp phải sự phản đối từ Chính phủ Nhật Bản và các hãng sản xuất ô tô nước này.

Hôm thứ 6, một liên minh gồm hơn 100 công ty Nhật Bản, trong đó có Toyota Motor, đã đề nghị EU sửa đổi dự luật đề xuất các quy định về tỷ lệ nội dung sản xuất tại EU tối thiểu để sản phẩm đủ điều kiện nhận trợ cấp và hỗ trợ trong mua sắm công.

Ông Ryosei Akazawa, Bộ trưởng Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản, đã yêu cầu sửa đổi nội dung này tại cuộc đối thoại kinh tế cấp cao hôm thứ 5 với các quan chức hàng đầu của EU, trong đó có ông Stéphane Séjourné, Phó chủ tịch điều hành Ủy ban châu Âu phụ trách thịnh vượng và chiến lược công nghiệp.

“Tôi đã truyền đạt rõ ràng những quan ngại của mình về nguy cơ xe điện sản xuất tại Nhật Bản bị loại khỏi diện hỗ trợ”, ông Akazawa nói với báo giới sau cuộc họp.

Bản dự thảo Đạo luật Tăng tốc Công nghiệp (IAA), được Ủy ban châu Âu công bố hồi tháng 3, nhằm hỗ trợ các lĩnh vực phát thải carbon thấp tại địa phương, như xe điện và năng lượng tái tạo.

Trước khi dự thảo được công bố, đại diện Chính phủ Nhật Bản và ngành công nghiệp nước này đã đàm phán với các nhà lập pháp EU để các mặt hàng xuất khẩu của Nhật Bản được đối xử tương tự như các sản phẩm sản xuất trong khối. Nhật Bản và các quốc gia khác đã ký hiệp định đối tác kinh tế với EU sẽ được xem là “đối tác đáng tin cậy” và đủ điều kiện nhận hỗ trợ.

Tuy nhiên, dự luật lại đề xuất các điều kiện nghiêm ngặt hơn đối với việc sản xuất xe điện, xe hybrid sạc điện và xe chạy bằng pin nhiên liệu, trong đó yêu cầu các phương tiện này phải được lắp ráp trong EU.

Năm 2025, các hãng xe Nhật Bản đã bán 1,67 triệu xe tại 31 thị trường lớn ở châu Âu. Nhiều hãng đã chuyển sang xuất khẩu từ Nhật Bản và các khu vực khác ở châu Á, đồng thời cắt giảm sản xuất tại EU, nơi chi phí cao hơn.

Toyota, hãng xe lớn nhất Nhật Bản, có các nhà máy lắp ráp tại nhiều nước EU như Pháp, Cộng hòa Séc, Ba Lan và Bồ Đào Nha, cũng như tại các nước ngoài khối như Anh và Thổ Nhĩ Kỳ. Tại Thổ Nhĩ Kỳ, Toyota chủ yếu sản xuất xe hybrid sạc điện để xuất sang EU.

Mặc dù Anh và Thổ Nhĩ Kỳ dự kiến được phân loại là đối tác đáng tin cậy giống như Nhật Bản, các nước này cũng đối mặt với rủi ro tương tự là mất hỗ trợ đối với xe điện. Hoạt động sản xuất xe điện đầu tiên của Toyota tại EU dự kiến bắt đầu sớm nhất vào năm 2028 tại một nhà máy ở Cộng hòa Séc.

Suzuki Motor của Nhật Bản có nhà máy tại Hungary, một quốc gia thành viên EU, nhưng phần lớn xe điện bán tại châu Âu lại được nhập khẩu từ Ấn Độ. Nissan Motor sản xuất Leaf, mẫu xe điện chủ lực của hãng, tại nhà máy Sunderland ở miền Bắc nước Anh.

Honda Motor và Mazda Motor đã chấm dứt sản xuất tại EU và hiện xuất khẩu xe từ Nhật Bản cũng như các khu vực khác. Mitsubishi Motors bán xe điện trong khối EU do Renault của Pháp cung cấp, trong khi xe hybrid sạc điện được xuất khẩu từ Nhật Bản.

Rủi ro chiến lược đối với ngành ô tô Nhật

Nếu ô tô Nhật Bản không được đưa vào diện hưởng ưu đãi, các hãng xe nước này sẽ buộc phải điều chỉnh lại chiến lược tại EU.

Dự luật cũng sẽ áp đặt các điều kiện còn chặt chẽ hơn đối với ưu đãi dành cho các công ty EU trong lĩnh vực xe điện và xe doanh nghiệp, chẳng hạn xe cho thuê hoặc cho thuê dài hạn. Ngoài yêu cầu lắp ráp tại EU, một số linh kiện, bao gồm vật liệu pin, cũng phải được sản xuất trong khối.

Xe doanh nghiệp chiếm khoảng 60% số xe đăng ký mới tại EU. Việc bảo đảm các linh kiện, chẳng hạn linh kiện liên quan đến pin, được cung ứng từ trong khối không phải là nhiệm vụ dễ dàng.

Đề xuất này cũng ưu tiên các sản phẩm sản xuất tại EU trong các lĩnh vực năng lượng sạch, như năng lượng hạt nhân và hydro.

Hôm thứ 6, Hội đồng Doanh nghiệp Nhật Bản tại châu Âu đã gửi kiến nghị chính thức tới Ủy ban châu Âu, đề nghị EU cho phép một số sản phẩm lắp ráp bên ngoài khối vẫn đủ điều kiện hưởng ưu đãi.

Dự luật IAA dự kiến được hoàn tất vào cuối năm nay. Chính phủ và ngành công nghiệp Nhật Bản sẽ tiếp tục thúc đẩy việc sửa đổi. Nếu dự luật này trở thành luật, các quốc gia thành viên EU dự kiến sẽ đưa các quy định của IAA vào luật pháp trong nước.