Xử tử hình, tịch thu 3 tấn tiền mặt trị giá 776 tỷ đồng cùng toàn bộ tài sản cá nhân của nguyên Chủ tịch công ty tài chính lớn SN 1962 ở Trung Quốc

Khi nhắc đến những đại án tham nhũng với số tiền đặc biệt lớn tại Trung Quốc thì cái tên Lai Xiaomin gần như luôn được nhắc tới đầu tiên.

Cựu Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Quản lý tài sản China Huarong đã biến một tổ chức tài chính Nhà nước quản lý khối tài sản lên tới hàng nghìn tỷ nhân dân tệ thành “cỗ máy rút tiền” phục vụ lợi ích cá nhân.

Từ năm 2008 đến thời điểm bị Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương và Ủy ban Giám sát Quốc gia Trung Quốc điều tra vào tháng 4/2018, Lai Xiaomin bị xác định đã yêu cầu hoặc nhận hối lộ tổng cộng 1,788 tỷ nhân dân tệ (gần 7.000 tỷ đồng) từ nhiều tổ chức và cá nhân. Đây được xem là một trong những vụ án tham nhũng nghiêm trọng nhất trong lịch sử Trung Quốc hiện đại.

Đến năm 2026, dù đã hơn 5 năm kể từ ngày Lai Xiaomin bị thi hành án tử hình, vụ án này vẫn thường xuyên được nhắc lại như một bài học điển hình trong chiến dịch chống tham nhũng lĩnh vực tài chính tại Trung Quốc.

Lai Xiaomin sinh năm 1962 tại Thụy Kim, tỉnh Giang Tây, trong một gia đình nông dân nghèo. Nhờ con đường học tập, ông từng bước gia nhập hệ thống Ngân hàng Trung ương Trung Quốc. Năm 2009, Lai Xiaomin được bổ nhiệm làm Tổng Giám đốc China Huarong và đến năm 2012 giữ chức Chủ tịch Hội đồng quản trị.

Trong thời gian điều hành doanh nghiệp, ông thúc đẩy việc mở rộng quy mô mạnh mẽ, đưa China Huarong từ một công ty chuyên xử lý nợ xấu thành tập đoàn tài chính hoạt động trên nhiều lĩnh vực. Hàng loạt công ty con và chi nhánh được thành lập, khiến tổng tài sản của doanh nghiệp tăng lên mức hàng nghìn tỷ nhân dân tệ.

Tuy nhiên, phía sau tốc độ tăng trưởng đó là hàng loạt hoạt động đầu tư vượt kiểm soát, cấp tín dụng trái quy định và mở rộng kinh doanh thiếu thận trọng, để lại nhiều rủi ro tài chính nghiêm trọng cho doanh nghiệp.

Theo hồ sơ điều tra, Lai Xiaomin bị cáo buộc nhận hối lộ với quy mô đặc biệt lớn. Trong 22 vụ nhận hối lộ được xác định, có 3 vụ liên quan tới số tiền vượt 200 triệu, 400 triệu và 600 triệu nhân dân tệ. Ngoài ra còn có 6 vụ khác với số tiền trên 40 triệu nhân dân tệ mỗi vụ.

Cơ quan chức năng cho rằng Lai Xiaomin không chỉ nhận hối lộ mà còn chủ động gợi ý, yêu cầu doanh nghiệp đưa tiền để đổi lấy các quyết định liên quan đến dự án, tín dụng hoặc bổ nhiệm nhân sự.

Nhiều doanh nhân tìm cách tiếp cận ông vì cho rằng quyền lực của Lai Xiaomin có thể quyết định sự sống còn của các thương vụ tài chính lớn.

Một trong những chi tiết gây chấn động dư luận là việc cơ quan điều tra phát hiện một căn hộ tại Bắc Kinh được Lai Xiaomin sử dụng để cất giấu tiền mặt. Nơi này có nhiều két sắt chứa hơn 200 triệu nhân dân tệ (776 tỷ đồng) tiền mặt.

Theo thông tin từ cơ quan điều tra, Lai Xiaomin yêu cầu các đối tượng hối lộ giao tiền bằng tiền mặt nhằm tránh bị truy vết. Sau khi nhận tiền, ông tự lái xe tới căn hộ để cất giữ. Khối lượng tiền mặt tại đây được cho là nặng hơn 3 tấn. Trong một đoạn ghi hình được công bố sau đó, Lai Xiaomin còn nói rằng số tiền này “chưa tiêu đồng nào”, khiến dư luận Trung Quốc đặc biệt phẫn nộ.

Không chỉ vướng sai phạm tài chính, Lai Xiaomin còn bị cáo buộc có đời sống cá nhân bê bối. Truyền thông Trung Quốc từng nhắc đến cái gọi là “ba con số 100” gắn với ông, gồm hơn 100 căn nhà, hơn 100 mối quan hệ lợi ích và hơn 100 nhân tình.

Theo thông tin công khai, Lai Xiaomin từng sắp xếp cho nhiều nhân tình sống cùng một khu dân cư và chu cấp tiền sinh hoạt hằng tháng. Trong thời gian hôn nhân với người vợ đầu vẫn tồn tại trên pháp lý, ông còn bí mật ly hôn và có con với một nhân tình tại Hong Kong (Trung Quốc). Những hành vi này sau đó bị xác định cấu thành tội trùng hôn.

Giới chức Trung Quốc cũng cho rằng Lai Xiaomin đã xây dựng China Huarong thành “vương quốc riêng”, nơi quyền lực tập trung tuyệt đối vào cá nhân ông. Cơ chế giám sát nội bộ bị vô hiệu hóa, trong khi nhiều người đồng hương Giang Tây được bổ nhiệm vào các vị trí quan trọng trong doanh nghiệp.

Ngày 5/1/2021, Tòa án Nhân dân Trung cấp số 2 thành phố Thiên Tân tuyên phạt Lai Xiaomin án tử hình về các tội nhận hối lộ, tham ô và trùng hôn; đồng thời tước quyền chính trị suốt đời và tịch thu toàn bộ tài sản cá nhân.

Sau phiên sơ thẩm, Lai Xiaomin kháng cáo. Tuy nhiên, ngày 21/1/2021, Tòa án Nhân dân cấp cao Thiên Tân bác đơn kháng cáo và giữ nguyên mức án tử hình. Sau khi được Tòa án Nhân dân tối cao phê chuẩn, Lai Xiaomin bị thi hành án vào ngày 29/1/2021.

Khoảng thời gian từ khi tuyên án đến khi thi hành án chỉ chưa đầy một tháng, được xem là trường hợp xử lý đặc biệt nghiêm khắc trong chiến dịch chống tham nhũng của Trung Quốc.

Sau vụ án của Lai Xiaomin, nhiều quan chức tài chính khác có liên quan cũng lần lượt bị xử lý.