Xuất khẩu gạo của đối thủ lớn nhất ở Đông Nam Á lao dốc ngay đầu năm mới, Việt Nam hưởng lợi lớn

Gạo Thái Lan đón tin xấu ngay đầu năm mới Bính Ngọ, mất lợi thế so với Việt Nam

Ông Pol Lt Charoen Laothamatas, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà xuất khẩu gạo Thái Lan (TREA) hôm 25/2 cho biết khối lượng xuất khẩu gạo của nước này trong tháng 1 năm 2026 đạt 530.287 tấn, giảm 17,5% so với mức 643.144 tấn cùng kỳ năm ngoái.

Giá trị xuất khẩu đạt 9,707 tỷ baht, tức gần 8.153 tỷ đồng (giảm 30,7%), tương đương 313 triệu USD (giảm 23,9%), phản ánh áp lực từ giá thị trường thế giới và sự cạnh tranh ngày càng gay gắt.

TREA đặt mục tiêu xuất khẩu gạo Thái Lan năm 2026 ở mức 7,03 triệu tấn, giảm 11%, với giá trị dự kiến 130 tỷ baht, tương đương 4 tỷ USD hay gần 109.186 tỷ đồng. Đây là mục tiêu thấp nhất trong vòng 5 năm qua kể từ năm 2021.

Ngoài ra, tình hình sẽ được đánh giá lại vào nửa cuối năm nay để xác định liệu Thái Lan - nền kinh tế lớn thứ 2 Đông Nam Á (chỉ xếp sau Indonesia) có cần điều chỉnh mục tiêu xuất khẩu “hạt ngọc trời” hay không.

Hiệp hội Các nhà xuất khẩu gạo Thái Lan kỳ vọng Chính phủ sẽ quản lý hiệu quả tỷ giá hối đoái, do tỷ giá hiện tại của “xứ sở chùa Vàng” kém cạnh tranh so với các đối thủ.

Mức tỷ giá hối đoái cạnh tranh nên ở khoảng 33–34 baht/USD. Hiện đồng baht Thái Lan ở mức khoảng 31 baht/USD, được xem là khá mạnh.

Trong ngắn hạn, sự cải thiện hay suy giảm xuất khẩu phụ thuộc vào biến động tiền tệ. Do đó, bất kể chính quyền nào điều hành Chính phủ Thái Lan, yếu tố quan trọng nhất vẫn là duy trì sự ổn định của đồng baht để đảm bảo năng lực cạnh tranh.

“Mỗi khi 1 đồng baht tăng giá, giá gạo Thái Lan lại tăng thêm 12–15 USD/tấn. Hiện đồng baht ở mức tỷ giá hối đoái khoảng 31 baht/USD, khá mạnh; so với cùng kỳ năm 2025, giá gạo đã tăng thêm 40 USD/tấn”.

Trong khi đó, nguồn cung gạo toàn cầu đã tăng lên, đặc biệt từ Ấn Độ - quốc gia sản xuất và xuất khẩu hàng đầu thế giới.

Đất nước đông dân nhất toàn cầu đã đạt mức sản lượng kỷ lục 152 triệu tấn/năm, vượt qua kỷ lục trước đó của Trung Quốc ở mức 145–146 triệu tấn/năm.

Do đó, Ấn Độ không chỉ là nhà sản xuất gạo lớn nhất mà còn là nước xuất khẩu có ảnh hưởng nhất đối với giá chuẩn trên thị trường toàn cầu.

Bên cạnh đó, các đối thủ chính khác của Thái Lan như Việt Nam và Pakistan cũng ghi nhận vụ mùa bội thu trong niên vụ gần nhất.

Điều này dẫn đến nguồn cung toàn cầu vượt cầu, làm gia tăng sự cạnh tranh về giá.

Đối với Thái Lan, dù sản lượng gạo tăng trong năm 2025, nhưng nếu không đẩy nhanh xuất khẩu, giá lúa trong nước sẽ đối mặt với nhiều vấn đề.

Hiện gạo Thái Lan đang dần mất lợi thế cạnh tranh so với các đối thủ lớn, trong đó có Việt Nam.

Các biện pháp cần thiết bao gồm giải quyết vấn đề giống lúa nhằm đạt năng suất cao hơn và giảm chi phí sản xuất.

Các yếu tố ảnh hưởng đến xuất khẩu gạo Thái Lan

Nhật báo The Nation hôm 25/2 đã chỉ ra 5 yếu tố tác động lớn đến tình hình xuất khẩu gạo của “xứ sở Chùa Vàng” trong năm 2026 gồm:

1. Biến động của đồng baht ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của Thái Lan.
2. Nguồn cung gạo toàn cầu cao tại cả các nước xuất khẩu và nhập khẩu.
3. Các biện pháp thuế của Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump tác động đến Thái Lan và thế giới.
4. Chính sách an ninh lương thực của nhiều quốc gia, tập trung vào tự chủ trong nước và giảm nhập khẩu như Indonesia và Philippines.
5. Sự quay trở lại của hiện tượng El Niño, gây hạn hán và khô hạn có thể ảnh hưởng đến sản xuất lúa.

Tình hình gạo thế giới và sự cạnh tranh thị trường gay gắt

Theo dự báo của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), sản lượng gạo toàn cầu niên vụ 2025/26 ước đạt 541,28 triệu tấn, giảm 0,07% so với mức 541,66 triệu tấn của niên vụ 2024/25.

Nguyên nhân là do dự kiến sản lượng giảm tại các quốc gia sản xuất chủ chốt như Indonesia, Việt Nam, Thái Lan, Philippines, Pakistan, Campuchia, Brazil và Mỹ.

Về thương mại gạo toàn cầu (xuất - nhập khẩu), USDA dự báo khối lượng niên vụ 2025/26 đạt khoảng 62,76 triệu tấn, tăng 5,1% so với mức 59,7 triệu tấn của năm trước.

Hầu hết các nước xuất khẩu gạo lớn được kỳ vọng sẽ tăng xuất khẩu, bao gồm Ấn Độ, Pakistan, Campuchia, Mỹ, Myanmar và Brazil.

Trong khi đó, các nước nhập khẩu chủ chốt mặt hàng nông sản thiết yếu này như Philippines, Việt Nam, Nigeria, Iraq, Malaysia, Senegal, Mỹ, Guinea, Nam Phi và Iran được dự báo sẽ tăng lượng nhập khẩu gạo.

Theo The Nation