Xuất khẩu gạo được kỳ vọng phục hồi từ quý II, gạo xanh mở rộng chỗ đứng quốc tế

Thời gian qua, ngành gạo đối mặt nhiều khó khăn do tác động từ xung đột địa chính trị tại Trung Đông, khiến chuỗi cung ứng nông nghiệp toàn cầu bị ảnh hưởng. Điều này buộc nhiều nông dân tại Việt Nam, Thái Lan, Philippines hay Indonesia phải cân nhắc giảm đầu tư đầu vào hoặc điều chỉnh kế hoạch sản xuất.

Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu cực đoan, chi phí sản xuất tăng cao và gián đoạn logistics cũng tạo áp lực lớn lên giá gạo châu Á. Trong tháng 4/2026, giá gạo trắng của Thái Lan có thời điểm tăng gần 10% chỉ trong một tuần, trong khi giá gạo 5% tấm của Việt Nam cũng tăng khoảng 6 - 8%.

Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam, chỉ số gạo trắng Oryza (WRI) kết thúc tuần thứ hai của tháng 5 ở mức 406 USD/tấn, tăng 16 USD/tấn so với tháng trước nhưng vẫn thấp hơn khoảng 40 USD/tấn so với cùng kỳ năm ngoái.

Các chuyên gia cho rằng diễn biến này cho thấy thị trường gạo đang chịu áp lực ngắn hạn nhưng vẫn mở ra triển vọng phục hồi trong trung hạn.

Trong 4 tháng đầu năm 2026, Việt Nam xuất khẩu hơn 3,3 triệu tấn gạo với kim ngạch khoảng 1,57 tỷ USD, giảm cả về lượng và giá trị so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, từ quý II, nhu cầu nhập khẩu tại nhiều thị trường bắt đầu có dấu hiệu tăng trở lại trong bối cảnh lo ngại thiếu hụt nguồn cung.

Theo giới chuyên gia, đây là cơ hội để ngành gạo Việt Nam chuyển mạnh từ chiến lược xuất khẩu số lượng sang nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng, đặc biệt ở phân khúc gạo chất lượng cao và phát thải thấp.

Đáng chú ý, sau khoảng một năm kể từ lô hàng “Gạo Việt xanh, phát thải thấp” đầu tiên hơn 400 tấn xuất sang Nhật Bản, đến nay khoảng 70.000 tấn sản phẩm cùng dòng đã được đưa ra thị trường quốc tế. Điều này cho thấy các sản phẩm gạo thân thiện môi trường của Việt Nam đang từng bước tạo chỗ đứng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Năm 2026, ngành gạo đặt mục tiêu duy trì sản lượng xuất khẩu khoảng 7 - 7,5 triệu tấn, đồng thời hướng tới kim ngạch 4,5 - 5 tỷ USD. Định hướng trọng tâm là nâng tỷ trọng gạo chất lượng cao nhằm gia tăng giá trị và phát triển bền vững thay vì chỉ chạy theo sản lượng.