Xuất khẩu sầu riêng Thái Lan lâm nguy vì Trung Quốc: Cơ hội vàng cho Việt Nam thắng lớn?

Trăn trở “bài toán” khan hiếm lao động chính vụ sầu riêng và Trung Quốc siết chặt kiểm định chất cấm

Xuất khẩu sầu riêng của Thái Lan - nền kinh tế lớn thứ 2 Đông Nam Á được dự báo sẽ đối mặt với nhiều trở ngại do tình trạng thiếu lao động và thiếu các trung tâm thu mua trong mùa thu hoạch.

Theo ông Wittayakorn Maneenetr, Cục trưởng Cục Thương mại Nội địa Thái Lan (DIT), nguồn cung sầu riêng năm nay của nước này được dự báo đạt 1,78 triệu tấn, trong đó khu vực miền Đông đóng góp 1,06 triệu tấn, tương đương 59,5% tổng sản lượng.

“Giả sử thời tiết không tác động tiêu cực đến mùa thu hoạch bắt đầu từ tháng 4, chúng tôi kỳ vọng nguồn cung sầu riêng sẽ tăng 10% so với cùng kỳ năm ngoái”, ông nói.

Trong khi đó, DIT dự báo sản lượng sầu riêng của Việt Nam - đối thủ lớn nhất của Thái Lan ở khu vực Đông Nam Á sẽ đạt 2 triệu tấn trong năm nay.

Cơ quan này cũng nhấn mạnh những thách thức của ngành sầu riêng “xứ sở Chùa Vàng”, bao gồm thiếu lao động nông trại và công nhân đóng gói trái cây khi số lượng lao động lành nghề từ Campuchia sụt giảm.

Ông Wittayakorn cho biết dù lao động đến từ Myanmar đang gia nhập ngành này, họ vẫn cần được đào tạo để đáp ứng các yêu cầu đặc thù.

Ngoài ra, các đợt kiểm tra nghiêm ngặt của phía Trung Quốc đối với dư lượng hóa chất như thuốc nhuộm Basic Yellow 2 và cadmium cũng là rào cản đối với xuất khẩu. DIT đang tiếp tục phối hợp với các cơ quan Trung Quốc để kiểm tra và xác định nguyên nhân gốc rễ của tình trạng nhiễm bẩn này của sầu riêng Thái Lan.

DIT dự báo nguồn cung sầu riêng tại khu vực miền Đông “xứ sở Chùa Vàng” sẽ đạt đỉnh từ tháng 3 đến tháng 6, trong khi nguồn cung tại miền Nam và các khu vực khác nhiều khả năng bắt đầu từ tháng 6 đến tháng 8. Điều này đồng nghĩa nguồn cung sầu riêng của miền Đông và miền Nam có thể trùng nhau trong tháng 6.

DIT dự đoán Thái Lan sẽ xảy ra tình trạng thiếu các trung tâm thu mua sầu riêng vốn đóng vai trò trung gian trong giai đoạn giao mùa này, gây áp lực lên khả năng tiêu thụ sầu riêng từ khu vực miền Nam.

Bên cạnh đó, cơ quan này lưu ý tình trạng thiếu container trong cao điểm mùa thu hoạch loại quả chủ lực này cũng là một trở ngại khác với quốc gia có gần 71,6 triệu dân.

“Điểm danh” các kênh phân phối chủ lực của sầu riêng Thái Lan

Đối với xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc, Thái Lan hiện có hai tuyến chính.

Tuyến thứ nhất bắt đầu từ biên giới Đông Bắc Thái Lan, đi qua Lào và Việt Nam, rồi vào Trung Quốc qua Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây.

Tuyến thứ hai xuất phát từ biên giới phía Bắc Thái Lan, đi qua Lào hoặc Myanmar để tới tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), theo tuyến R3A.

DIT cho rằng cần tạo thuận lợi cho xuất khẩu theo tuyến R3A từ huyện Chiang Khong (tỉnh Chiang Rai) đến thành phố Côn Minh (Trung Quốc) qua cửa khẩu Boten (Lào). Tuyến này sẽ giúp mở rộng phạm vi xuất khẩu sang khu vực miền Tây và miền Trung Trung Quốc, với Thành Đô có thể đóng vai trò là trung tâm phân phối hàng hóa Thái Lan. Theo DIT, việc sử dụng tuyến R3A có thể mang lại lợi thế về hậu cần (logistics) so với vận chuyển qua Việt Nam nhờ quãng đường ngắn hơn.

Ngoài ra, DIT đang tìm cách khai thác thị trường Ấn Độ bằng cách nâng cao nhận diện về sầu riêng Thái Lan đối với du khách đến từ đất nước đông dân nhất thế giới.

Ông Wittayakorn cho biết các đợt thử nghiệm thị trường sầu riêng ướp lạnh và đông lạnh tại các nước Trung Đông đã nhận được phản hồi tích cực, cho thấy nhu cầu tại khu vực này đang tăng lên.

Để thúc đẩy tiêu thụ trong nước, DIT có kế hoạch quảng bá sầu riêng Thái Lan tới người tiêu dùng trong nước và du khách quốc tế, bao gồm khách từ Ấn Độ, Nga và Hàn Quốc. Cơ quan này muốn hợp tác với các siêu thị để tổ chức các chương trình khuyến mãi và dùng thử sản phẩm, giúp người tiêu dùng trải nghiệm sầu riêng.

Bên cạnh đó, DIT cũng đang quảng bá sầu riêng và các nông sản khác tại các làng nhỏ thông qua các cửa hàng tạp hóa lưu động, nhằm khuyến khích tiêu thụ tại địa phương.

Cơ hội lớn cho sầu riêng của Việt Nam bứt phá trong năm 2026 sang Trung Quốc

Xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam sang Trung Quốc tăng 500 triệu USD trong năm 2025, từ mức 2,94 tỷ USD năm 2024 lên 3,44 tỷ USD năm 2025, theo số liệu của hải quan Trung Quốc. Mức tăng trưởng đáng kể này đến từ việc Việt Nam giải quyết được các vấn đề kiểm dịch thực vật trước đây và có lợi thế logistics vượt trội so với các đối thủ cạnh tranh, trong đó có Thái Lan.

Những nỗ lực của Việt Nam trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn về an toàn và sức khỏe, như phối hợp với phía Trung Quốc để tuân thủ các yêu cầu kiểm dịch thực vật, đã đóng vai trò then chốt trong đà tăng xuất khẩu.

Các nhà phân tích nhận định rằng Việt Nam hiện là đối thủ cạnh tranh đáng gờm của nhà cung cấp truyền thống là Thái Lan, khi xuất khẩu sầu riêng của Thái Lan sang Trung Quốc gần như không đổi trong năm 2025, trong bối cảnh Việt Nam giành được thị phần lớn hơn tại thị trường Trung Quốc đầy tiềm năng.

Lợi thế về vị trí địa lý, hạ tầng đã được thiết lập và mạng lưới nhà vườn ngày càng mở rộng đã giúp Việt Nam tận dụng hiệu quả nhu cầu sầu riêng đang tăng mạnh của Trung Quốc.

Theo Bangkok Post