Xuất khẩu thủy sản tăng mạnh: Trung Quốc dẫn dắt, Mỹ gây áp lực lớn

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), kim ngạch xuất khẩu thủy sản trong tháng 1 và tháng 2 đạt khoảng 1,7 tỷ USD, tăng 20% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, tôm và cá tra tiếp tục là hai mặt hàng chủ lực đóng vai trò “đầu kéo”.

Đáng chú ý, thị trường Trung Quốc và Hồng Kông ghi nhận mức tăng trưởng bứt phá 54%, đạt 513 triệu USD, chiếm 30% tổng kim ngạch. Nhật Bản đứng thứ hai với 233 triệu USD, tăng 5%; Hàn Quốc đạt 114 triệu USD, tăng 3%. Trong khi đó, xuất khẩu sang Mỹ giảm nhẹ 3%, xuống còn 209 triệu USD.

Xét theo cơ cấu sản phẩm, tôm tiếp tục dẫn đầu với kim ngạch 690 triệu USD, chiếm hơn 40% tổng xuất khẩu và tăng 20%. Cá tra đạt 331 triệu USD, tăng 28%; cá ngừ giữ mức 129 triệu USD nhưng không tăng trưởng; mực và bạch tuộc đạt 111 triệu USD, tăng 28%. Các nhóm sản phẩm khác như cua ghẹ, nhuyễn thể cũng ghi nhận mức tăng hai con số.

Đặc biệt, tôm hùm nổi lên là điểm sáng khi kim ngạch xuất khẩu đạt 259 triệu USD, tăng 65% so với cùng kỳ. Sự tăng trưởng mạnh của nhóm này góp phần thúc đẩy xuất khẩu sang Trung Quốc, nơi nhu cầu đang phục hồi nhanh.

Ở chiều ngược lại, thị trường Mỹ đang tạo áp lực lớn. Xuất khẩu tôm sang Mỹ trong 2 tháng giảm 22%, chỉ đạt gần 60 triệu USD. Nguyên nhân đến từ các biện pháp phòng vệ thương mại, với thuế chống bán phá giá lên tới 25,76% đối với một số doanh nghiệp, cùng với việc siết chặt các tiêu chuẩn kỹ thuật như kiểm soát kháng sinh, truy xuất nguồn gốc.

Đối với cá ngừ, Mỹ vẫn là thị trường lớn nhất nhưng kim ngạch giảm 15%. Ngoài ra, quy định từ Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Mỹ (NOAA) có thể khiến một số sản phẩm bị hạn chế nhập khẩu từ đầu năm 2026, tạo thêm rủi ro cho doanh nghiệp.

Không chỉ chịu áp lực từ thị trường, chi phí logistics cũng đang gia tăng mạnh do căng thẳng tại Trung Đông. Phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh trong vận tải biển tăng đột biến, có trường hợp vượt 1.000%, kéo theo chi phí vận chuyển, nguy cơ chậm giao hàng và thu hẹp biên lợi nhuận.

Trong bối cảnh đó, dù bức tranh xuất khẩu thủy sản vẫn có nhiều điểm sáng, đặc biệt từ các thị trường châu Á, nhưng những rủi ro từ địa chính trị, chi phí đầu vào và rào cản thương mại đang đặt ra thách thức lớn đối với doanh nghiệp trong thời gian tới.