Xung đột Trung Đông đẩy giá năng lượng tăng vọt: Loạt tập đoàn dầu khí chuẩn bị báo lãi ‘khủng’?

Khi các lãnh đạo ngành dầu khí toàn cầu tụ họp tuần này để bàn về cú sốc nguồn cung lớn nhất lịch sử do cuộc chiến tại Iran gây ra, có một vấn đề gần như không được nhắc tới công khai: khoản lợi nhuận khổng lồ mà họ sắp thu về nhờ giá năng lượng tăng vọt.

Giá dầu chuẩn Brent toàn cầu hiện đã lên trung bình khoảng 97 USD/thùng trong tháng 3, tăng 33% so với mức 69 USD của tháng 2 và cao hơn đáng kể so với 65 USD hồi tháng 1. Cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel với Iran bùng phát từ 28/2 đã làm gián đoạn khoảng 1/5 nguồn cung dầu toàn cầu đi qua eo biển Hormuz, đẩy thị trường vào tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng. Giá khí tự nhiên tại nhiều khu vực thậm chí còn tăng mạnh hơn.

Diễn biến này gợi nhớ năm 2022, khi các “ông lớn dầu khí” lập kỷ lục lợi nhuận sau khi xung đột Nga - Ukraine làm chao đảo thị trường năng lượng. Khi đó, các tập đoàn đã chi trả cổ tức và mua lại cổ phiếu ở mức chưa từng có, kéo theo làn sóng chỉ trích và đề xuất đánh thuế lợi nhuận bất thường.

“Quý 1 sẽ là một giai đoạn bùng nổ với các công ty này, gần như không có ngoại lệ”, Leo Mariani, chuyên gia phân tích cấp cao tại Roth Capital Partners nhận định.

Những doanh nghiệp dầu đá phiến tại Mỹ và các công ty ít phụ thuộc vào Trung Đông được dự báo hưởng lợi lớn nhất: họ tận dụng giá bán cao mà không phải gánh chi phí gián đoạn sản xuất, tàu chở dầu bị mắc kẹt hay sửa chữa cơ sở hạ tầng bị tấn công. Tuy nhiên, các lãnh đạo ngành cho biết lợi nhuận tăng vọt nhiều khả năng không kéo theo việc mở rộng đầu tư khai thác.

Các “ông lớn” dầu khí hưởng lợi hàng tỷ USD

Giới phân tích đã đồng loạt nâng dự báo lợi nhuận cho các tập đoàn lớn như Chevron, Shell và Exxon Mobil.

Trong tháng qua, 6 nhà phân tích đã nâng dự báo lợi nhuận quý I của Chevron thêm khoảng 40%. Với Shell, 3 nhà phân tích tăng ước tính lợi nhuận ròng thêm trung bình 15%.

Trong khi đó, dự báo lợi nhuận cả năm của Exxon Mobil chỉ tăng khoảng 4%, thấp hơn các đối thủ do tập đoàn này có mức độ tiếp xúc lớn hơn với rủi ro gián đoạn sản xuất tại Trung Đông.

Theo ước tính của Reuters, nếu giá dầu tăng thêm 33 USD/thùng, riêng trong tháng 3, Chevron có thể ghi nhận thêm khoảng 4 tỷ USD doanh thu, còn Exxon Mobil có thể tăng thêm khoảng 5,1 tỷ USD.

Dù vậy, một phần lợi nhuận có thể chưa phản ánh ngay trong báo cáo quý I do các yếu tố như phòng hộ giá. Bên cạnh đó, thiệt hại tại các cơ sở năng lượng ở Trung Đông và chi phí điều hướng lại nguồn cung cũng có thể làm giảm bớt mức tăng trưởng lợi nhuận.

Thị trường khí đốt và dịch vụ dầu khí chịu tác động trái chiều

Thị trường khí đốt cũng bị đảo lộn mạnh. Tại châu Á, giá khí tự nhiên hóa lỏng đã tăng tới 143% kể từ khi xung đột bùng phát.

Tuy nhiên, lợi ích từ giá cao có thể bị bào mòn bởi việc gián đoạn sản xuất tại Trung Đông, chi phí vận chuyển thay thế và thiệt hại cơ sở hạ tầng do các cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV.

Ở chiều ngược lại, các công ty dịch vụ dầu khí có thể chịu tác động tiêu cực khi hoạt động thăm dò và khai thác tại Trung Đông bị đình trệ. Ví dụ, SLB thu 34% doanh thu từ Trung Đông và Bắc Phi, trong khi Weatherford International đạt 44%.

SLB cảnh báo doanh thu quý I sẽ thấp hơn kỳ vọng và lợi nhuận có thể giảm khoảng 0,06 USD đến 0,09 USD/cổ phiếu do chi phí phát sinh.

Dầu đá phiến Mỹ hưởng lợi lớn nhất

Các nhà sản xuất dầu đá phiến tại Mỹ được xem là bên hưởng lợi rõ rệt nhất. Ước tính lợi nhuận quý I của Diamondback Energy có thể đạt gần 3 USD/cổ phiếu, cao hơn 28% so với dự báo trước chiến sự. Dự báo cả năm cũng đã được nâng thêm 22%.

Theo giới phân tích, điều này cho thấy thị trường đang tính đến khả năng giá năng lượng duy trì ở mức cao trong thời gian dài, bất chấp nỗ lực trấn an của chính quyền Mỹ về việc khôi phục lưu thông qua eo biển Hormuz.

Dù vậy, các lãnh đạo ngành vẫn tỏ ra thận trọng. Ông Jeff Lawson từ Cenovus Energy cho rằng đà tăng giá hiện tại chỉ là biến động ngắn hạn và chưa đủ để thúc đẩy các dự án khai thác mới. “Giá dầu luôn lên xuống. Một dự án mới cần chứng minh hiệu quả trong 5-7 năm, không thể dựa vào một cú tăng giá nhất thời”, ông nói.

Theo Reuters