16 triệu tấn thép ngoại tràn vào Việt Nam, động thái trong 48 giờ tới có thể hỗ trợ Hòa Phát (HPG) và toàn ngành

Đầu tháng 4/2026, Bộ Công Thương ban hành Quyết định 612/QĐ-BCT, áp dụng thuế chống lẩn tránh tạm thời 27,83% đối với thép cuộn cán nóng (HRC) khổ rộng nhập khẩu từ Trung Quốc. Biện pháp có hiệu lực từ ngày 17/4, áp dụng với các sản phẩm HRC có chiều rộng từ 1.880mm đến 2.300mm, thuộc 24 mã HS; ngoại trừ thép có hàm lượng carbon trên 0,30% và thép tấm dày từ 10 mm trở lên.

Kết quả điều tra sơ bộ cho thấy tồn tại hành vi lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại thông qua việc thay đổi không đáng kể đặc tính hàng hóa nhằm né thuế chống bán phá giá đã được áp dụng trước đó. Lượng nhập khẩu HRC khổ rộng từ Trung Quốc tăng đột biến - gần 650.000 tấn trong 6 tháng đầu năm 2025, gấp khoảng 15 lần cùng kỳ - gây áp lực lớn lên các nhà sản xuất trong nước và làm suy giảm hiệu quả chính sách hiện hành. Sau giai đoạn áp thuế tạm thời, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục thẩm tra và tổ chức tham vấn trước khi đưa ra kết luận cuối cùng.

Trước đó, Tập đoàn Hòa Phát và Formosa Hà Tĩnh đã kiến nghị mở rộng phạm vi áp thuế để xử lý tình trạng lẩn tránh. Theo Hiệp hội Thép Việt Nam, hai doanh nghiệp này hiện chiếm toàn bộ thị phần sản xuất HRC trong nước, với tỷ lệ lần lượt 61% và 39%.

Việc siết nhập khẩu được kỳ vọng giúp giảm áp lực cạnh tranh từ hàng ngoại, qua đó tạo dư địa cải thiện cho các doanh nghiệp sản xuất HRC nội địa. Ở chiều sau, nhóm tôn mạ như Hoa Sen, Nam Kim hay Tôn Đông Á có thể hưởng lợi gián tiếp nhờ sự ổn định của nguồn cung. Tuy nhiên, nếu giá HRC tăng, biên lợi nhuận của nhóm này có thể chịu áp lực thu hẹp do chi phí đầu vào gia tăng.

Phản ứng trên thị trường chứng khoán diễn ra khá rõ nét. Trong phiên 14/4, cổ phiếu ngành thép đồng loạt tăng mạnh, với HSG, NKG và TLH tăng kịch trần; HPG, TVN, VGS, SMC tăng trên 3%.

Về bức tranh chung, năm 2025, Việt Nam sản xuất gần 24,7 triệu tấn thép thô (+12,2%), đứng thứ 11 thế giới. Sản lượng thép thành phẩm đạt 32,2 triệu tấn (+9,6%), trong khi xuất khẩu giảm 20,2% xuống còn 10 triệu tấn; nhập khẩu đạt 16 triệu tấn, giảm 9,2% so với cùng kỳ.

Bước sang năm 2026, thị trường nội địa được đánh giá tiếp tục là trụ cột tăng trưởng của ngành. Theo Chứng khoán Dầu khí (PSI), nhu cầu trong nước đang cải thiện nhờ sự phục hồi của bất động sản và đẩy mạnh đầu tư công. Các dự án hạ tầng quy mô lớn như cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2 hay tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng được kỳ vọng thúc đẩy tiêu thụ thép xây dựng tăng 5-8% trong năm nay.

Song song, thị trường bất động sản dân dụng bước vào giai đoạn đầu của chu kỳ hồi phục khi nhiều dự án được tháo gỡ pháp lý và tái khởi động. Nguồn cung mới gia tăng từ nửa cuối 2025 được dự báo sẽ kéo nhu cầu thép xây dựng tăng rõ rệt từ giữa 2026, qua đó củng cố triển vọng tăng trưởng trung và dài hạn của toàn ngành.