5 tuyến metro được TP.HCM đưa vào danh sách đầu tư đặc biệt, mốc 40 phút từ trung tâm TP.HCM đến sân bay Long Thành không còn xa

TP.HCM chính thức đưa tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành cùng 4 tuyến metro trên địa bàn thành phố vào danh sách các dự án được áp dụng cơ chế, chính sách đầu tư đặc biệt theo Nghị quyết số 188/2025/QH15 của Quốc hội.

Thông tin này được công bố tại kỳ họp thứ 7 (kỳ họp chuyên đề) ngày 26/12 của HĐND TP.HCM khóa X, đồng thời HĐND TP.HCM thống nhất giao UBND TP.HCM làm cơ quan có thẩm quyền triển khai dự án đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành theo phương thức đối tác công tư (PPP).

Việc bổ sung danh mục các tuyến metro mới diễn ra trong bối cảnh từ ngày 1/7, TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu được hợp nhất thành TP.HCM mới, mở ra không gian phát triển rộng lớn với mô hình quản lý và cấu trúc đô thị hoàn toàn mới.

Trước yêu cầu đó, TP.HCM đã tiến hành rà soát tổng thể quy hoạch, sắp xếp lại thứ tự ưu tiên đầu tư kết cấu hạ tầng, trong đó hạ tầng giao thông, đặc biệt là đường sắt đô thị, được xác định là trụ cột để dẫn dắt phát triển bền vững, giảm áp lực giao thông đường bộ và nâng cao năng lực vận tải khối lượng lớn.

Theo các tờ trình được UBND TP.HCM trình HĐND, thành phố ưu tiên đầu tư các tuyến đường sắt đô thị kết nối vùng theo trục hướng tâm và vành đai, gắn với phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), phù hợp với không gian hành chính - kinh tế mới sau sáp nhập.

Trên cơ sở đó, TP.HCM và Đồng Nai đã thống nhất bổ sung 5 tuyến đường sắt đô thị gồm: tuyến Thành phố mới Bình Dương – Suối Tiên; tuyến Thủ Dầu Một - TP.HCM; tuyến Bà Rịa - Vũng Tàu - Phú Mỹ; tuyến Thủ Thiêm - Long Thành; và tuyến kéo dài metro Bến Thành - Suối Tiên đến Trung tâm hành chính tỉnh Đồng Nai và sân bay Long Thành.

Trong số này, tuyến metro số 1 từ Thành phố mới Bình Dương đến Suối Tiên được xác định là dự án ưu tiên đầu tư trong giai đoạn 2025–2030 theo quy hoạch tỉnh Bình Dương cũ.

Tuyến có lộ trình từ vòng xoay trung tâm Thành phố mới Bình Dương, đi dọc trục Hùng Vương - Mỹ Phước - Tân Vạn và kết thúc tại depot Long Bình, kết nối đồng bộ với tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên hiện hữu. Dự án hướng đến mục tiêu kết nối hai trung tâm hành chính - chính trị của TP.HCM từ phường Bình Dương đến phường Sài Gòn bằng phương tiện giao thông hiện đại, thân thiện môi trường; đồng thời giảm tải cho trục giao thông Mỹ Phước - Tân Vạn, tạo không gian phát triển mới và thúc đẩy đô thị nén theo mô hình TOD. Tuyến dự kiến hoàn thiện trước năm 2035, đầu tư theo hình thức PPP hoặc đầu tư công, do Ban Quản lý đường sắt đô thị làm chủ đầu tư và chuẩn bị đầu tư.

Tuyến metro số 2 từ Thủ Dầu Một đến trung tâm TP.HCM cũng được bổ sung nhằm kết nối trực tiếp Thủ Dầu Một với các khu vực lân cận và lõi đô thị, giảm áp lực giao thông cho Quốc lộ 13.

Tuyến này có lộ trình từ Thủ Dầu Một, qua Hùng Vương, Phạm Ngọc Thạch, Quốc lộ 13, cầu Vĩnh Bình và kết nối với tuyến metro số 3 Hiệp Bình Phước – An Hạ, hình thành trục vận tải xuyên tâm liên hoàn. Dự án góp phần phân bổ lại dân cư, lao động dọc hành lang tuyến và thúc đẩy phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng, dự kiến hoàn thành trước năm 2035 theo hình thức đầu tư công hoặc PPP.

Đối với tuyến metro số 3 Bà Rịa - Vũng Tàu - Phú Mỹ, đây là tuyến đường sắt đô thị ven biển có vai trò chiến lược trong phát triển du lịch và kinh tế biển. Tuyến có hướng kết nối từ trung tâm phường Vũng Tàu theo trục đường 3/2, khu du lịch Chí Linh, đường ven biển, đường 55, Quốc lộ 51 và có phương án kết nối với sân bay quốc tế Long Thành.

Tuyến metro này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy mạnh mẽ du lịch biển, hình thành trục động lực kinh tế – đô thị ven biển, góp phần xây dựng trung tâm logistics cấp quốc gia và từng bước hình thành khu thương mại tự do tại Cái Mép Hạ, thu hút các nhà đầu tư chiến lược. Lộ trình đầu tư dự kiến thực hiện trước năm 2035.

Bên cạnh các tuyến metro kết nối vùng, dự án đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành được xác định là dự án chiến lược, cấp bách nhằm đáp ứng nhu cầu đi lại trực tiếp giữa TP.HCM và sân bay quốc tế Long Thành.

Theo nghị quyết được HĐND TP.HCM thông qua, tuyến đường sắt này dài khoảng 42 km, gồm 20 nhà ga và 1 depot, điểm đầu tại ga Thủ Thiêm (TP.HCM) và điểm cuối tại ga Long Thành thuộc sân bay Long Thành (Đồng Nai). Tuyến đi qua các phường An Khánh, Bình Trưng, Long Trường của TP.HCM và các xã Nhơn Trạch, Long Thành của tỉnh Đồng Nai, dự kiến triển khai từ năm 2026 và hoàn thành vào năm 2031.

Tổng mức đầu tư sơ bộ của dự án Thủ Thiêm - Long Thành khoảng 84.753 tỷ đồng, trong đó chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư toàn tuyến khoảng 5.504 tỷ đồng. Dự án được chia thành hai hợp phần, trong đó phần giải phóng mặt bằng được Nhà nước bảo đảm toàn bộ kinh phí từ ngân sách, do TP.HCM và Đồng Nai thực hiện đầu tư công độc lập trên địa bàn mỗi địa phương. Phần xây dựng và hoàn thiện tuyến đường sắt sẽ do nhà đầu tư thực hiện theo hình thức PPP.

Theo UBND TP.HCM, sân bay quốc tế Long Thành đã hoàn thành giai đoạn 1 vào tháng 12/2025 và dự kiến khai thác thương mại vào giữa năm 2026. Tuy nhiên, hệ thống giao thông kết nối giữa sân bay Long Thành với trung tâm TP.HCM và sân bay Tân Sơn Nhất hiện vẫn còn hạn chế, khiến việc đầu tư tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành trở nên hết sức bức thiết.

Dự án này đã được Ban Chỉ đạo các công trình, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt xác định là một trong những dự án ưu tiên đầu tư trong giai đoạn hiện nay.

Song song đó, tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên cũng được đề xuất kéo dài đến Trung tâm hành chính tỉnh Đồng Nai và sân bay Long Thành nhằm khai thác hiệu quả sân bay mới, các dịch vụ đô thị, logistics và giảm tải cho Xa lộ Hà Nội, Quốc lộ 1 và Quốc lộ 51. Tuyến kéo dài này được kỳ vọng sẽ tăng cường tính kết nối vùng, rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển giữa TP.HCM và Đồng Nai, đặc biệt phục vụ nhu cầu đi lại của các chuyên gia, nhà đầu tư quốc tế khi làm việc tại Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam đặt tại TP.HCM.

Theo quy hoạch mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, việc đầu tư đồng bộ tuyến Metro số 2, đoạn Bến Thành - Tham Lương, đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm; tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành giúp cải thiện hệ thống giao thông đô thị, đáp ứng nhu cầu đi lại bền vững cho người dân và tăng tính kết nối từ sân bay Long Thành vào TP.HCM và sân bay Tân Sơn Nhất.

Dự kiến khi có các tuyến metro, thời gian di chuyển sẽ rút ngắn còn khoảng 40 phút.