Nhà đầu tư nước ngoài rút vốn với tốc độ 'không tưởng': Chuyện gì xảy ra tại nền kinh tế lớn tăng trưởng nhanh nhất thế giới?

Thị trường chứng khoán từng tăng trưởng mạnh của Ấn Độ đang dần mất vị thế trước các đối thủ châu Á trong năm nay.

Nguyên nhân chủ yếu là làn sóng bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) trên toàn cầu đã khiến dòng vốn quốc tế dịch chuyển sang những thị trường sở hữu các doanh nghiệp có khả năng hưởng lợi trực tiếp từ xu hướng này, trong khi Ấn Độ vẫn thiếu vắng những tên tuổi nổi bật trong lĩnh vực AI và bán dẫn.

Theo dữ liệu từ Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Quốc gia Ấn Độ (NSDL), các nhà đầu tư nước ngoài đã rút ròng 26,4 tỷ USD khỏi thị trường chứng khoán nước này kể từ đầu năm, trong đó riêng ngày thứ Hai (1/6) ghi nhận mức rút vốn kỷ lục 2,3 tỷ USD. Diễn biến này khiến Ấn Độ tụt từ vị trí thứ năm xuống thứ bảy thế giới về giá trị vốn hóa thị trường chỉ trong vòng một tuần.

“Nhà đầu tư toàn cầu thường đầu tư theo chủ đề. Nếu muốn đặt cược vào AI như một xu hướng đầu tư, thì thực tế là ở Ấn Độ gần như không có gì để lựa chọn”, ông Arvind Chari, Giám đốc Chiến lược Đầu tư của Quantum Advisors India, nhận định.

Trong tuần qua, vốn hóa thị trường chứng khoán Ấn Độ lần lượt bị vượt qua bởi Đài Loan (Trung Quốc) và Hàn Quốc, trong bối cảnh giá trị cổ phiếu Ấn Độ do nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ giảm xuống mức thấp nhất trong vòng 10 năm, còn 7,3 nghìn tỷ rupee (tương đương 76 tỷ USD) tính đến ngày 1/6.

Các chuyên gia phân tích của Bernstein cho biết cách đây 18 tháng, tổng giá trị thị trường chứng khoán Ấn Độ lớn hơn gấp đôi Đài Loan và cao gấp khoảng 3,5 lần Hàn Quốc. Tuy nhiên, “chỉ sau năm tháng đầu năm 2026, khoảng cách đó gần như đã biến mất”.

Các nhà đầu tư nước ngoài đã cắt giảm hơn một phần ba tỷ trọng nắm giữ trong lĩnh vực dịch vụ công nghệ thông tin của Ấn Độ kể từ đầu năm. Động thái này phản ánh sự lo ngại ngày càng lớn về nguy cơ AI làm thay đổi căn bản ngành công nghiệp vốn là nguồn tạo việc làm văn phòng lớn nhất tại quốc gia Nam Á này.

Ấn Độ hiện chưa có vị thế đáng kể trong lĩnh vực mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) như ChatGPT hay Claude, đồng thời cũng chưa xây dựng được ngành công nghiệp sản xuất chip bán dẫn quy mô lớn.

Khó khăn càng gia tăng khi quốc gia nhập khẩu tới 90% nhu cầu năng lượng này trở thành một trong những nền kinh tế chịu tác động mạnh nhất từ tình trạng gián đoạn nguồn cung dầu khí toàn cầu do cuộc chiến giữa Mỹ và Israel nhằm vào Iran.

Giá dầu tăng cao đã tạo thêm áp lực lên đồng rupee. Đồng tiền này đã giảm xuống mức thấp kỷ lục gần 97 rupee đổi 1 USD vào ngày 20/5, so với mức 91 rupee/USD trước khi xung đột nổ ra. Điều này làm suy giảm đáng kể lợi nhuận tính bằng USD của các khoản đầu tư vào cổ phiếu Ấn Độ.

Các nhà kinh tế học cũng đã hạ dự báo tăng trưởng GDP của nước này. Mức dự báo đồng thuận hiện dưới 7% cho năm tài khóa kết thúc vào tháng 3/2027, thấp hơn mức tăng trưởng ước tính 7,6% của năm trước đó.

Trong khi đó, đợt tăng giá mạnh mẽ của các cổ phiếu bán dẫn tại Đài Loan và Hàn Quốc đã tạo nên sự đối lập rõ nét.

Cổ phiếu của nhà sản xuất chip hàng đầu Đài Loan TSMC cùng hai “gã khổng lồ” Hàn Quốc là Samsung Electronics và SK Hynix đã tăng vọt trong năm nay, góp phần đưa vốn hóa các thị trường chứng khoán của hai quốc gia này lên khoảng 5.000 tỷ USD mỗi nước.

Nhờ đó, cả hai đều vượt qua Sở Giao dịch Chứng khoán Quốc gia Ấn Độ (NSE) tại Mumbai, nơi hiện có vốn hóa khoảng 4.820 tỷ USD và đang mất dần sức hấp dẫn trong mắt nhà đầu tư quốc tế.

Riêng TSMC tại Đài Loan, cũng như Samsung Electronics và SK Hynix tại Hàn Quốc, hiện chiếm hơn một nửa giá trị vốn hóa trong các chỉ số chứng khoán MSCI của thị trường sở tại.

Ngược lại, cổ phiếu có tỷ trọng lớn nhất trong chỉ số MSCI India là HDFC Bank cũng chỉ chiếm khoảng 6,4%.

Trong một báo cáo công bố tuần này, các chuyên gia của Morgan Stanley nhận định rằng việc Ấn Độ “thiếu một câu chuyện đầu tư AI trực tiếp” đang là “thách thức dai dẳng nhất đối với thị trường cổ phiếu”, đặc biệt khi AI có thể đe dọa hoạt động xuất khẩu dịch vụ công nghệ - một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế.

Theo NSDL, tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong ngành công nghệ thông tin - bao gồm các tập đoàn lớn như Tata Consultancy Services và Infosys - đã giảm hơn 36%, từ 60 tỷ USD đầu năm 2026 xuống còn 38 tỷ USD tính đến ngày 15/5.

Trong khi đó, tổng giá trị cổ phiếu Ấn Độ do nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ chỉ giảm khoảng 15%, từ đó cho thấy lĩnh vực công nghệ đang chịu áp lực bán mạnh hơn đáng kể so với phần còn lại của thị trường.

Chỉ số công nghệ Nifty IT cũng diễn biến kém hơn mặt bằng chung, giảm 23% từ đầu năm đến nay, trong khi chỉ số blue-chip chuẩn Nifty 50 giảm khoảng 10%.

Tuy nhiên, không phải tất cả chuyên gia đều bi quan về triển vọng dài hạn của thị trường chứng khoán Ấn Độ.

Morgan Stanley cho rằng, vượt lên trên những khó khăn trước mắt, Ấn Độ vẫn có khả năng trở thành một trong những quốc gia hưởng lợi lớn trong một thế giới đa cực đang hình thành. Ngân hàng này kỳ vọng lĩnh vực sản xuất sẽ đóng góp nhiều hơn cho tăng trưởng kinh tế trong thập niên tới.

Bên cạnh đó, do năng suất lao động hiện vẫn ở mức tương đối thấp, Ấn Độ có thể thu được lợi ích đáng kể từ những cải thiện về năng suất do AI mang lại.

Ông Rajat Rajgarhia, Giám đốc điều hành bộ phận nghiên cứu của Motilal Oswal Institutional Equities, cho rằng câu chuyện của Ấn Độ vẫn là một câu chuyện tăng trưởng mang tính cấu trúc và dài hạn.

“Đó là điều đã đúng trong suốt 10 đến 15 năm qua”, ông nói.

Theo ông, Ấn Độ sẽ tiếp tục nằm trong nhóm các nền kinh tế lớn tăng trưởng nhanh nhất thế giới, và dòng vốn quốc tế cuối cùng sẽ quay trở lại sau giai đoạn hiện nay - một thời kỳ mà ông mô tả là “vô cùng hấp dẫn” đối với thị trường toàn cầu.

Dẫu vậy, ông cũng thừa nhận thực tế hiện nay: “Ở thời điểm này, chúng tôi chưa phải là một phần của bữa tiệc toàn cầu đó”.