Người hâm mộ sốc nặng khi săn vé World Cup 2026

Kinh ngạc: Giá vé “chợ đen” xem World Cup lên tới hơn 52 tỷ đồng

Việc dành dụm tiền để mua vé vào các khán đài sân vận động để xem trực tiếp World Cup không phải điều gì mới mẻ đối với Paul Marshall, một người hâm mộ bóng đá cuồng nhiệt.

Năm 2014 và năm 2018, người đàn ông đến từ miền Nam California (Mỹ) đã lặn lội sang Brazil và Nga để hòa mình vào không khí lễ hội bóng đá lớn nhất hành tinh 4 năm mới có 1 lần. Đến năm 2022, ông Marshall đã dành trọn vẹn thời gian diễn ra giải đấu tại Qatar, từ trận khai mạc đến trận chung kết, nơi Lionel Messi và đội tuyển Argentina đã đăng quang cúp vàng thế giới sau loạt đấu luân lưu nghẹt thở với đội tuyển Pháp. Thế rồi đến năm 2026, World Cup - ngày hội bóng đá lớn nhất thế giới lại diễn ra ngay trên quê hương ông.

“Khi giá vé được công bố, tôi thực sự sốc”, ông Marshall nói về World Cup 2026 – giải đấu lần đầu tiên có 48 đội tham dự, với 104 trận đấu diễn ra tại Mỹ, Mexico và Canada. “Giá vé cao gấp 3 đến 4 lần. Còn với những trận như chung kết thì còn kinh khủng hơn, giá vé đắt gấp khoảng 8 lần. Đó thực sự là một cú sốc”.

World Cup 2026 sẽ khởi tranh với trận khai mạc giữa đội đồng chủ nhà Mexico và Nam Phi tại bảng A lúc 2h rạng sáng 12/6 (giờ Việt Nam) trên SVĐ Azteca, thành phố Mexico. Trận chung kết dự kiến diễn ra lúc 2h rạng sáng 20/7 tại SVĐ MetLife, thành phố East Rutherford, bang New Jersey, Mỹ. Người hâm mộ bóng đá tại Việt Nam có thể theo dõi trực tiếp trọn vẹn 104 trận đấu tại World Cup sắp tới trên các kênh song của Đài Truyền hình Việt Nam (VTV).

Theo hãng tin ESPN, trên nền tảng bán lại vé chính thức của Liên đoàn Bóng đá Quốc tế (FIFA), nơi cơ quan quản lý bóng đá thế giới cũng thu thêm phí giao dịch, giá vé xem World Cup 2026 đã tăng vọt lên mức từ hàng nghìn đến hàng chục nghìn USD. Thậm chí, “dân phe vé” còn rao bán một số chiếc vé với giá hơn 2 triệu USD (hơn 52,66 tỷ đồng). Việc đẩy những người hâm mộ bình thường ra khỏi thị trường vé có nguy cơ làm tổn hại hình ảnh của ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh.

Các nhà lập pháp trên khắp nước đồng chủ nhà Mỹ đã đặt câu hỏi về quy trình bán vé phân loại đa tầng đầy khó hiểu của FIFA, dẫn tới việc Tổng Chưởng lý bang New York và New Jersey đã ban hành trát hầu tòa yêu cầu cơ quan quyền lực nhất của bóng đá thế giới cung cấp thông tin. Trong tuyên bố chung, họ cho biết giá vé cúp thế giới hiện nay đã “cao hơn rất nhiều so với bất kỳ kỳ World Cup nào trước đây”, một phần do cơ chế định giá động có thể đẩy giá lên mức rất cao.

Tại cúp thế giới năm 2022 ở Qatar, kỳ World Cup gần nhất, giá vé ban đầu dao động từ 70 đến 1.600 USD.

Video FIFA bị yêu cầu giải trình về giá vé quá cao ở World Cup 2026 - Nguồn clip: BBC News

FIFA hưởng lợi lớn từ giá vé World Cup đắt phi lý, ông Trump và đông đảo fan bất bình

Khi xem lại hồ sơ đăng cai World Cup 2026 của Mỹ, Canada và Mexico – tài liệu mô tả những gì người tham dự và chính quyền địa phương có thể kỳ vọng từ giải đấu – chi phí dành cho người hâm mộ ban đầu được dự kiến ở mức dễ chịu hơn nhiều.

Theo đó, giá vé niêm yết cho các trận vòng bảng được đề xuất từ 21 đến 323 USD (không bao gồm khu vực phòng VIP). Vé trận chung kết dao động từ 128 đến 1.550 USD. Hồ sơ đăng cai nêu rõ: “Giá vé được xây dựng dựa trên các kỳ World Cup trước đây và được đối chiếu với giá vé của những sự kiện tương đương tại các quốc gia chủ nhà”.

Theo mô hình này, doanh thu bán vé World Cup 2026 được dự báo đạt từ 1,8 đến 2,1 tỷ USD. FIFA xác nhận với ESPN rằng những vé rẻ nhất thực tế được mở bán với giá từ 60 USD, khiến dự báo doanh thu nói trên có vẻ khá thận trọng.

Mức giá khởi điểm 60 USD là điều FIFA thường xuyên nhấn mạnh. Trong tuyên bố gửi ESPN, tổ chức này cho biết: “50% số vé được phân bổ cho mỗi liên đoàn thành viên (tương đương khoảng 8% tổng sức chứa vé bán ra của sân vận động) sẽ nằm trong nhóm giá thấp nhất”.

Tuy nhiên, số lượng vé 60 USD cho mỗi trận có thể chỉ ở mức vài trăm chiếc thay vì hàng nghìn.

Trong khi đó, giá vé rẻ nhất trung bình cho các trận vòng bảng trước khi World Cup 2026 khởi tranh 2 tháng lại cao hơn rất nhiều. Tại Los Angeles, nơi đội tuyển Mỹ thi đấu 2 trận, giá vé rẻ nhất trung bình trên thị trường bán lại chính thức của FIFA lên tới 1.040,52 USD. Tại Dallas, nơi siêu sao Lionel Messi dự kiến thi đấu 2 trận, con số tương ứng là 1.028 USD.

Để dễ hình dung, mức giá này gần gấp đôi số tiền trung bình mà một người Mỹ chi cho thực phẩm trong cả 1 tháng.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng lên tiếng về vấn đề này: “Thành thật mà nói, tôi cũng sẽ không bỏ tiền mua vé với mức giá đó”, ông phát biểu khi đề cập đến những tấm vé World Cup có giá trên 1.000 USD.

Ông Andrew Giuliani, Giám đốc điều hành Lực lượng Đặc nhiệm World Cup của Nhà Trắng cũng đồng tình với quan điểm đó.

“Tôi nghĩ giá vé quá cao”, ông Giuliani nói với hãng tin ESPN. “Tôi đứng về phía Tổng thống (Trump) trong vấn đề này. Giá vé thực sự đắt đỏ và ở một khía cạnh nào đó, FIFA đang trở thành nạn nhân của chính thành công của mình”.

Về phần Marshall, người sẽ tham dự 11 trận đấu trong mùa hè này, ông dự kiến chi hơn 10.000 USD chỉ riêng cho tiền vé.

Còn đối với Marshall, người hâm mộ đến từ California dự định sẽ đi xem 11 trận đấu ở World Cup 2026 trong mùa hè này, ông đang phải chi tới hơn 10.000 USD chỉ riêng cho tiền vé. “Đấy là tôi còn không đi xem trận chung kết đấy nhé”, ông vừa cười vừa nói. “Thật là điên rồ”.

Nói đến trận chung kết vào ngày 20/7, đáng để so sánh World Cup với trận chung kết UEFA Champions League vào ngày 30/5 vừa qua, sự kiện được xem là đỉnh cao của bóng đá cấp câu lạc bộ. Giá vé trận đấu này dao động từ 80 đến 1.090 USD. Khác với chính sách của FIFA, vé bán lại phải giữ nguyên giá gốc và người bán không bị thu phí giao dịch.

Về mặt giả định, hoàn toàn có thể có những người Mỹ phải trả nhiều tiền hơn để xem một trận vòng bảng World Cup ngay tại thành phố mà mình sống, so với một người hàng xóm bay qua Đại Tây Dương để xem PSG đánh bại Arsenal để giành danh hiệu cấp độ câu lạc bộ số 1 châu Âu.

So với mức giá vé rẻ nhất trung bình 446,89 USD cho các trận vòng bảng tính đến ngày 1/6, cư dân Los Angeles hoàn toàn có thể mua vé Olympic 2028 chỉ với giá 28 USD. Tại Miami, giá vé rẻ nhất trung bình cho vòng bảng là 960,54 USD, thậm chí còn cao hơn vé rẻ nhất trong ngày đua chính thức của chặng đua Công thức 1 Miami Grand Prix (799 USD) – một sự kiện vốn nổi tiếng vì tính xa hoa và độc quyền. Ngay cả trận Super Bowl (trận chung kết tranh ngôi vô địch thường niên của Giải Bóng bầu dục Quốc gia - NFL, sự kiện thể thao lớn nhất và thu hút lượng người xem đông đảo nhất tại Mỹ) năm nay tại sân Levi’s cũng có thể được xem với giá khoảng 950 USD.

Chi phí còn bị đội lên bởi các khoản phí giao dịch mà FIFA thu trên mỗi lần mua bán vé. Dù FIFA không trực tiếp quyết định giá vé trên thị trường bán lại, tổ chức này vẫn kiểm soát nền tảng giao dịch và thu 15% phí từ cả người mua lẫn người bán.

Bà Pnina Feldman, Phó Giáo sư Trường Kinh doanh Darden thuộc Đại học Virginia, nhận định: “Một trong những phát hiện chính từ nghiên cứu của tôi về thị trường bán lại vé là các nền tảng hiện đại đã thay đổi hoàn toàn kinh tế học của ngành bán vé. Trước đây, đơn vị tổ chức không thích thị trường vé chợ đen vì nó tạo ra sự cạnh tranh với họ. Nhưng với vé điện tử, xác minh danh tính và sàn giao dịch chính thức, đơn vị tổ chức vừa có thể kiểm soát thị trường, vừa thu phí trên mọi giao dịch”.

“Một thị trường bán lại được cấp phép như của FIFA cho phép đơn vị tổ chức kiểm soát toàn bộ quá trình trao đổi và thu “hoa hồng”. Đây là cơ chế tối ưu hóa doanh thu hiệu quả nhất. Đó chính là logic kinh tế cốt lõi đằng sau nền tảng bán lại vé của FIFA”.

Từ góc nhìn của FIFA, mọi thứ đều có lý. Khi quảng bá một sự kiện được ví như “104 trận Super Bowl”, rõ ràng đây là cơ hội kiếm tiền khổng lồ. Tuy nhiên, FIFA cũng nhiều lần khẳng định rằng với tư cách là một tổ chức phi lợi nhuận, doanh thu từ World Cup sẽ được tái đầu tư cho sự phát triển của bóng đá trên toàn thế giới và hơn 90% ngân sách đầu tư giai đoạn 2023 - 2026 sẽ được đưa trở lại môn thể thao này.

Dù tiền được sử dụng vào đâu, vẫn có lý do để đặt câu hỏi liệu FIFA có đang làm tổn hại giải đấu này bằng cách đẩy người hâm mộ ra xa hay không.

Bà Feldman nhận xét: “Có một ngưỡng mà việc tối đa hóa doanh thu sẽ làm suy giảm giá trị văn hóa của sự kiện. Người hâm mộ không xem World Cup đơn thuần là một sản phẩm xa xỉ. Nó mang ý nghĩa công cộng, văn hóa và quốc gia. Khi giá vé vượt quá khả năng chi trả của đa số người dân, giải đấu vẫn có thể thành công về mặt kinh tế, nhưng sẽ ngày càng ít phản ánh đúng cộng đồng đã tạo nên giá trị của bóng đá”.

Điều đó có thể đã bắt đầu xảy ra. Chỉ 10 ngày trước khi World Cup 2026 khởi tranh, giá vé trên thị trường bán lại chính thức của FIFA đã giảm đáng kể.

So với thời điểm 60 ngày trước World Cup, giá vé rẻ nhất trung bình tại 11 thành phố đăng cai ở Mỹ đã giảm khoảng 37%. Tại khu vực Vịnh San Francisco, nơi ghi nhận mức giảm mạnh nhất, giá vé trên thị trường chính thức giảm tới 59%. Trong khi đó, FIFA vẫn tiếp tục tung thêm các đợt bán vé mới.

Ông Giuliani cho biết: “FIFA là một tổ chức tư nhân. Họ quyết định áp dụng định giá động và chờ xem thị trường phản ứng ra sao. Giá vé có thể giữ ở mức hàng nghìn USD hoặc sẽ giảm xuống. Hiện nay vẫn có khá nhiều vé World Cup trên toàn nước Mỹ được bán với giá dưới 200 USD. Tôi tin rằng sẽ có những lựa chọn phù hợp với túi tiền của người dân, nhưng tôi cũng không phủ nhận rằng giá vé hiện nay rất đắt”.

Đây là tin vui đối với những người mua vé vào phút chót, nhưng không giúp ích nhiều cho các cổ động viên phải lên kế hoạch đi lại từ sớm. Đồng thời, điều đó cũng cho thấy một rủi ro lớn đối với FIFA.

Viễn cảnh các khán đài trống vắng cổ động viên

Mùa hè năm ngoái, khi FIFA áp dụng mô hình định giá động cho FIFA Club World Cup tại Mỹ, nhiều trận vòng bảng đã xuất hiện những khoảng ghế trống đáng kể trên khán đài.

Theo một báo cáo của tờ The Athletic hồi tháng 5, trận mở màn của đội tuyển Mỹ gặp đội tuyển Paraguay vào lúc 8h sáng 13/6 (giờ Việt Nam) ở bảng D trên sân SoFi tại Inglewood, Los Angeles “không có dấu hiệu bán hết vé với mức giá và tốc độ bán hiện nay”.

Viễn cảnh các trận World Cup diễn ra trước những khán đài không kín chỗ tại Mỹ - một thị trường gần 350 triệu dân từng là điều khó tưởng tượng. Tuy nhiên, với mặt bằng giá hiện tại, liệu một số trong 104 trận đấu của giải có phải thi đấu trước lượng khán giả thấp hơn sức chứa hay không?

Bà Feldman nhận định: “Rất khó dự đoán giá vé. Mọi thứ phụ thuộc vào cung và cầu thực tế. Nhưng nếu phải đưa ra dự đoán, tôi cho rằng thị trường sẽ phân hóa mạnh: Một số vé sẽ giảm giá khi ngày thi đấu đến gần, trong khi những trận đấu khan hiếm và mang ý nghĩa văn hóa đặc biệt vẫn sẽ cực kỳ đắt đỏ”.

Và vé chỉ là “phần nổi của tảng băng” chi phí.

Bạn muốn đỗ xe tại Los Angeles để xem trận Mỹ gặp Paraguay ư? Chi phí cho các bãi đỗ xe được FIFA phê duyệt dao động từ 151 đến 300 USD.

Bạn muốn đi phương tiện công cộng? Ở nhiều nơi, cũng không rẻ hơn là bao.

Hồ sơ đăng cai ban đầu cam kết khán giả sẽ được sử dụng phương tiện công cộng miễn phí trong ngày diễn ra trận đấu. Tuy nhiên, các thỏa thuận với thành phố chủ nhà sau đó đã được sửa đổi, cho phép các địa phương thu phí ở mức chi phí thực tế.

Tại Atlanta, Houston và Seattle, hành khách vẫn phải trả giá vé tàu thông thường. Thành phố Kansas thu phí 15 USD cho xe buýt đưa đón cổ động viên tới sân Arrowhead. Hạt Miami-Dade cung cấp xe buýt miễn phí, còn tại Philadelphia, người hâm mộ được đi tàu điện ngầm miễn phí sau trận đấu nhờ nguồn tài trợ từ Airbnb.

Trong khi đó, hành khách sử dụng tàu NJ Transit để tới sân MetLife sẽ phải trả tới 98 USD, còn xe buýt tốc hành tại Boston có giá 95 USD.

Ông Marshall chia sẻ: “Tôi có rất nhiều người bạn là những cổ động viên cực kỳ trung thành. Họ sẽ không đi xem nổi một trận World Cup nào, dù các trận đấu diễn ra ngay tại Los Angeles. Họ không thể đi vì họ không thể tìm được lý do chính đáng để chi ra số tiền lớn đến thế. Chính những người đó mới là những người bị ảnh hưởng nặng nề nhất”.

Và như vậy, kỳ World Cup của những “cú sốc giá vé” đã bắt đầu. Nhưng cái giá thực sự phải trả sẽ là gì?