Siêu cường châu Á triển khai hàng loạt dự án điện khí và cảng nước sâu chiến lược, bắt đầu thực hiện cam kết rót 550 tỷ USD

Nhật Bản đã chính thức bắt đầu phối hợp với Mỹ trong việc triển khai các dự án trọng điểm liên quan đến phát điện bằng khí tự nhiên phục vụ trung tâm dữ liệu và xây dựng hạ tầng cảng nước sâu, nằm trong gói cam kết đầu tư trị giá 550 tỷ USD mà Tokyo đưa ra theo thỏa thuận thuế quan song phương đạt được năm ngoái.

Các dự án này được định vị như trụ cột trong chiến lược tăng cường an ninh kinh tế song phương, tập trung vào các lĩnh vực then chốt gồm năng lượng, hạ tầng số và chuỗi cung ứng chất bán dẫn. Tổng mức đầu tư dự kiến của giai đoạn đầu dao động trong khoảng 6-7 nghìn tỷ yên, tương đương 38-44 tỷ USD.

Thỏa thuận đầu tư được hình thành từ cam kết mà chính phủ Nhật Bản đạt được với chính quyền Tổng thống Donald Trump vào tháng 7 năm ngoái. Theo đó Tokyo sẽ đầu tư 550 tỷ USD trong giai đoạn 3 năm đến 2029, đổi lại việc Mỹ áp dụng mức thuế quan ưu đãi hơn đối với hàng hóa Nhật Bản.

Đây là một mô hình điển hình của ngoại giao kinh tế dựa trên trao đổi thị trường - đầu tư - thuế quan, phản ánh sự tái cấu trúc quan hệ thương mại Mỹ-Nhật trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược toàn cầu gia tăng.

Hiện nay, Bộ trưởng Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản Ryosei Akazawa đang phối hợp chặt chẽ với Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick để hoàn thiện các chi tiết kỹ thuật và cơ chế triển khai. Kế hoạch tổng thể dự kiến sẽ được thông qua tại một cuộc họp cấp bộ trưởng trong thời gian tới, trước khi Tổng thống Trump đưa ra quyết định phê duyệt cuối cùng. Chính phủ Nhật Bản, dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Sanae Takaichi, đang đẩy nhanh tiến độ nhằm chốt thỏa thuận trước Hội nghị thượng đỉnh Nhật-Mỹ dự kiến diễn ra ngày 19/3.

Điện khí cho trung tâm dữ liệu: Trụ cột năng lượng của hạ tầng AI

Khoản đầu tư đầu tiên và lớn nhất là dự án phát điện khí trị giá khoảng 6 nghìn tỷ yên, trong đó SoftBank được xác định là đầu mối chủ đạo về thiết kế, xây dựng và điều phối. Mục tiêu chiến lược của dự án là cung cấp nguồn điện ổn định, quy mô lớn cho các trung tâm dữ liệu tại Mỹ, vốn đang đối mặt với nhu cầu điện năng tăng vọt do sự bùng nổ của các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và điện toán hiệu năng cao.

GE Vernova, một trong những tập đoàn hàng đầu của Mỹ trong lĩnh vực thiết bị điện và năng lượng, được nêu tên như đối tác tiềm năng, phản ánh xu hướng liên kết công nghiệp xuyên quốc gia nhằm đáp ứng yêu cầu hạ tầng của nền kinh tế AI.

Cảng nước sâu và chiến lược xuất khẩu năng lượng của Mỹ

Song song với dự án điện khí, Nhật Bản cũng sẽ rót vốn vào xây dựng cảng xuất khẩu dầu thô nước sâu, có khả năng tiếp nhận tàu chở dầu siêu trọng. Dự án này phù hợp với chiến lược của chính quyền ông Trump trong việc thúc đẩy xuất khẩu năng lượng và tận dụng việc nới lỏng các quy định liên bang đối với xây dựng cảng nước sâu ngoài khơi.

Các địa điểm tiềm năng được xem xét nằm tại các bang phía Nam như Texas và Louisiana. Công ty Mỹ Max Energy được kỳ vọng đóng vai trò dẫn dắt, trong khi các tập đoàn xây dựng lớn của Nhật Bản sẽ tham gia với tư cách nhà thầu chiến lược. Tổng mức đầu tư cho hạng mục này ước tính vài trăm tỷ yên.

Kim cương tổng hợp: Liên kết mới trong chuỗi cung ứng bán dẫn

Ngoài năng lượng và hạ tầng cảng, hai bên cũng đưa dự án sản xuất kim cương tổng hợp vào danh mục hợp tác tiềm năng. Kim cương tổng hợp là vật liệu công nghiệp có vai trò ngày càng quan trọng trong sản xuất chất bán dẫn, thiết bị điện tử công suất cao và công nghệ tiên tiến, do đó được xếp vào nhóm vật liệu liên quan trực tiếp đến an ninh kinh tế.

Tập đoàn De Beers của Anh, nhà phân phối kim cương lớn nhất thế giới, dự kiến sẽ xây dựng một cơ sở sản xuất tại Mỹ để cung ứng trực tiếp cho các doanh nghiệp Nhật Bản, qua đó giảm thiểu rủi ro địa chính trị trong chuỗi cung ứng vật liệu chiến lược.

Nhật Bản và Mỹ sẽ cùng thành lập công ty mục đích đặc biệt (SPV) để đầu tư và quản lý ba dự án nói trên. Về phía Nhật Bản, Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản sẽ cung cấp vốn chủ sở hữu, trong khi ba ngân hàng thương mại lớn nhất của Nhật sẽ cho vay với bảo hiểm rủi ro từ Công ty Bảo hiểm Xuất khẩu và Đầu tư Nhật Bản. Phía Mỹ đóng góp đất đai và tài sản hạ tầng, đồng thời chính phủ liên bang sẽ hỗ trợ tối đa về giấy phép, phê duyệt và khung pháp lý.

Theo Nikkei Asia