Căng thẳng Trung Đông đẩy giá nhiên liệu bay lên hơn 200 USD/thùng, ngành hàng không Việt Nam chịu tác động ra sao?

Báo cáo mới đây của Chứng khoán SSI cho biết, căng thẳng leo thang tại Trung Đông từ ngày 28/2/2026 đã gây gián đoạn nghiêm trọng hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, kéo theo làn sóng tăng giá mạnh trên thị trường năng lượng.

Đáng chú ý, giá nhiên liệu bay - vốn dao động trong khoảng 70-100 USD/thùng giai đoạn 2024-2025 - đã tăng vọt lên trên 200 USD/thùng tính đến ngày 16/3/2026, thậm chí vượt xa mức đỉnh hơn 160 USD/thùng từng ghi nhận vào năm 2022.

Tại Việt Nam, khoảng 70% nhu cầu nhiên liệu bay hiện được đáp ứng thông qua nhập khẩu, chủ yếu từ Trung Quốc và Thái Lan; phần còn lại đến từ hai nhà máy lọc dầu trong nước là Dung Quất và Nghi Sơn. Tuy nhiên, nguồn dầu thô đầu vào của các nhà máy này cũng phụ thuộc lớn vào nhập khẩu.

Theo ước tính, lượng tồn kho hiện tại chỉ đủ đáp ứng đến hết tháng 3/2026, cho thấy nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu bay có thể xuất hiện từ tháng 4/2026. Trong khi đó, các nhà máy lọc dầu trong khu vực cũng đã bắt đầu giảm công suất và hạn chế xuất khẩu nhằm ưu tiên nhu cầu nội địa. Điều này khiến khả năng tìm kiếm nguồn thay thế của Việt Nam trở nên khó khăn hơn, đặc biệt trong bối cảnh chi phí vận chuyển và bảo hiểm gia tăng.

Trước diễn biến này, SSI kỳ vọng Chính phủ sẽ đẩy nhanh các biện pháp đa dạng hóa nguồn cung và xây dựng dự trữ nhằm ứng phó với kịch bản gián đoạn kéo dài. Với ước tính 70-80% nguồn cung nhiên liệu bay đối mặt rủi ro, hoạt động hàng không - cả nội địa và quốc tế - có thể chịu ảnh hưởng đáng kể từ tháng 4/2026.

Các tác động tiềm ẩn bao gồm việc hủy chuyến, điều chỉnh lịch bay và giảm tần suất khai thác. Điều này sẽ kéo theo chi phí vận hành tăng cao và doanh thu suy giảm đối với các hãng hàng không như Vietnam Airlines (HVN), cũng như các doanh nghiệp dịch vụ hàng không như ACV, AST hay SAS do sản lượng khai thác và lượng hành khách sụt giảm.

Ngoài ra, việc thiếu hụt nhiên liệu bay trong nước có thể khiến các hãng hàng không quốc tế thận trọng hơn khi khai thác đường bay đến Việt Nam, do rủi ro không đảm bảo tiếp nhiên liệu cho các chuyến bay khứ hồi. Điều này có thể kéo theo tác động lan tỏa tiêu cực tới lượng khách quốc tế, ảnh hưởng đến ngành du lịch và dịch vụ lưu trú.

SSI nhận định, mức độ ảnh hưởng đến lợi nhuận ngành hàng không năm 2026 sẽ phụ thuộc lớn vào thời gian kéo dài của xung đột Trung Đông cũng như khả năng tiếp cận các nguồn cung thay thế. Trong ngắn hạn, Vietnam Airlines cho biết mức giá nhiên liệu bay 200-230 USD/thùng có thể khiến chi phí vận hành tăng 40-50% so với giai đoạn trước khi xung đột xảy ra.

Để giảm áp lực, Cục Hàng không Việt Nam đã đề xuất một loạt giải pháp hỗ trợ như miễn 100% thuế bảo vệ môi trường đối với nhiên liệu bay đến hết tháng 5/2026, bổ sung nhiên liệu bay vào danh mục hàng hóa được giảm VAT, cho phép áp dụng phụ thu nhiên liệu linh hoạt, xem xét điều chỉnh giá trần vé máy bay nội địa, đồng thời giảm 50% một số loại phí trong lĩnh vực hàng không như phí cất hạ cánh và điều hành bay.

Tuy vậy, SSI cho rằng các biện pháp này dù cần thiết nhưng khó có thể bù đắp hoàn toàn tác động tiêu cực trong trường hợp gián đoạn nguồn cung kéo dài, đặc biệt nếu eo biển Hormuz tiếp tục bị ảnh hưởng trong thời gian dài.