Ấn Độ gặp khó khi săn nguồn vốn FDI gần 10.000 tỷ yên từ Nhật Bản, vẫn thua Việt Nam ở điểm gì?

Bộ trưởng Bộ Thương mại Ấn Độ Piyush Goyal mới đây đã dẫn đầu một phái đoàn khoảng 200 doanh nghiệp và tổ chức sang Nhật Bản, tiến hành các hoạt động xúc tiến đầu tư tại Tokyo, Nagoya và Osaka. Tuy nhiên, chuyến đi – được Ấn Độ mô tả là phái đoàn doanh nghiệp “lớn nhất từ trước đến nay” – vẫn chưa mang lại tuyên bố nào về các cam kết đầu tư cụ thể từ hai phía.

Các doanh nghiệp Nhật Bản, dù bày tỏ sự quan tâm tới thị trường Ấn Độ, vẫn thận trọng trước việc mở rộng quy mô đầu tư đáng kể. Một chuyên gia Trung Quốc nói với tờ Global Times (Thời báo Hoàn Cầu) rằng dù Ấn Độ đã có những điều chỉnh trong một số lĩnh vực, các vấn đề mang tính nền tảng - như quản lý tỷ giá hối đoái và chuyển lợi nhuận và vốn về nước - khó có khả năng có những thay đổi căn bản trong ngắn hạn.

Theo chuyên gia này, Ấn Độ đã cho thấy sức hấp dẫn đối với các doanh nghiệp Nhật Bản, nhưng thách thức nằm ở việc chứng minh rằng tiềm năng đó có thể chuyển hóa thành lợi nhuận thực tế và có khả năng dự đoán.

Theo thông tin chính thức, phái đoàn doanh nghiệp lớn nhất từ trước đến nay bao gồm các lĩnh vực từ sản xuất, chất bán dẫn, năng lượng sạch và thép đến ô tô, dịch vụ tài chính, y tế và các công ty khởi nghiệp. Chuyến thăm nhằm thúc đẩy mục tiêu thu hút 10.000 tỷ Yên (khoảng 62,96 tỷ USD, tức gần 1,67 triệu tỷ đồng) vốn đầu tư tư nhân của Nhật Bản vào Ấn Độ trong thập kỷ tới, được hai nước nhất trí trong chuyến thăm Nhật Bản của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi vào năm 2025.

Trong chuyến thăm, ông Goyal đã làm việc với các tổ chức tài chính Nhật Bản như MUFG, Mizuho và Nomura. Ông cũng nhấn mạnh tham vọng của Ấn Độ trong việc xây dựng một hệ sinh thái chất bán dẫn có sức cạnh tranh toàn cầu, trong bối cảnh nhu cầu chất bán dẫn của quốc gia đông dân nhất thế giới được dự báo đạt 150 tỷ USD vào năm 2032.

Nhật Bản cũng có những kỳ vọng đối với Ấn Độ. Một khảo sát năm 2025 của Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JBIC) cho thấy Ấn Độ đã đứng đầu năm thứ tư liên tiếp trong danh sách những điểm đến đầy triển vọng để các nhà sản xuất Nhật Bản mở rộng hoạt động kinh doanh trong trung hạn. Ngoài ra, Nhật Bản đã thành lập Vụ Các vấn đề kinh tế Nhật Bản - Ấn Độ vào tháng 4 nhằm thúc đẩy các doanh nghiệp Nhật Bản mở rộng hoạt động kinh doanh và đầu tư sang Ấn Độ.

Tuy nhiên, vẫn tồn tại khoảng cách đáng kể giữa sự lạc quan và việc đổ vốn trên quy mô lớn. Dữ liệu từ Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản (JETRO) cho thấy tính đến tháng 10 năm 2024, có 1.434 doanh nghiệp Nhật Bản đang hoạt động tại Ấn Độ. Trong cùng thời điểm, Thái Lan có 6.083 doanh nghiệp Nhật Bản, Việt Nam có 2.543 và Malaysia có 1.643.

Trong các cuộc làm việc với ông Goyal, các tổ chức Nhật Bản nêu nhu cầu đơn giản hóa quy trình chuyển lợi nhuận về nước, cải thiện khả năng tiếp cận thị trường vốn Ấn Độ và tăng tính dự đoán của môi trường pháp lý. Theo truyền thông Ấn Độ, các hoạt động như mua lại cổ phiếu, giảm vốn và bán cổ phần thứ cấp cũng thường xuyên phải đối mặt với những trì hoãn kéo dài về thủ tục pháp lý.

Chính phủ Ấn Độ rõ ràng nhận thức được những mối quan ngại này và đã bắt đầu phát đi tín hiệu sẵn sàng giải quyết thông qua các điều chỉnh chính sách.

Theo báo Business Standard, trong chuyến thăm, ông Goyal cam kết Bộ của mình sẽ xây dựng một khuôn khổ nhằm nới lỏng các yêu cầu tuân thủ và quy định, trong đó có yêu cầu chứng nhận của Cục Tiêu chuẩn Ấn Độ (Bureau of Indian Standards). Gần đây, Chính phủ quốc gia Nam Á này cũng nới lỏng các quy định về đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đối với các doanh nghiệp thương mại điện tử dựa trên mô hình tồn kho.

Song song với đó, theo bài báo trên, Ấn Độ đã bắt đầu xây dựng một chính sách FDI có tính dự đoán cao hơn và nhiều khả năng sẽ sớm đưa ra một hiệp định đầu tư song phương mẫu được cập nhật.

Bà Vạn Triết (Wan Zhe), Giáo sư tại Trường Vành đai và Con đường thuộc Đại học Sư phạm Bắc Kinh chia sẻ với tờ Global Times rằng Ấn Độ thực tế đã bắt đầu điều chỉnh một số lĩnh vực, trong đó có việc đơn giản hóa các thủ tục chứng nhận và phê duyệt đối với các doanh nghiệp công nghệ cao. Những thay đổi này có thể giúp giảm chi phí gia nhập thị trường đối với doanh nghiệp.

Tuy nhiên, theo chuyên gia này, đối với những vấn đề thể chế mang tính nền tảng hơn như quản lý tỷ giá, chuyển vốn và lợi nhuận về nước cũng như hiệu quả của hệ thống tư pháp, những thay đổi thực chất khó có thể xảy ra trong ngắn hạn. Đây là điểm mà Ấn Độ đang thua kém so với các đối thủ trong cùng khu vực châu Á.

Bà Vạn cho rằng dòng vốn rốt cuộc vẫn luôn tìm kiếm lợi nhuận, còn những khẩu hiệu địa chính trị không thể thay thế cho hiệu quả kinh doanh thực tế.

“Ấn Độ đã thành công trong việc thuyết phục các doanh nghiệp Nhật Bản rằng “cơ hội tồn tại ở đây”. Bước tiếp theo là chứng minh rằng “những cơ hội đó có thể được hiện thực hóa một cách ổn định và có thể dự đoán”. Điều này rất có thể sẽ quyết định rằng liệu mục tiêu đầu tư 10.000 tỷ Yên cuối cùng có chuyển mình từ một kế hoạch đầy tham vọng thành dòng vốn thực tế hay không”, bà Vạn nói.

Quan trọng hơn việc mục tiêu có được hoàn thành hay không là có bao nhiêu doanh nghiệp Nhật Bản thực sự có thể gia nhập thị trường Ấn Độ và duy trì hoạt động lâu dài tại đây, chuyên gia này nhận định.

Theo Global Times