Báo Nga: Philippines ban bố khẩn cấp, dân Thái xếp hàng mua xăng, Việt Nam khác biệt giữa cú sốc năng lượng

Hãng tin Sputnik (Nga) mới đây đã đăng tải bài viết nhận định rằng, giữa cú sốc Trung Đông khi Philippines ban bố khẩn cấp, dân Thái xếp hàng thì Việt Nam lại khác biệt.

Theo hãng tin này, Việt Nam đang dần trở thành một trong số ít điểm sáng hiếm hoi tại Đông Nam Á trong bối cảnh cuộc khủng hoảng năng lượng được đánh giá là nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ. Khi Philippines phải ban bố tình trạng khẩn cấp quốc gia, người dân Thái Lan xếp hàng xuyên đêm tại các trạm xăng, Malaysia lâm vào thế khó, Myanmar chịu mức tăng giá nhiên liệu vượt 55%, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định tương đối.

Theo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông từ đầu năm 2026 đã kích hoạt “cơn địa chấn” trên thị trường năng lượng toàn cầu. Giá dầu thô vượt mốc 100 USD/thùng, còn giá dầu diesel toàn cầu tăng lên khoảng 238 USD/thùng vào cuối tháng 3, cao gấp hơn 2,5 lần so với mức 92-95 USD/thùng trước khi xung đột xảy ra.

Tác động từ cú sốc này lan sang các nền kinh tế nhập khẩu dầu ở Đông Nam Á với mức độ khác nhau, phụ thuộc chủ yếu vào năng lực điều hành và chính sách bình ổn giá của từng quốc gia.

Hãng tin Sputnik trích lại số liệu của seasia.stats ngày 29/3 cho rằng, Philippines ghi nhận mức tăng giá mạnh nhất khu vực với xăng tăng 54,2% và diesel tăng 81,6%. Myanmar cũng chứng kiến xăng tăng 55,4% và diesel tăng 76,9%. Campuchia không nằm ngoài xu hướng này với mức tăng lần lượt là 52,8% và 78,7%.

Thực tế, thị trường Philippines đang chịu áp lực lớn từ giá nhiên liệu. Theo Bộ Năng lượng nước này, nguồn dự trữ xăng chỉ đủ dùng khoảng 53 ngày, dầu diesel 46 ngày và nhiên liệu hàng không khoảng 39 ngày.

Giá dầu diesel có thời điểm vượt 120 peso/lít, gần gấp đôi so với trước khi căng thẳng Trung Đông leo thang, khiến nhiều cây xăng phải đóng cửa và chi phí vận hành gia tăng đáng kể.

Theo Sputnik, Philippines đang trở thành ví dụ điển hình cho mặt trái của việc để giá nhiên liệu hoàn toàn vận hành theo cơ chế thị trường. Khi không có hệ thống trợ giá quy mô lớn, giá xăng dầu tại quốc gia này đã tăng hơn gấp đôi, kéo theo hàng loạt hệ lụy kinh tế - xã hội.

Trước áp lực leo thang, Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. buộc phải tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia. Các chỉ số kinh tế nhanh chóng chịu tác động: dự báo tăng trưởng GDP năm 2026 bị điều chỉnh giảm từ 5,2% xuống còn 4,5%, lạm phát gia tăng mạnh, đồng peso chịu áp lực mất giá, trong khi chi phí sinh hoạt ngày càng trở thành gánh nặng lớn đối với người dân.

Tại Thái Lan, thị trường nhiên liệu tiếp tục chịu áp lực tăng giá trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng toàn cầu. Theo The Nation Thailand, từ ngày 2/4, giá xăng và gasohol tăng thêm 1,20 baht/lít, trong khi giá diesel tăng mạnh tới 3,50 baht/lít, áp dụng trên toàn bộ hệ thống bán lẻ của PTT Oil and Retail Business (OR) và Bangchak.

Việc điều chỉnh này đẩy giá bán lẻ lên mức cao mới. Cụ thể, diesel đạt 44,24 baht/lít (khoảng 36.600 đồng/lít), xăng thường lên 51,84 baht/lít (khoảng 42.880 đồng/lít), trong khi xăng 95 đạt 43,25 baht/lít (khoảng 35.780 đồng/lít). Các loại nhiên liệu cao cấp như Super Power Diesel lên tới gần 59,94 baht/lít, tương đương khoảng 49.570 đồng/lít .

Giá xăng dầu tăng cao buộc Chính phủ phải áp dụng các biện pháp khẩn cấp như làm việc từ xa, hạn chế đi lại và cấm xuất khẩu xăng dầu.

Malaysia lâm vào thế khó hơn cả khi vừa muốn cải cách trợ giá, vừa phải đối mặt với biến động giá toàn cầu. Từ 1/4, hạn mức xăng trợ giá bị cắt giảm, giá diesel tăng lên 5,52 RM/lít. Dù ngân sách tiết kiệm được khoảng 5 tỷ RM mỗi năm, chi phí lại chuyển sang người dân và doanh nghiệp.

Indonesia lựa chọn hướng đi khác khi giữ nguyên giá và để ngân sách nhà nước gánh toàn bộ chi phí. Cách làm này giúp ổn định thị trường trong ngắn hạn nhưng tiềm ẩn rủi ro tài khóa lớn, bởi ngân sách được xây dựng trên giả định giá dầu 70 USD/thùng, thấp hơn nhiều so với thực tế.

Giữa bối cảnh khu vực nhiều biến động, trang Sputnik đưa tin, Việt Nam đã triển khai chiến lược bình ổn đa tầng với sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan.

Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đã nhấn mạnh: “Trong bối cảnh khu vực và thế giới biến động mạnh, Việt Nam đã triển khai một chiến lược bình ổn đa tầng, linh hoạt, thể hiện rõ vai trò lãnh đạo xuyên suốt của Đảng, Chính phủ, sự nỗ lực của Bộ Công Thương và các bộ ngành trong bảo đảm an ninh năng lượng”.

Ngay từ trước khi khủng hoảng bùng phát, Nghị quyết 70-NQ/TW (3/9/2025) đã xác định an ninh năng lượng là nền tảng then chốt. Khi tình hình trở nên phức tạp, Kết luận 14-KL/TW (20/3) tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm nguồn cung trong mọi kịch bản.

Chính phủ ban hành loạt chính sách: Nghị quyết 36/NQ-CP (ngày 6/3) tăng quyền linh hoạt cho Petrovietnam; Nghị quyết 55/NQ-CP (19/3) hoàn thiện cơ chế điều hành giá theo thị trường; Công điện 22/CĐ-TTg yêu cầu không để đứt gãy nguồn cung; Quyết định 385/QĐ-TTg lập tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng.

Bộ Công Thương triển khai đồng bộ các biện pháp từ bảo đảm nguồn cung, duy trì phân phối đến giám sát thị trường 24/7. Doanh nghiệp đầu mối phải thực hiện đúng kế hoạch nhập khẩu, xây dựng kịch bản ứng phó và duy trì công suất cao.

Quỹ Bình ổn giá xăng dầu được sử dụng 9 lần trong một tháng, chi khoảng 5.300 tỷ đồng; lần đầu ngân sách tạm ứng 8.000 tỷ đồng. Đồng thời, nhiều biện pháp tài khóa được áp dụng như giảm thuế nhập khẩu, đưa thuế bảo vệ môi trường và tiêu thụ đặc biệt về 0%, hỗ trợ thuế giá trị gia tăng.

Nhờ cơ chế điều hành linh hoạt, từ ngày 6/3, giá xăng được phép điều chỉnh ngay khi biến động vượt 7%, và rút ngắn xuống còn một ngày nếu mức biến động trên 15%, qua đó hạn chế tình trạng dồn nén gây sốc giá.

Kết quả, giá xăng tại nhiều quốc gia trong khu vực đang ở mức cao hơn đáng kể so với Việt Nam. Theo cập nhật ngày 3/4/2026, tại Singapore, giá xăng khoảng 70.328 đồng/lít; Thái Lan 35.468 đồng/lít (được Chính phủ trợ giá); Campuchia 35.849 đồng/lít (cũng có chính sách trợ giá); Lào 50.112 đồng/lít; Trung Quốc 34.827 đồng/lít (theo cơ chế Nhà nước khống chế giá). Trong khi đó, giá xăng tại Việt Nam ở mức 26.976 đồng/lít.

Theo nhận định từ trang Sputnik, khủng hoảng năng lượng vẫn chưa kết thúc khi thị trường toàn cầu còn nhiều biến động. Nhưng trong ít nhất tháng đầu tiên của cơn bão năng lượng lớn nhất khu vực trong thập kỷ này, Việt Nam đã chứng minh công cụ chính sách đủ mạnh, hành động đủ nhanh và có sự phối hợp liên bộ chặt chẽ có thể bảo vệ được phòng tuyến giá năng lượng cho người dân và nền kinh tế.