Báo ngoại gọi VinFast là 'con hổ', cùng BYD dẫn dắt cuộc chơi xe điện châu Á

Tại trung tâm nhộn nhịp của Jakarta, thành phố đông dân nhất thế giới, người dân ngày càng dễ dàng nhận thấy những chiếc xe điện nhiều màu sắc mang thương hiệu của BYD (Trung Quốc) hoặc VinFast (Việt Nam) đang dần xuất hiện dày đặc trên đường phố.

Những chiếc taxi VinFast với màu xanh cyan nổi bật đặc biệt gây chú ý. Ra mắt chỉ hơn một năm trước, dịch vụ gọi xe Green Smart Mobility (Green SM) đã nhanh chóng trở thành lựa chọn phổ biến của cả người dân địa phương lẫn du khách khi di chuyển trong thủ đô Indonesia rộng lớn.

“Xe điện chạy rất êm”, Suminto, một tài xế ngoài 40 tuổi từng chuyển từ hãng Bluebird sang Green SM cách đây 5 tháng, chia sẻ. Anh cho biết lượng khách đặt xe từ các khu dân cư cao cấp tăng lên, nhờ “dịch vụ mới, nội thất sạch sẽ và khoang xe rộng rãi”.

“Quan trọng nhất là giá rẻ”, anh nói thêm. Một chuyến đi 30 phút vốn có giá ít nhất 80.000 rupiah (4,70 USD) với các đối thủ, nay chỉ còn hơn 30.000 rupiah.

Chiến lược “đánh chiếm thị trường” bằng giá và hệ sinh thái

Trợ giá, giảm giá và mở rộng dịch vụ vượt ra ngoài việc bán xe là những “chiến thuật” quen thuộc của VinFast trong tham vọng vươn ra ngoài thị trường nội địa – nơi hãng đang nắm 37% thị phần.

Tại Indonesia, VinFast cạnh tranh trực diện với BYD khi cả hai "tiger (con hổ trong ngành)" tìm cách giành thị phần tại khu vực vốn là thành trì của các hãng xe Nhật Bản, Nikkei Asia viết.

BYD cũng có chiến lược taxi riêng, cung cấp xe điện cho Grab – đối thủ của Green SM – trong một quan hệ hợp tác trải dài sang Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam. Trong khi đó, Green SM đã có mặt tại Việt Nam, Lào và Philippines.

“Đây là một chiến lược rất tốt. Nó giúp người dùng lần đầu trải nghiệm xe điện chạy pin”, bà Sarina Lesmina, Trưởng bộ phận nghiên cứu Indonesia tại CLSA nhận định.

Theo dữ liệu từ PwC, BYD và VinFast là hai thương hiệu tăng trưởng nhanh nhất tại 6 thị trường lớn nhất Đông Nam Á trong 9 tháng đầu năm 2025, với doanh số tăng lần lượt 95% và 90% so với cùng kỳ.

Thách thức các “ông lớn” Nhật Bản

VinFast bán được hơn 100.000 xe điện trong 9 tháng đầu năm 2025 tại Indonesia, Việt Nam, Malaysia, Singapore, Thái Lan và Philippines, trong khi BYD đạt 70.000 xe. Tổng cộng, hai hãng chiếm khoảng 7% trong tổng số 2,4 triệu xe bán ra tại khu vực 700 triệu dân.

Áp lực cạnh tranh khiến các hãng xe Nhật như Toyota, Honda và Mitsubishi giảm thị phần xuống còn 59%, giảm 10 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm 2023.

Honda thậm chí dự báo lỗ ròng tới 690 tỷ yên (4,3 tỷ USD) cho năm tài chính kết thúc vào 31/3 – lần đầu tiên kể từ khi niêm yết năm 1957. Tổng Giám đốc Toshihiro Mibe thừa nhận môi trường cạnh tranh tại ASEAN đang “gia tăng mạnh mẽ” do sự trỗi dậy của các hãng xe mới.

“Người tiêu dùng Đông Nam Á cởi mở hơn với ý tưởng mới và công nghệ mới”, ông Liu Xueliang, Giám đốc bán hàng khu vực châu Á - Thái Bình Dương của BYD, nhận định.

Trong bối cảnh nhu cầu nội địa tại Trung Quốc suy yếu – với doanh số giảm liên tiếp 6 tháng – BYD ngày càng coi Đông Nam Á là thị trường chiến lược. “Cạnh tranh tại Trung Quốc cực kỳ khốc liệt, trợ cấp bị cắt giảm, trong khi chi phí pin, chip và kim loại tăng cao”, ông Ming Hsun Lee từ BofA Global Research cho biết.

“Lợi nhuận hoạt động của toàn ngành ô tô Trung Quốc đang chịu áp lực lớn, khiến việc mở rộng ra thị trường nước ngoài ngày càng trở nên quan trọng”, ông Lee nhận định.

“Đông Nam Á là khu vực mà nền kinh tế, dân số và tầng lớp trung lưu đều đang tăng trưởng nhanh chóng. Bên cạnh đó, các thương hiệu Trung Quốc đánh giá đây là thị trường có mức độ cạnh tranh tương đối thấp, khi các hãng Nhật Bản vẫn là những người chơi chủ yếu”, ông Li Chengdong, nhà sáng lập công ty tư vấn thương mại điện tử Haitun (có trụ sở tại Bắc Kinh), cho biết.

VinFast đặt cược vào hệ sinh thái

Trong khi BYD phải đối mặt với cạnh tranh gay gắt tại thị trường nội địa, VinFast lại giữ vị thế dẫn đầu rõ rệt tại “sân nhà”, nơi hãng tiếp tục tạo ra phần lớn doanh thu, đồng thời từng bước xây dựng nhận diện thương hiệu ở thị trường quốc tế.

“Xe của VinFast chưa phổ biến bằng BYD, chủ yếu do nhận diện thương hiệu”, bà Lesmina cho biết, đồng thời nhấn mạnh BYD đã thành công nhờ hình ảnh công nghệ cao và thiết kế hiện đại.

Để cải thiện vị thế, VinFast không chỉ triển khai đội taxi tại Indonesia mà còn tham gia các dự án hạ tầng như nút giao cao tốc tại Tây Java, trong khuôn khổ chiến lược đầu tư 1 tỷ USD bao gồm sản xuất, bán hàng, dịch vụ và hạ tầng sạc.

Ông Thuc Than, chuyên gia phân tích tại Vietcap, cho rằng cách tiếp cận “hệ sinh thái” là lợi thế cạnh tranh của VinFast tại thị trường quốc tế. Theo ông, chiến lược này “có thể giúp cải thiện dần nhận diện thương hiệu và mức độ thâm nhập thị trường theo thời gian”, dù đi kèm với những rủi ro trong việc thực hiện các cam kết dài hạn.

Thị trường Ấn Độ: Thách thức lớn

Tuy nhiên, việc đạt được thành công tại thị trường Ấn Độ rộng lớn đang gặp nhiều thách thức, dù VinFast áp dụng chiến lược giá khá “mạnh tay”, với mức khởi điểm từ 1,72 triệu rupee (18.400 USD), thấp hơn đáng kể so với mẫu xe rẻ nhất của BYD ở mức 2,49 triệu rupee.

VinFast chính thức gia nhập thị trường Ấn Độ vào tháng 9, nhưng chỉ bán được 1.195 xe trong ba tháng từ tháng 12 đến tháng 2. Trong khi đó, BYD – dù đã có mặt hơn ba năm – cũng chỉ tiêu thụ được 774 xe trong cùng giai đoạn, theo số liệu từ Liên đoàn Các Hiệp hội Đại lý Ô tô Ấn Độ.

Hạ tầng trạm sạc còn hạn chế, lo ngại về giá trị bán lại, sự thống trị của các thương hiệu lâu đời như Maruti Suzuki (Nhật Bản), cùng tâm lý dè dặt của người tiêu dùng đối với xe điện – vốn chỉ chiếm 3,5% tổng doanh số tại Ấn Độ trong tháng 2 – là những nguyên nhân chính khiến thị trường này chưa có bước tiến đáng kể.

Ngoài ra, BYD còn chịu sự giám sát chặt chẽ từ chính phủ Ấn Độ đối với dòng vốn đầu tư từ Trung Quốc.

Mở rộng sản xuất và điều chỉnh chiến lược công nghệ

Dù vậy, VinFast đã xây dựng một nhà máy tại bang Tamil Nadu (miền Nam Ấn Độ) với công suất 50.000 xe mỗi năm, đồng thời có kế hoạch nâng lên 150.000 xe. Hãng cũng đề xuất đầu tư 3 tỷ USD tại bang Telangana, phát triển dịch vụ taxi điện cùng một hệ sinh thái quy mô lớn bao gồm thành phố thông minh, bệnh viện, trường học và thậm chí cả sở thú.

VinFast cũng đã có nhà máy tại Indonesia. Trong khi đó, BYD đã khai trương nhà máy 100% vốn nước ngoài đầu tiên tại Thái Lan vào năm 2024 và dự kiến mở thêm cơ sở sản xuất tại Indonesia trong năm nay. Hãng xe Trung Quốc cũng đã có dây chuyền lắp ráp tại Ấn Độ và đang xây dựng thêm một cơ sở khác tại Campuchia.

Doanh nghiệp Việt Nam đã chuyển hướng hoàn toàn sang xe điện thuần pin sau khi dừng sản xuất xe động cơ đốt trong vào cuối năm 2022. Tuy nhiên, tốc độ phổ cập đang chững lại khi nhiều người tiêu dùng chuyển sang các dòng xe hybrid và plug-in hybrid – được xem là phù hợp hơn với nhu cầu thực tế.

“Một lợi thế lớn của BYD là công nghệ hybrid sạc ngoài đã rất hoàn thiện, giúp giảm đáng kể nỗi lo về quãng đường di chuyển, bởi người dùng vẫn có thể sử dụng xăng khi cần thiết, đặc biệt tại các thị trường ngoài Trung Quốc”, ông Ming Hsun Lee từ BofA nhận định.

Ông cho rằng BYD sẽ sớm gia tăng tỷ trọng xe hybrid trong danh mục sản phẩm tại các thị trường mới nổi, bao gồm Đông Nam Á, khi các thủ tục chứng nhận – vốn thường kéo dài hơn so với xe điện thuần – dần hoàn tất trong năm nay. “BYD đang từng bước tích lũy để bứt phá mạnh”, ông nói.

VinFast đặt cược lớn vào thị trường Mỹ, kỳ vọng tăng trưởng quốc tế

VinFast cho biết trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh tuần trước rằng hãng đang lên kế hoạch bổ sung các động cơ cỡ nhỏ vào xe nhằm phát triển dòng xe hybrid.

Đồng thời, doanh nghiệp cũng hướng tầm nhìn sang thị trường Mỹ – nơi yếu tố địa chính trị có thể mở ra cơ hội mà BYD khó tiếp cận. Hãng xe điện niêm yết trên Nasdaq cho biết đầu tháng này sẽ tái khởi động dự án nhà máy trị giá 2 tỷ USD tại bang North Carolina vào năm 2026, với công suất dự kiến 150.000 xe mỗi năm và mục tiêu đi vào vận hành từ năm 2028.

“Những chính sách như Đạo luật Giảm lạm phát của Mỹ cùng mức thuế cao đã gần như loại bỏ xe điện Trung Quốc khỏi thị trường này. Ở đây, BYD không phải là đối thủ cạnh tranh”, ông Jesse Sobelson, chuyên gia phân tích tại BTIG (New York), nhận định.

Với hàng loạt kế hoạch đầu tư nhà máy quy mô lớn trên toàn cầu, giới phân tích đang theo dõi sát sao tình hình tài chính của hai “quán quân xe điện quốc gia”, nhằm đánh giá liệu họ có đủ sức duy trì cuộc đua mà nhà sáng lập BYD, ông Wang Chuanfu, gọi là một “cuộc marathon đốt tiền”.

“Trong năm qua, VinFast đã không ngừng mở rộng hiện diện tại nhiều thị trường quốc tế ngoài Việt Nam, tập trung vào việc củng cố quan hệ đối tác và phát triển hệ sinh thái xe điện”, bà Dương Thị Thu Trang, Phó Tổng Giám đốc Kinh doanh VinFast toàn cầu, cho biết.

Hãng đặt mục tiêu 20%–30% lượng xe bàn giao trong năm nay đến từ thị trường quốc tế. Với mục tiêu doanh số toàn cầu đạt 300.000 xe vào năm 2026, điều này tương đương khoảng 60.000–90.000 xe bán ra ở nước ngoài – ít nhất gấp ba lần con số 21.820 xe ghi nhận trong năm 2025.

BYD dồi dào tài chính, kỳ vọng hưởng lợi từ giá nhiên liệu tăng

Tính đến quý III/2025, BYD nắm giữ lượng tiền mặt lên tới 102 tỷ nhân dân tệ (tương đương 15 tỷ USD) và thu về khoảng 7.000 nhân dân tệ lợi nhuận trên mỗi xe bán ra.

Các nhà phân tích tại công ty chứng khoán Trung Quốc CMBI dự báo lợi nhuận ròng của BYD sẽ tăng 30% trong năm nay, nhờ “chất lượng tài sản cao” và chiến lược kiểm soát chi phí thận trọng.

Cả BYD và VinFast đều kỳ vọng hưởng lợi từ việc giá xăng tăng mạnh do xung đột tại Iran. VinFast đã triển khai các chương trình giảm giá trong tháng này tại Ấn Độ, Indonesia, Việt Nam và Philippines nhằm khuyến khích người dùng chuyển từ xe động cơ đốt trong sang xe điện.

Trong khi đó, BYD cho biết tâm lý người tiêu dùng tại Australia đang có sự thay đổi rõ rệt. “Chúng tôi đang cực kỳ bận rộn thời gian gần đây. Mỗi ngày chúng tôi bán được hơn 10 chiếc xe”, một nhân viên bán hàng chia sẻ trong video đăng trên mạng xã hội, được ghi lại tại showroom ở Perth.

Theo Nikkei Asia