Bao nhiêu doanh nghiệp Nhà nước là đủ để dẫn dắt nền kinh tế?

Từ 12.000 xuống chưa tới 500 doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước

Tại Tọa đàm “Để kinh tế Nhà nước dẫn dắt, mở đường trong kỷ nguyên mới” do báo Tiền Phong tổ chức sáng 6/2, giải đáp các băn khoăn xoay quanh quy mô và số lượng doanh nghiệp Nhà nước trong bối cảnh triển khai Nghị quyết 79, ông Doãn Thanh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp Nhà nước (Bộ Tài chính) cho biết, rất khó, thậm chí không cần thiết phải xác định một con số cụ thể. Theo ông, số lượng doanh nghiệp Nhà nước phụ thuộc vào yêu cầu phát triển của từng giai đoạn và “sứ mệnh” mà Nhà nước giao cho mỗi doanh nghiệp

Thực tế cho thấy, sau hơn 35 năm thực hiện chủ trương phát triển kinh tế Nhà nước, số lượng doanh nghiệp Nhà nước đã giảm mạnh. Nếu như trước đây Việt Nam có khoảng 12.000 doanh nghiệp Nhà nước, thì đến nay chỉ còn 473 doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn, và khoảng hơn 800 doanh nghiệp nếu tính cả các đơn vị có vốn Nhà nước chi phối.

Theo ông Tuấn, đây không phải sự thu hẹp mang tính đột ngột, mà là kết quả của một quá trình sắp xếp, tái cơ cấu liên tục, kéo dài nhiều năm. Quan trọng hơn, các doanh nghiệp Nhà nước còn lại hiện nay không còn hoạt động dàn trải, mà chủ yếu tập trung vào những lĩnh vực then chốt, thiết yếu của nền kinh tế.

Điểm đáng chú ý là phần lớn doanh nghiệp Nhà nước hiện nay đều hoạt động trong các lĩnh vực có vai trò quan trọng đối với ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn và an ninh kinh tế quốc gia. Mỗi doanh nghiệp được xác định rõ chức năng, nhiệm vụ và vai trò chiến lược, thay vì theo đuổi những mục tiêu chung chung như trước.

Tinh thần của các nghị quyết mới, trong đó có Nghị quyết 79, là yêu cầu mỗi doanh nghiệp Nhà nước phải có một “sứ mệnh” cụ thể, có thể đo lường và đánh giá được. Việc sắp xếp doanh nghiệp thời gian tới sẽ dựa trên các định hướng lớn, bao gồm Nghị quyết 18 về tinh gọn bộ máy và các nghị quyết về đổi mới, nâng cao hiệu quả khu vực kinh tế Nhà nước.

Giảm số lượng nhưng không theo cách cơ học

Theo Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp Nhà nước, trong thời gian tới, số lượng doanh nghiệp Nhà nước có thể tiếp tục giảm, song không phải theo cách “giảm cho đủ chỉ tiêu”.

“Việc giữ lại hay tổ chức lại doanh nghiệp sẽ căn cứ vào khả năng thực hiện sứ mệnh được giao, hiệu quả hoạt động và vai trò đối với nền kinh tế. Không phải cứ giảm càng nhiều càng tốt”, ông Tuấn nhấn mạnh.

Đáng lưu ý, cơ cấu lại doanh nghiệp Nhà nước không đồng nghĩa với chỉ thu hẹp. Theo tinh thần Nghị quyết 79, Nhà nước vẫn có thể đầu tư thành lập mới hoặc tăng cường vai trò của doanh nghiệp Nhà nước trong những lĩnh vực mang tính huyết mạch, có tác động lan tỏa lớn, đặc biệt là công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và hạ tầng chiến lược.

Đây cũng được kỳ vọng là lực lượng đi đầu trong triển khai khoa học – công nghệ, đổi mới mô hình tăng trưởng và dẫn dắt nền kinh tế trong giai đoạn phát triển mới.

“Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một hệ thống doanh nghiệp Nhà nước tinh gọn, hiệu quả, có sức cạnh tranh và thực sự giữ vai trò dẫn dắt ở những lĩnh vực then chốt. Số lượng bao nhiêu không phải tiêu chí cứng, mà phụ thuộc vào yêu cầu thực tiễn và khả năng hoàn thành sứ mệnh của từng doanh nghiệp”, ông Tuấn khẳng định.