Bộ Tài chính đưa ra đề xuất quan trọng với thị trường ô tô điện

Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc gia hạn thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) đối với ô tô dưới 24 chỗ sử dụng động cơ điện chạy bằng pin.

Theo dự thảo, cơ quan này đề xuất kéo dài thời gian áp dụng mức thuế ưu đãi hiện hành đối với các dòng xe điện. Cụ thể, đối với ô tô chở người từ 9 chỗ trở xuống và xe bán tải (pickup), thuế TTĐB được duy trì ở mức 3% đến hết ngày 31/12/2030, sau đó tăng lên 11% từ ngày 1/1/2031.

Đối với ô tô chở người từ 10 đến 16 chỗ, mức thuế TTĐB là 2% đến hết năm 2030, sau đó tăng lên 7%. Trong khi đó, ô tô chở người từ 16 đến 24 chỗ áp dụng thuế suất 1% đến hết năm 2030 và tăng lên 4% kể từ năm 2031.

Riêng nhóm xe bán tải chở hàng cabin kép và xe tải van có từ hai hàng ghế trở lên, có vách ngăn cố định giữa khoang chở người và khoang chở hàng, sẽ áp dụng thuế TTĐB 2% đến hết năm 2030, sau đó tăng lên 7%.

Trong tờ trình gửi Chính phủ, Bộ Tài chính cho rằng mức thuế TTĐB ưu đãi hiện nay đối với ô tô điện (1–3%) thấp hơn đáng kể so với xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch (10–150%), qua đó góp phần quan trọng trong việc giảm giá thành và thúc đẩy nhu cầu tiêu dùng.

Ở góc độ doanh nghiệp, ưu đãi thuế giúp gia tăng sản lượng tiêu thụ, tạo động lực mở rộng đầu tư và phát triển sản xuất kinh doanh.

Nhờ chính sách này, trong giai đoạn từ tháng 3/2022 đến hết năm 2025, tổng lượng ô tô điện dưới 24 chỗ nhập khẩu và sản xuất trong nước đã tăng mạnh từ 7.663 xe (năm 2022) lên 179.316 xe (năm 2025). Đồng thời, số thu ngân sách từ nhóm phương tiện này cũng tăng từ 213,38 tỷ đồng lên 2.371,97 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, việc thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện xanh trong thời gian qua đã góp phần giảm phát thải, phù hợp với cam kết của Việt Nam tại Hội nghị COP26 cũng như định hướng phát triển bền vững của Chính phủ. Do đó, việc tiếp tục duy trì chính sách ưu đãi được đánh giá là cần thiết trong giai đoạn tới.

Thị trường ô tô điện Việt Nam đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng rất nhanh, với tỷ lệ xe điện chiếm khoảng 40% tổng doanh số xe mới trong năm 2025, thuộc nhóm cao nhất Đông Nam Á . Riêng VinFast đã bàn giao hơn 175.000 ô tô điện trong năm 2025, thiết lập kỷ lục doanh số và duy trì vị trí số 1 nội địa. Bước sang năm 2026, hãng tiếp tục tăng tốc khi đặt mục tiêu giao tới 300.000 xe, trong khi riêng quý I đã đạt hơn 53.000 xe, cho thấy đà mở rộng rất mạnh của thị trường.

Về cấu trúc, thị trường hiện mang tính tập trung cao khi VinFast nắm khoảng 36% thị phần ô tô điện, trong khi các hãng nước ngoài mới ở giai đoạn thăm dò. Động lực tăng trưởng đến từ chính sách chuyển đổi xanh, chi phí vận hành thấp hơn xe xăng và sự cải thiện nhanh của hạ tầng sạc.

Tuy nhiên, thị trường vẫn ở giai đoạn đầu, phụ thuộc lớn vào một doanh nghiệp nội địa và dự kiến sẽ bước vào giai đoạn cạnh tranh rõ nét hơn từ 2026–2028 khi các hãng quốc tế như BYD, Geely hay Chery tăng tốc gia nhập.