Bộ trưởng Tài chính: Khơi thông 3,3 triệu tỷ đồng 'tồn đọng' là nguồn lực để tăng trưởng hai con số

Lần đầu giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Tài chính nói gì về mục tiêu tăng trưởng hai con số?

Sáng 21/4, tại phiên thảo luận về kinh tế - xã hội của Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã có phần giải trình kéo dài 10 phút, tập trung làm rõ những vấn đề đại biểu quan tâm, đặc biệt là mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn tới.

Đây cũng là lần đầu người đứng đầu ngành tài chính trực tiếp lý giải toàn diện về “độ khó” cũng như các giải pháp cho mục tiêu được đánh giá là đầy thách thức này.

Bộ trưởng nhấn mạnh, mục tiêu tăng trưởng hai con số đã được xác định trong Nghị quyết Đại hội XIV, gắn với các dấu mốc lịch sử 100 năm thành lập Đảng và 100 năm thành lập nước, hướng tới mục tiêu đến năm 2045 đưa Việt Nam trở thành quốc gia có nền công nghiệp phát triển hiện đại.

“Đây là mục tiêu vô cùng thách thức, nhưng là con đường tất yếu, không có con đường nào khác”, ông khẳng định.

Làm rõ thêm cơ sở của nhận định này, Bộ trưởng dẫn số liệu từ các báo cáo quốc tế cho biết, từ năm 1946 đến nay, trên thế giới chỉ có 13 quốc gia và vùng lãnh thổ duy trì được tốc độ tăng trưởng hai con số liên tục trên 10 năm để bứt phá từ nhóm nước nghèo lên phát triển. Trong khi đó, nhìn lại hơn 40 năm đổi mới của Việt Nam, nền kinh tế mới chỉ có 2 năm đạt tăng trưởng trên 9% và “chưa bao giờ đạt được tăng trưởng hai con số”.

Dù vậy, theo Bộ trưởng, Chính phủ đã bám sát các nghị quyết, kết luận của Trung ương để cụ thể hóa bằng 59 chỉ tiêu ngành, 11 nhóm nhiệm vụ, giải pháp và 92 nhiệm vụ cụ thể cho năm 2026. Ông dẫn lời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: “Định hướng đã rõ ràng rồi, đường lối rất mạch lạc rồi, hàng ngũ đã chỉnh tề rồi, bây giờ chỉ có quyết tâm thực hiện quyết liệt, hiệu quả”.

Những tín hiệu tích cực ban đầu được ghi nhận trong quý I/2026 khi tăng trưởng GDP đạt khoảng 7,83% (ước 7–8%), xuất khẩu tăng trên 19% và số doanh nghiệp thành lập mới tăng 31,7%. Giải ngân đầu tư công cũng tăng 1,2% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, Bộ trưởng cảnh báo từ quý II trở đi, nền kinh tế sẽ chịu tác động rõ nét hơn từ các yếu tố bên ngoài, đặc biệt là xung đột Trung Đông.

Theo phân tích, cứ mỗi khi giá dầu thô tăng 10% sẽ làm giảm tăng trưởng GDP khoảng 0,4% và khiến lạm phát tăng thêm 0,5%. Không chỉ dừng ở giá xăng dầu, biến động này còn kéo theo chi phí đầu vào của nhiều ngành sản xuất, từ phân bón đến hóa chất công nghiệp.

Dẫn ví dụ cụ thể, Bộ trưởng cho biết giá một sợi cáp quang hiện đã tăng gấp 6 lần so với cùng kỳ. Trong bối cảnh đó, để đạt mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong năm 2026, các quý còn lại phải đạt mức tăng trưởng từ 10-11%.

Bên cạnh các yếu tố bên ngoài, người đứng đầu ngành tài chính cũng thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế nội tại của nền kinh tế như mô hình tăng trưởng, hiệu quả đầu tư và chất lượng nguồn nhân lực. Ông nhấn mạnh, đây không phải nhiệm vụ của riêng cơ quan nào mà đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, từ triển khai, giám sát đến điều chỉnh kịp thời chính sách.

Khơi thông nguồn lực 3,3 triệu tỷ đồng cho mục tiêu tăng trưởng hai con số

Về giải pháp, Bộ trưởng cho biết sẽ rà soát, cập nhật lại kịch bản tăng trưởng, phân giao nhiệm vụ cụ thể tới từng bộ, ngành, địa phương và thậm chí từng doanh nghiệp. Đồng thời, chính sách tài khóa và tiền tệ sẽ được phối hợp chặt chẽ nhằm vừa đảm bảo cung ứng đủ vốn cho nền kinh tế, vừa giữ vững ổn định vĩ mô.

Một trọng tâm lớn là hoàn thiện hệ thống chính sách thuế. Ngay tại kỳ họp này, Chính phủ sẽ trình Quốc hội sửa đổi bốn luật thuế quan trọng gồm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng và thuế tiêu thụ đặc biệt.

Mục tiêu là đảm bảo “thu đúng, thu đủ, thu kịp thời” nhưng đồng thời tạo điều kiện tối đa cho doanh nghiệp phát triển, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ – hiện chiếm khoảng 96% số lượng doanh nghiệp và đóng góp trên 50% GDP.

Về đầu tư công, Bộ Tài chính đang triển khai quyết liệt các nhiệm vụ theo phân công của Thủ tướng, trong đó sẽ tổ chức hội nghị toàn quốc nhằm thúc đẩy giải ngân, đảm bảo hoàn thành mục tiêu năm 2026. Song song đó là việc xử lý các dự án tồn đọng – một điểm nghẽn lớn nhưng cũng là nguồn lực tiềm năng cho tăng trưởng.

Theo thống kê, hiện có khoảng 200.000 ha đất và 3,3 triệu tỷ đồng vốn đang “tồn đọng” trong các dự án chưa được xử lý. Con số này tương đương gấp ba lần tổng vốn đầu tư công năm 2026 (khoảng 1,1 triệu tỷ đồng). Bộ trưởng nhận định, nếu được khơi thông, đây sẽ là nguồn lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng hai con số trong thời gian tới.

Một vấn đề khác được nhấn mạnh là hiệu quả đầu tư, thể hiện qua chỉ số ICOR của Việt Nam hiện ở mức 4,7-6, cao hơn nhiều so với Trung Quốc (2,7), Nhật Bản (3,2) và Hàn Quốc (3). Nếu không cải thiện chỉ số này, để đạt tăng trưởng hai con số, tổng vốn đầu tư toàn xã hội có thể phải lên tới 70% GDP. Do đó, mục tiêu đặt ra là kéo ICOR về mức 4–4,5, trong đó mô hình đầu tư cuốn chiếu, tập trung dứt điểm từng dự án được xem là một hướng đi cần thiết.

Liên quan đến nguồn vốn cho phát triển, Bộ trưởng cho rằng nền kinh tế hiện vẫn phụ thuộc lớn vào thị trường tiền tệ - vốn chủ yếu cung cấp nguồn vốn ngắn hạn, trong khi nhu cầu cho các dự án hạ tầng và chiến lược là vốn dài hạn. Vì vậy, phát triển thị trường vốn trở thành yêu cầu cấp thiết.

Hiện nay, thị trường chứng khoán Việt Nam đang trong quá trình nâng hạng từ cận biên lên mới nổi, mở ra cơ hội thu hút dòng vốn quốc tế. Trong khi đó, thị trường trái phiếu Chính phủ tiếp tục được đẩy mạnh, với mục tiêu huy động 900.000 tỷ đồng trong năm 2026, tăng từ mức 800.000 tỷ đồng của năm 2025.

Để thị trường vốn vận hành hiệu quả, Bộ trưởng nhấn mạnh cần cải cách đồng bộ từ thể chế, hạ tầng đến các chủ thể tham gia thị trường. Đặc biệt, việc phát triển các định chế đầu tư chuyên nghiệp sẽ giúp nhà đầu tư nhỏ lẻ có kênh gửi vốn an toàn.

“Điều quan trọng nhất của nhà đầu tư là hiệu quả, kiểm soát dòng tiền và khả năng thu hồi vốn”, ông nói, đồng thời khẳng định các tổ chức trung gian tài chính cùng cơ quan giám sát phải đảm bảo thị trường vận hành minh bạch, an toàn hơn.

Khép lại phần giải trình, Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến của đại biểu Quốc hội để hoàn thiện, báo cáo Chính phủ và Quốc hội trong việc xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030, với mục tiêu xuyên suốt là hiện thực hóa tăng trưởng hai con số – một hành trình khó nhưng không thể né tránh.