Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng nói rõ về nguy cơ lạm dụng thu hồi đất

Sáng 29/10, giải trình ý kiến đại biểu Quốc hội về dự án Luật Đất đai sửa đổi, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh việc thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng phải tuân thủ Hiến pháp, thể chế hóa các nghị quyết của Trung ương Đảng và những quy định có liên quan.

Theo Bộ trưởng, các quy định trong dự thảo được thiết kế theo hướng bảo đảm chặt chẽ, không lạm dụng việc thu hồi đất nhưng cũng không gây khó khăn cho quá trình triển khai dự án.

Đáng chú ý, dự thảo luật thể hiện định hướng thay đổi cách tiếp cận trong chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Thay vì chỉ tập trung bồi thường tài sản bị thu hồi, chính sách hướng tới tái thiết cuộc sống của người dân, bảo đảm cải thiện nơi ở, điều kiện sống và sinh kế sau khi Nhà nước thu hồi đất.

Đây là vấn đề có ý nghĩa trực tiếp với người có đất bị thu hồi, bởi hiệu quả của chính sách không chỉ nằm ở khoản bồi thường mà còn ở khả năng ổn định cuộc sống, duy trì sinh kế và thích nghi với nơi ở mới.

Về cơ chế sử dụng đất thực hiện dự án nhà ở thương mại thông qua thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất, Bộ trưởng cho biết Chính phủ đề xuất tiếp tục thực hiện thí điểm theo Nghị quyết số 171 của Quốc hội, chưa đưa ngay nội dung này vào luật hóa trong dự thảo Luật Đất đai sửa đổi.

Đối với định giá đất, dự thảo tiếp tục quy định Nhà nước quyết định giá đất thông qua bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất, không quy định giá đất cụ thể. Bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất do HĐND cấp tỉnh ban hành, dự kiến áp dụng từ ngày 1/1/2028.

Một nội dung khác được Bộ trưởng đề cập là cải cách thủ tục hành chính gắn với chuyển đổi số trong quản lý đất đai. Theo dự thảo, mỗi thửa đất được gắn một mã định danh duy nhất, thống nhất trên phạm vi cả nước, làm cơ sở tham chiếu với các mã định danh trong cơ sở dữ liệu quốc gia.

Bộ trưởng nhấn mạnh, khi dữ liệu đất đai được xây dựng theo tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống” và thống nhất sử dụng chung, người dân sẽ thuận lợi hơn khi thực hiện thủ tục hành chính.

Đặc biệt, cơ quan, người có thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính không được yêu cầu người dân cung cấp thêm thành phần hồ sơ đã có trong cơ sở dữ liệu đất đai được công bố. Nếu cần thông báo bổ sung hồ sơ, việc này chỉ được thực hiện một lần.

Theo Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được Chính phủ giao nhiệm vụ xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, với yêu cầu hoàn thành trong năm 2026.

Về tiến độ số hóa, trong tổng số 105 triệu thửa đất trên cả nước, hơn 70 triệu thửa đã có dữ liệu, trong đó 44 triệu thửa đã được kết nối, liên thông và thống nhất sử dụng chung.

Bộ trưởng cho biết hệ thống dữ liệu này có thể được cài đặt cho tất cả đại biểu Quốc hội ngay trong chiều 29/10 nếu được cho phép, qua đó hỗ trợ việc theo dõi thông tin đất đai bất cứ lúc nào.

Những nội dung trên cho thấy dự thảo Luật Đất đai sửa đổi không chỉ đặt vấn đề kiểm soát việc thu hồi đất mà còn hướng tới thay đổi cách hỗ trợ người dân sau thu hồi, hoàn thiện cơ chế định giá và thúc đẩy quản lý đất đai dựa trên dữ liệu số.