Bức tranh tự doanh công ty chứng khoán: Tiền lớn đổ về, nhiều đại gia vẫn không mặn mà với cổ phiếu

Kết thúc năm 2025, hầu hết các công ty chứng khoán đã công bố báo cáo tài chính, qua đó phác họa rõ bức tranh tăng trưởng mạnh nhưng phân hóa của toàn ngành.

Quy mô tài sản các công ty chứng khoán tăng 50% sau 1 năm

Biểu đồ quy mô tài sản cho thấy một xu hướng mở rộng gần như đồng loạt, song tốc độ bứt phá giữa các doanh nghiệp lại khác biệt đáng kể. Chứng khoán SSI tiếp tục giữ vững vị thế dẫn đầu với tổng tài sản đạt khoảng 93.000 tỷ đồng, tăng 26% so với năm 2024. Tuy nhiên, khoảng cách phía sau đang nhanh chóng bị thu hẹp khi lợi thế từ hệ sinh thái ngân hàng ngày càng thể hiện rõ nét.

TCBS (TCX) đứng vững ở vị trí thứ hai với 80.600 tỷ đồng tổng tài sản, tăng hơn 50% chỉ sau một năm, tiến sát “ngôi vương” của SSI. Nhưng cú bứt phá gây nhiều chú ý nhất lại đến từ VPBankS (VPX). Từ mức 26.700 tỷ đồng năm 2024, quy mô tài sản của VPBankS đã vọt lên 73.000 tỷ đồng trong năm 2025, tương đương mức tăng trưởng gần 173% - con số hiếm thấy trong ngành chứng khoán.

Làn sóng mở rộng tài sản cũng lan tỏa sang các công ty khác. VPS và VIX đều ghi nhận tổng tài sản phình to thêm trên 10.000 tỷ đồng, với mức tăng trưởng khoảng 50%, lần lượt đạt 48.400 tỷ đồng và 34.100 tỷ đồng.

Tính chung, tổng tài sản của khối công ty chứng khoán trong năm 2025 tăng bình quân khoảng 50% so với năm trước, phản ánh rõ sự nới rộng bảng cân đối và khả năng huy động nguồn lực của toàn ngành.

Nếu quy mô tài sản phản ánh nguồn lực, thì lợi nhuận lại cho thấy hiệu quả vận hành. Ở khía cạnh này, TCBS tiếp tục khẳng định vị thế là "cỗ máy in tiền" hiệu quả nhất thị trường. Dù doanh thu hoạt động đạt 11.217 tỷ đồng, thấp hơn mức 12.623 tỷ đồng của SSI, TCBS vẫn dẫn đầu toàn ngành với 5.683 tỷ đồng lợi nhuận, cho thấy khả năng sinh lời vượt trội.

Ngay phía sau, Chứng khoán VIX gây bất ngờ khi chỉ xếp thứ 8 về quy mô tài sản nhưng đã vươn lên đứng thứ hai toàn thị trường về lợi nhuận với 5.410 tỷ đồng, chỉ kém TCBS một khoảng cách rất hẹp. Kết quả này chủ yếu đến từ danh mục đầu tư cổ phiếu quy mô lớn, trị giá hơn 6.800 tỷ đồng, tập trung vào các mã như EIB, GEE và GEX.

Nhóm theo sau cũng ghi nhận mức tăng trưởng đáng chú ý. VPS đạt 3.578 tỷ đồng lợi nhuận, tăng khoảng 40%. VPBankS bứt phá mạnh mẽ 3.569 tỷ đồng, tương đương mức tăng trưởng lên tới 250% so với năm trước.

Trong khi đó, các công ty chứng khoán khác như VNDirect và HSC duy trì đà tăng ổn định, với lợi nhuận lần lượt đạt 2.022 tỷ đồng và 1.178 tỷ đồng, tăng trưởng trong khoảng 15-20%.

Khẩu vị đầu tư phân hóa giữa các công ty chứng khoán

Nhìn sâu vào danh mục tự doanh, bức tranh phân hóa giữa các công ty chứng khoán trở nên rõ nét hơn, phản ánh khác biệt trong khẩu vị rủi ro và chiến lược phân bổ vốn.

SSI tiếp tục là doanh nghiệp dẫn đầu toàn ngành về quy mô tự doanh, với tổng giá trị danh mục đạt 43.435 tỷ đồng. Trong đó 37.700 tỷ đồng là tài sản tài chính ghi nhận theo giá trị hợp lý qua lãi/lỗ (FVTPL). Tuy nhiên, điều đáng chú ý là SSI gần như không đặt cược lớn vào cổ phiếu niêm yết.

Tại thời điểm cuối năm 2025, giá trị đầu tư vào cổ phiếu và chứng khoán niêm yết chỉ còn 178 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng rất nhỏ so với tổng tài sản 93.000 tỷ đồng, đồng thời giảm tới 90% so với mức 1.368 tỷ đồng đầu năm. Danh mục cổ phiếu của SSI chủ yếu mang tính phân tán, gồm HPG (24 tỷ đồng), FPT (20 tỷ), VPB (15 tỷ), ACB (13 tỷ) và VNM (6 tỷ đồng).

Thay vì cổ phiếu, SSI tập trung mạnh vào các tài sản có độ ổn định cao. Danh mục trái phiếu đạt 13.200 tỷ đồng, trong khi chứng chỉ tiền gửi lên tới 23.200 tỷ đồng, tương đương khoảng 25% tổng tài sản. Ngoài ra, công ty còn duy trì hơn 5.200 tỷ đồng tiền gửi ngân hàng với kỳ hạn còn lại dưới 1 năm.

Với TCBS, danh mục tự doanh đạt hơn 29.200 tỷ đồng. Gần giống SSI, TCBS gần như đứng ngoài thị trường cổ phiếu niêm yết, khi giá trị đầu tư vào nhóm này chỉ vỏn vẹn 5,7 tỷ đồng. Ngược lại, công ty phân bổ khoảng 1.700 tỷ đồng vào cổ phiếu các doanh nghiệp chưa niêm yết.

Trụ cột trong danh mục tự doanh của TCBS vẫn là trái phiếu, với giá trị hơn 23.000 tỷ đồng, chiếm khoảng 29% tổng tài sản và tăng thêm 5.000 tỷ đồng so với đầu năm. Bên cạnh đó, công ty ghi nhận hơn 4.000 tỷ đồng tiền gửi ngân hàng có kỳ hạn từ 3 tháng trở lên, chủ yếu trong khoảng 3 tháng đến 1 năm.

Trong khi đó, VNDirect thể hiện khẩu vị đầu tư linh hoạt hơn. Danh mục tự doanh của công ty đạt khoảng 31.000 tỷ đồng. Riêng trong nhóm tài sản FVTPL, giá trị đầu tư cổ phiếu đạt 964 tỷ đồng, giảm khoảng 500 tỷ đồng so với đầu năm. Các khoản đầu tư chính bao gồm HSG (554 tỷ đồng), MWG (120 tỷ), REE (127 tỷ) và các cổ phiếu khác trị giá 163 tỷ đồng. Ngoài ra, VNDirect còn rót hơn 1.000 tỷ đồng vào cổ phiếu và chứng chỉ quỹ chưa niêm yết.

Tương tự nhiều công ty khác, trái phiếu vẫn là khoản mục chiếm tỷ trọng lớn nhất trong danh mục tự doanh của VNDirect, với giá trị 14.500 tỷ đồng. Ở danh mục nắm giữ đến ngày đáo hạn, VNDirect còn có khoảng 8.500 tỷ đồng tiền gửi ngân hàng kỳ hạn từ 3 tháng đến 1 năm.

Ở nhóm tiếp theo, Chứng khoán VPS ghi nhận danh mục tự doanh đạt gần 16.000 tỷ đồng. Trong danh mục FVTPL, giá trị đầu tư cổ phiếu của VPS gần như không đáng kể, chỉ 14 tỷ đồng. Trái phiếu niêm yết đạt khoảng 300 tỷ đồng, trong khi trái phiếu chưa niêm yết là 1.111 tỷ đồng. Đáng chú ý, VPS ghi nhận hơn 5.850 tỷ đồng phân bổ vào các công cụ thị trường tiền tệ.

Ở danh mục tài sản sẵn sàng để bán, VPS nắm giữ hơn 5.000 tỷ đồng trái phiếu. Các khoản tiền gửi ngân hàng kỳ hạn từ 3 tháng đến 1 năm đạt 3.666 tỷ đồng, giảm gần một nửa so với đầu năm, phản ánh sự dịch chuyển cơ cấu trong quản trị vốn ngắn hạn.

Trái ngược với chiến lược phòng thủ của VPS, Chứng khoán HSC lại thể hiện khẩu vị thiên về cổ phiếu. Danh mục tự doanh của HSC đạt 13.500 tỷ đồng, trong đó riêng danh mục cổ phiếu chiếm tới 3.900 tỷ đồng.

Các khoản đầu tư lớn tập trung vào nhóm ngân hàng và cổ phiếu bluechip như TCB (873 tỷ đồng), VPB (583 tỷ), HPG (573 tỷ), MWG (497 tỷ), STB (458 tỷ), ACB (450 tỷ) và VTP (112 tỷ). Bên cạnh đó, HSC đầu tư khoảng 7.000 tỷ đồng vào trái phiếu và 2.000 tỷ đồng vào chứng chỉ tiền gửi, tạo thế cân bằng giữa rủi ro và an toàn.

Cùng với HSC, Chứng khoán VIX cũng là một cái tên cho thấy sức chịu rủi ro lớn khi đặt cược vào các cổ phiếu niêm yết. Danh mục tự doanh của VIX đạt 11.000 tỷ đồng, trong đó danh mục FVTPL chiếm hơn 10.500 tỷ đồng, dù giảm hơn 10% so với đầu năm.

Cổ phiếu là trụ cột chính với giá trị trên 6.800 tỷ đồng, tập trung vào EIB (1.217 tỷ đồng), GEE (1.676 tỷ), GEX (1.586 tỷ) và các cổ phiếu khác trị giá 2.359 tỷ đồng. Ngoài ra, VIX còn đầu tư 1.254 tỷ đồng vào cổ phiếu chưa niêm yết, chủ yếu là CTCP Hạ tầng Gelex.

Song song với cổ phiếu, VIX phân bổ gần 700 tỷ đồng vào trái phiếu, ủy thác đầu tư hơn 1.700 tỷ đồng, trong khi các khoản đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn đạt 516 tỷ đồng.

Với Chứng khoán Vietcap, danh mục tự doanh đạt 12.588 tỷ đồng. Giá trị danh mục FVTPL đạt 2.236 tỷ đồng, gấp gần 3 lần so với đầu năm. Trong đó, chứng khoán niêm yết chiếm khoảng 1.600 tỷ đồng, trái phiếu Chính phủ 1.500 tỷ đồng và trái phiếu doanh nghiệp 634 tỷ đồng. Các khoản đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn đạt 412 tỷ đồng.

Ở danh mục tài sản tài chính sẵn sàng để bán, Vietcap đang nắm giữ hơn 9.000 tỷ đồng chứng khoán niêm yết, với các khoản đầu tư đáng kể như ACB (150 tỷ đồng), FPT (656 tỷ), IDP (441 tỷ), KDH (920 tỷ), MBB (447 tỷ), MWG (192 tỷ), STB (150 tỷ), TDM (648 tỷ đồng), cùng các cổ phiếu khác trị giá 4.268 tỷ đồng.

Với Chứng khoán VPBank, danh mục tự doanh có giá trị 27.500 tỷ đồng, thuộc nhóm lớn nhất thị trường. Danh mục FVTPL đạt hơn 25.500 tỷ đồng, tăng gấp đôi so với đầu năm. Trong đó, giá trị đầu tư cổ phiếu đạt gần 4.900 tỷ đồng, tuy nhiên công ty không thuyết minh chi tiết từng mã.

Trái phiếu tiếp tục là trụ cột chính với quy mô gần 13.000 tỷ đồng. Bên cạnh đó, chứng chỉ tiền gửi và tiền gửi có kỳ hạn đạt khoảng 7.300 tỷ đồng, trong khi danh mục tài sản tài chính sẵn sàng để bán chiếm gần 2.000 tỷ đồng.

Nhìn tổng thể, danh mục tự doanh của các công ty chứng khoán đang phản ánh 2 trường phái rõ rệt: nhóm ưu tiên an toàn và thanh khoản (VPS, SSI, TCBS), và nhóm chấp nhận rủi ro cao để tối ưu lợi nhuận (HSC, VIX, VPBankS). Sự phân hóa này sẽ là yếu tố quyết định hiệu quả lợi nhuận và mức độ biến động của từng doanh nghiệp trong giai đoạn thị trường tiếp theo.