'Chỉ thêm 1 ngày nữa là chúng tôi phá sản': Hãng đồ chơi Mỹ thoát hiểm phút chót giữa cuộc chiến thuế quan với Trung Quốc

Đó là chia sẻ của David Cheung, người đang điều hành công ty sản xuất đồ chơi gia đình Huntar Company cùng em trai Jason Cheung.

Khi Washington và Bắc Kinh đạt được thỏa thuận đình chiến thương mại tại Geneva ngày 12/5 năm ngoái, qua đó giảm bớt các mức thuế trừng phạt nặng nề nhất, những khuôn sản xuất của Huntar lúc đó đã chuẩn bị thông quan khỏi Trung Quốc để chuyển sang Việt Nam.

Đây là nỗ lực “sống còn” của công ty nhằm chuyển một phần sản xuất ra khỏi Trung Quốc để tránh đòn thuế quan.

Ngay khi nghe tin Mỹ và Trung Quốc hạ nhiệt căng thẳng thương mại, anh em nhà Cheung lập tức gọi dừng lô hàng. Chỉ sau đó họ mới nhận ra quyết định “phút 89” ấy đã cứu cả doanh nghiệp.

Nếu các khuôn sản xuất vượt biên sang Việt Nam, Huntar sẽ buộc phải lắp đặt dây chuyền mới tại đây hoặc làm thủ tục đưa toàn bộ thiết bị quay lại Trung Quốc, một quá trình phức tạp và mất thời gian.

Cả hai kịch bản đều có thể khiến hoạt động sản xuất đình trệ tương đương 2 chu kỳ đơn hàng, làm doanh nghiệp cạn dòng tiền đúng thời điểm nhạy cảm nhất. “Chỉ 1 ngày thôi cũng đủ thay đổi tất cả”, David Cheung nói. “Chúng tôi thực sự rất may mắn”.

Câu chuyện của Huntar cho thấy mức độ tàn phá của cuộc chiến thuế quan ăn miếng trả miếng giữa Mỹ và Trung Quốc đối với doanh nghiệp, đồng thời phản ánh những xáo trộn sâu rộng mà xu hướng “tách rời chuỗi cung ứng” có thể gây ra.

Huntar hiện sử dụng khoảng 400 tới 500 lao động tại thành phố Thiều Quan, miền Nam Trung Quốc, chuyên sản xuất đồ chơi giáo dục cho các chuỗi bán lẻ lớn của Mỹ như Walmart và Target Corporation.

Giống nhiều doanh nghiệp khác, Huntar kỳ vọng các cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong tuần này có thể giúp quan hệ hai nước ổn định hơn.

Phần lớn chuyên gia nhận định khả năng gia hạn “đình chiến thuế quan” là khá cao, đặc biệt sau khi Trung Quốc tận dụng ưu thế thống trị chuỗi cung ứng đất hiếm như một đòn bẩy quan trọng trong đàm phán thương mại. Đất hiếm là nguyên liệu thiết yếu với nhiều ngành công nghiệp Mỹ, bao gồm cả lĩnh vực quốc phòng.

Ông Neil Shearing, kinh tế trưởng tại Capital Economics, cho rằng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Bắc Kinh là lời nhắc nhở rằng “sự phụ thuộc kinh tế luôn mang tính hai chiều”.

“Ông Trump đã nhận ra Mỹ thực tế không nắm toàn bộ quân bài”, ông nói.

Tuy nhiên, theo ông Shearing, những nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng hiện nay chưa giải quyết được gốc rễ vấn đề, gồm thặng dư thương mại khoảng 1.200 tỷ USD của Trung Quốc và sự phụ thuộc sâu sắc của Mỹ vào hàng nhập khẩu từ nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Washington từ lâu cáo buộc Bắc Kinh theo đuổi chủ nghĩa trọng thương, tức thúc đẩy xuất khẩu và hạn chế nhập khẩu để gia tăng sức mạnh kinh tế. Trong khi đó, Trung Quốc cho rằng Mỹ đang tìm cách kiềm chế sự trỗi dậy của nước này.

“Đây là vòng luẩn quẩn tiêu cực: căng thẳng địa chính trị làm mất cân bằng thương mại nghiêm trọng hơn, còn mất cân bằng thương mại lại khiến căng thẳng địa chính trị leo thang”, ông Shearing nhận định.

Trớ trêu là Huntar có lẽ đã không tồn tại nếu Mỹ và Trung Quốc không quá khác biệt ngay từ đầu.

Cha của anh em nhà Cheung từng bỏ chạy khỏi Trung Quốc đại lục thời cộng sản bằng cách bơi qua sông sang Hong Kong, khi đó còn thuộc Anh.

Bị thu hút bởi các quyền tự do tại Mỹ, ông chuyển tới California năm 1978, làm nghề lao công tại San Francisco và bán quần áo, đồ nội thất ở chợ trời để kiếm thêm thu nhập.

Sau nhiều năm tích góp, ông thành lập doanh nghiệp riêng, trước khi mở rộng sang sản xuất đồ chơi và giao lại cho hai con trai điều hành.

Gia đình Cheung từng theo đuổi “giấc mơ Mỹ”, nhưng cuối cùng lại giống nhiều nhà sản xuất Mỹ khác: quay sang sản xuất tại Trung Quốc.

Theo Hiệp hội Đồ chơi Mỹ, riêng trong ngành đồ chơi, Trung Quốc hiện sản xuất tới 80% lượng hàng mà Mỹ nhập khẩu.

David Cheung cho rằng bất kể kết quả hội nghị thượng đỉnh Mỹ, Trung ra sao, căng thẳng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới vẫn sẽ tiếp tục gây áp lực lên chuỗi cung ứng.

Các nhà bán buôn Mỹ hiện vẫn thúc ép doanh nghiệp tìm địa điểm sản xuất thay thế ngoài Trung Quốc, dù chính họ cũng thừa nhận “cần giữ càng nhiều hoạt động tại Trung Quốc càng tốt”.

“Đó là nơi có hạ tầng hoàn chỉnh. Thành thật mà nói, mọi thứ đều được sản xuất tốt hơn ở đó”, ông nói.

“Tâm lý lo ngại chính trị vẫn luôn lơ lửng trên đầu họ. Không ai muốn rơi vào tình cảnh như 1 năm trước.”

Huntar hiện hợp tác với đối tác tại Việt Nam để sản xuất một số mặt hàng. Tuy nhiên, kế hoạch mở rộng sản xuất ra ngoài Trung Quốc ngày càng khó khăn hơn khi chi phí nhựa tăng hơn 40% sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran làm gián đoạn nguồn cung dầu và các sản phẩm hóa dầu.

Dù vậy, với Huntar, điều quan trọng nhất lúc này không phải là thuế giảm mạnh, mà là sự ổn định. “Tôi không còn hy vọng thuế sẽ giảm nữa. Đó là giấc mơ viển vông”, David Cheung nói. “Tôi chỉ mong mọi thứ đừng tiếp tục thay đổi”.

Theo Reuters