Chủ tịch Tập đoàn Sunhouse: Muốn bước ra toàn cầu, doanh nghiệp Việt phải học cả cách... ăn bớt

Khách Mỹ luôn tạo ra ‘cuộc chiến’ giá giữa 3 nhà cung cấp

Tại Đại hội đại biểu Hội Doanh nghiệp trẻ Hà Nội khóa IX nhiệm kỳ 2026-2031 diễn ra ngày 15/5, ông Nguyễn Xuân Phú - Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Sunhouse, kể lại kinh nghiệm làm việc với các tập đoàn Mỹ: Cùng một sản phẩm, khách hàng thường duy trì 3 nhà cung cấp để tạo cạnh tranh liên tục.

“Thằng rẻ nhất được khoảng 50-60% sản lượng, thằng thứ hai được 30%, còn lại chỉ khoảng 20%. Đến tháng sau, bên nhận ít đơn hàng sẽ tiếp tục giảm giá để giành thêm sản lượng”, ông nói.

Theo Shark Phú, chính cơ chế “đấu giá nội bộ” đó khiến giá một chiếc lò chiên không dầu tại Mỹ từng giảm mạnh từ 59 USD xuống còn 37 USD chỉ sau thời gian ngắn.

Không dừng ở việc ép giá, các tập đoàn quốc tế còn yêu cầu nhà cung cấp phải công khai toàn bộ thay đổi kỹ thuật khi giảm giá thành, từ vật liệu, bao bì cho tới quy trình sản xuất. Nhưng nghịch lý là mọi cải tiến tốt nhất sau đó lại được chuyển cho các nhà cung cấp còn lại để tiếp tục cạnh tranh.

“Anh cải tiến được cái gì, họ lại gửi cho hai ông còn lại học tiếp. Cuộc chiến toàn cầu khốc liệt ở chỗ đó”, ông Phú nói.

Bài học từ Trung Quốc: Không quản trị theo giá thành kế toán

Một trong những chia sẻ đáng chú ý nhất của Chủ tịch Sunhouse là bài học học được từ đối tác Trung Quốc khi liên doanh sản xuất hàng xuất khẩu.

Theo ông, doanh nghiệp Việt thường quản trị theo “giá thành kế toán”, tức cộng toàn bộ chi phí thực tế rồi mới quyết định bán hay không. Trong khi đó, doanh nghiệp Trung Quốc lại xây dựng “giá thành tiêu chuẩn” dựa trên công suất mục tiêu tương lai.

Ví dụ, nhà máy có thể mới chạy 10.000 sản phẩm/tháng nhưng họ sẽ tính giá thành theo mục tiêu 15.000 sản phẩm/tháng. Từ đó, dù giai đoạn đầu thực tế còn lỗ, doanh nghiệp vẫn chấp nhận nhận đơn hàng giá thấp để kéo sản lượng lên, sau đó tối ưu dần toàn bộ hệ thống.

“Nếu theo cách Việt Nam, kế toán tính giá thành 15.000 đồng mà bán 11.000 đồng thì sẽ dừng vì sợ lỗ. Nhưng phía Trung Quốc vẫn nhận đơn để kéo sản lượng và ép toàn bộ hệ thống phải cải tiến”, ông nói.

Theo ông Phú, mọi bộ phận trong doanh nghiệp Trung Quốc đều bị “ép” xoay quanh mục tiêu hạ giá thành tiêu chuẩn. Sản xuất không đạt năng suất bị xử lý, bán hàng không đủ đơn bị xử lý, tỷ lệ lỗi cao cũng bị xử lý. Sau khi đạt mục tiêu, họ tiếp tục thay đổi tiêu chuẩn mới để giảm giá thêm nữa.

Muốn global phải học cả cách… ăn bớt

Phần chia sẻ gây tranh luận nhất là khi Chủ tịch Sunhouse nói rằng doanh nghiệp Việt muốn đi toàn cầu phải hiểu cả cách tối ưu chi phí tới mức “ăn bớt đúng chuẩn”.

Ông lấy ví dụ với một sản phẩm xuất khẩu sang Mỹ: nếu một chi tiết được cho phép dung sai ±5%, doanh nghiệp Trung Quốc thường sản xuất sát ngưỡng dưới cùng để tiết kiệm chi phí mà vẫn không vi phạm tiêu chuẩn.

“Cái gì không có tiêu chuẩn rõ ràng là họ cắt giảm. Cái gì có biên độ cho phép thì họ luôn làm ở cận dưới”, ông nói.

Theo ông Phú, đây không phải gian lận mà là khả năng tối ưu sản xuất cực đoan để cạnh tranh toàn cầu.

“Đi ra global không chỉ học cách làm sản phẩm, mà còn phải học cách tối ưu từng chi tiết nhỏ nhất”, ông nhấn mạnh.