Chủ tịch VIPA: Cần ổn định thuế nhập khẩu xăng dầu ở mức 0%, mức thuế 7% không mang lại nguồn thu cho ngân sách

Trong bối cảnh căng thẳng tại khu vực eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển mà khoảng 80% lượng dầu đi qua được chuyển tới châu Á - đang diễn biến phức tạp, ngành xăng dầu Việt Nam đối mặt với áp lực lớn về bảo đảm an ninh nguồn cung.

Trước thực tế khoảng 95% doanh nghiệp trong lĩnh vực xăng dầu vẫn đang nỗ lực duy trì chuỗi cung ứng nhưng gặp nhiều khó khăn do chính sách thiếu tính ổn định dài hạn, đề xuất lúc này là cần sớm ổn định thuế nhập khẩu xăng dầu ở mức 0%.

Đây cũng là nhận định của ông Bùi Ngọc Bảo - Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam (VIPA) tại Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài quý I/2026 diễn ra ngày 12/3.

Theo đề xuất của hiệp hội, mức thuế này nên được duy trì lâu dài, tương đương thuế AFTA (một hiệp định thương mại tự do đa phương nhằm xóa bỏ rào cản thuế quan và phi thuế quan) trong ASEAN, thay vì áp dụng các chính sách ngắn hạn chỉ kéo dài vài tháng.

Trước đó, với những diễn biến căng thẳng tại Trung Đông có nguy cơ làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu, ngày 9/3 vừa qua, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 72/2026/NĐ-CP sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) đối với một số mặt hàng xăng, dầu và nguyên liệu sản xuất xăng, dầu.

Theo nghị định, thuế nhập khẩu ưu đãi đối với xăng động cơ không pha chì, bao gồm các loại như RON95 và các nguyên liệu pha chế xăng như naphtha, reformate được giảm từ 10% xuống 0%.

Thuế nhập khẩu đối với các mặt hàng nhiên liệu diesel, dầu nhiên liệu, nhiên liệu động cơ máy bay và kerosine cũng được điều chỉnh giảm từ 7% xuống 0%.

Bên cạnh đó, một số nguyên liệu hóa dầu khác cũng được giảm thuế nhập khẩu về 0%, trong đó có xylen, condensate, p-xylen (giảm từ 3% xuống 0%) và hydrocarbon mạch vòng loại khác (giảm từ 2% xuống 0%).

Hiện nay, phần lớn xăng dầu nhập khẩu của Việt Nam đến từ các nước ASEAN và Hàn Quốc, với mức thuế suất chủ yếu 0% theo các hiệp định thương mại tự do.

Tuy nhiên, khi nguồn cung toàn cầu bị thu hẹp, việc tìm kiếm nguồn hàng thay thế từ các thị trường này có thể gặp khó khăn và chi phí cao hơn.

Trong bối cảnh đó, việc điều chỉnh thuế nhập khẩu MFN được đánh giá là giải pháp nhằm tạo điều kiện để các doanh nghiệp đầu mối chủ động tìm kiếm nguồn cung từ các thị trường chưa có hiệp định thương mại tự do với Việt Nam, qua đó góp phần ổn định nguồn cung xăng dầu và đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

Nghị định mà Chính phủ đưa ra có hiệu lực kể từ ngày 9/3/2026 đến hết ngày 30/4/2026. Sau thời điểm này, mức thuế nhập khẩu sẽ quay trở lại theo quy định tại Nghị định số 26/2023/NĐ-CP.

Dù giải pháp giảm thuế nhập khẩu xăng dầu về 0% đến hết tháng 4/2026 được cho là rất hiệu quả và kịp thời trong bối cảnh hiện nay, tuy nhiên đại diện từ VIPA cho rằng, thời hạn này vẫn chưa đủ.

Lý giải cho việc này, ông Bảo phân tích: "Việc duy trì mức thuế 7% như hiện nay thực tế không mang lại nguồn thu cho ngân sách vì doanh nghiệp sẽ né nhập khẩu từ các khu vực này, đồng thời gây khó khăn cho việc đàm phán hợp đồng dài hạn với đối tác quốc tế".

Bên cạnh đó, cũng tại Hội nghị, Chủ tịch VIPA còn đề xuất bãi bỏ thuế nhà thầu áp dụng tại các kho ngoại quan. Theo ông, việc duy trì mức thuế nhà thầu 1% tại đây không phù hợp với thông lệ quốc tế và đang tạo rào cản đối với các nhà đầu tư nước ngoài muốn đưa hàng về dự trữ tại Việt Nam, qua đó làm suy giảm năng lực dự phòng của quốc gia.

Một kiến nghị khác được ông Bảo đưa ra là thành lập Quỹ dự phòng lưu thông tập trung. Theo đề xuất, thay vì sử dụng Quỹ Bình ổn giá để bù giá bằng tiền như hiện nay, có thể trích nguồn từ quỹ này để mua xăng dầu dự trữ vào những thời điểm giá thế giới xuống thấp.

Theo Chủ tịch VIPA, quỹ dự phòng lưu thông tập trung do Bộ Công Thương quản lý sẽ trở thành công cụ hiệu quả để điều tiết thị trường thông qua nguồn hàng thực tế khi xuất hiện biến động về cung - cầu.

Ông cũng nhấn mạnh rằng trong bối cảnh bất kỳ đối tác nào cũng có thể tuyên bố tình trạng bất khả kháng do các yếu tố địa chính trị, việc theo dõi chặt chẽ tổng lượng nguồn cung đã ký kết, đồng thời xây dựng các công cụ dự phòng bằng hàng hóa, là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.