Chủ tịch VITAS: Doanh nghiệp dệt may đối mặt yêu cầu đơn hàng ngày càng khắt khe

Doanh nghiệp chịu áp lực chi phí lớn

Ngành dệt may Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi quan trọng trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt. Sự gia tăng chi phí nguyên vật liệu, nhân công cùng các tiêu chuẩn khắt khe từ thị trường xuất khẩu đang tạo áp lực lớn lên doanh nghiệp.

Trong quý I/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu ước đạt 249,5 tỷ USD, tăng 23% so với cùng kỳ; trong đó xuất khẩu đạt 122,93 tỷ USD, tăng 19,1%.

Tuy nhiên, xung đột tại Trung Đông tiếp tục tác động mạnh tới chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt là chi phí năng lượng và logistics. Việc nhiều hãng tàu phải đi vòng qua Mũi Hảo Vọng thay vì eo biển Hormuz khiến thời gian vận chuyển kéo dài, chi phí tăng cao, ảnh hưởng trực tiếp tới giá thành và sức cạnh tranh của hàng hóa, nhất là dệt may.

Theo ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), hoạt động xuất nhập khẩu thời gian tới sẽ còn đối mặt nhiều khó khăn nếu xung đột địa chính trị kéo dài.

Trong khi đó, ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt May Việt Nam (VITAS) cho biết doanh nghiệp đang bước vào giai đoạn mới với yêu cầu đơn hàng khắt khe hơn về thời gian, giá và chất lượng.

Trong bối cảnh đó, đổi mới công nghệ, số hóa, tự động hóa và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trở thành yêu cầu tất yếu nhằm tối ưu chi phí, nâng cao năng suất và đáp ứng tiêu chuẩn bền vững.

“Doanh nghiệp cần đầu tư hạ tầng đạt chuẩn quốc tế, đẩy mạnh tự động hóa, robot và ứng dụng AI trong sản xuất”, ông Giang nhấn mạnh, đồng thời cho rằng các giải pháp tiết kiệm năng lượng, thân thiện môi trường sẽ là chìa khóa thích ứng xu thế mới.

Trao đổi với chúng tôi bên lề Triển lãm quốc tế ngành dệt và may 2026, ông Nguyễn Văn Tiếp, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Phồn Thịnh - Tae Gwang, cho biết doanh nghiệp dệt may đã chuyển đổi khoảng 30–40% thiết bị sang công nghệ mới, giúp nâng cao năng suất, ổn định chất lượng và giảm phụ thuộc vào tay nghề lao động. Các công đoạn từ cắt, may đến hoàn thiện, đóng gói, vệ sinh nhà xưởng đều đang được tự động hóa.

Theo ông Tiếp, doanh nghiệp cần hướng tới tối ưu hóa toàn bộ quy trình thông qua số hóa và tự động hóa thay vì cải tiến đơn lẻ. Nhiều giải pháp như robot may, hệ thống gấp gói tự động, xe tự hành, robot hút bụi, hay công nghệ cắt trải thông minh đã được ứng dụng rộng rãi. Đồng thời, các giải pháp tiết kiệm năng lượng như điều hòa nước tuần hoàn, chiếu sáng tiết kiệm điện cũng góp phần thúc đẩy “xanh hóa” nhà xưởng.

Ông Tiếp nhấn mạnh, không phải công nghệ nào cũng đòi hỏi chi phí lớn, nhiều giải pháp có thể hoàn vốn nhanh. Ví dụ, robot hút bụi có thể hoạt động liên tục 24/24h, trong khi các thiết bị tự động như máy gián túi, mổ túi có thể hoàn vốn trong 8–10 tháng.

Từ phía doanh nghiệp, ông Thân Đức Việt, Tổng Giám đốc Tổng Công ty May 10 cho biết tự động hóa và xanh hóa là chiến lược cốt lõi. Do yêu cầu từ thị trường quốc tế, doanh nghiệp buộc phải tăng sử dụng nguyên liệu tái chế, tiết kiệm năng lượng và phát triển năng lượng tái tạo như điện mặt trời.

“Đổi mới công nghệ và phát triển xanh là xu thế tất yếu nếu doanh nghiệp muốn theo kịp thị trường”, ông nói.

Ông Đặng Duy Quang, Giám đốc Nhà máy Quốc tế Phong Phú (Long An), cũng cho rằng tự động hóa giúp nâng cao năng suất, giảm phụ thuộc lao động và tăng uy tín với khách hàng trong bối cảnh nguồn nhân lực biến động.

Tuy nhiên, theo ông Ham Kwan Sooh, Giám đốc kinh doanh quốc tế Công ty Phồn Thịnh - Tae Gwang, rào cản lớn nhất không chỉ là chi phí mà còn là khả năng thích nghi.

Nhiều doanh nghiệp thiếu nhân lực kỹ thuật, người lao động chưa quen vận hành công nghệ mới và lo ngại ảnh hưởng chất lượng trong giai đoạn đầu chuyển đổi.

Chuyển giao công nghệ là yếu tố quan trọng

Để tháo gỡ, ông Kiều Văn Hưng, Giám đốc Kinh doanh hệ thống của công ty này cho biết doanh nghiệp cần giải pháp phù hợp với năng lực tài chính, tận dụng thiết bị hiện có và từng bước nâng cấp. Đồng thời, hỗ trợ kỹ thuật và chuyển giao công nghệ là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp vận hành hiệu quả.

Ông Wu Liang Jie, Chủ tịch HIKARI (Shanghai), nhận định nhiều doanh nghiệp dệt may toàn cầu đã chuyển đổi thành công nhờ giải pháp thông minh. Tại Việt Nam, các doanh nghiệp lớn như May 10, Young One, Phong Phú đã ứng dụng nhiều thiết bị hiện đại.

Theo ông, thách thức về chi phí lao động và thiếu hụt nhân lực là xu hướng tất yếu, và giai đoạn tới sẽ là quá trình tích hợp công nghệ, thiết bị và tư duy quản trị mới.

Từ phía cơ quan quản lý, ông Nguyễn Anh Sơn cho rằng cần tận dụng tối đa 17 hiệp định thương mại tự do, đồng thời mở rộng thị trường sang các khu vực như Á – Âu, Nam Mỹ, Pakistan, Ai Cập… nhằm giảm phụ thuộc vào các tuyến vận tải chịu ảnh hưởng địa chính trị.

Về phía hiệp hội, ông Vũ Đức Giang cho biết ngành dệt may đang thúc đẩy phát triển dựa trên ba trụ cột: đa dạng hóa thị trường, liên kết chuỗi và phát triển bền vững. Hiện Việt Nam đã xuất khẩu tới khoảng 137–138 thị trường, cho thấy mức độ đa dạng hóa ngày càng cao.

Theo ông Giang, doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược phù hợp, gắn với xu hướng xanh hóa, giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng. Khi đó, tự động hóa, robot hóa và AI sẽ trở thành động lực quan trọng giúp ngành nâng cao năng lực cạnh tranh.

Nhìn chung, trong bối cảnh ngành dệt may đứng trước yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ, sự phối hợp giữa doanh nghiệp, nhà cung cấp công nghệ, cơ quan quản lý và hiệp hội sẽ đóng vai trò then chốt để thúc đẩy quá trình đổi mới, nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững.