Chuyên gia SSI: ETF tăng nhanh, vì sao quỹ chủ động vẫn hút tiền?

Khi thị trường có thêm nhiều sản phẩm quỹ, câu hỏi chọn quỹ chủ động hay quỹ chỉ số không còn là tranh luận chung chung. Nó trở thành quyết định phân bổ tiền của nhà đầu tư cá nhân.

ETF vận hành theo nguyên tắc mô phỏng chỉ số tham chiếu. Quỹ chủ động dựa vào năng lực phân tích, kỷ luật đầu tư và khả năng triển khai chiến lược của đội ngũ quản lý. Vì vậy, một bên ưu tiên bám sát thị trường theo bộ quy tắc cố định, bên còn lại nhắm tới kết quả tốt hơn so với chuẩn tham chiếu theo từng giai đoạn.

Tại chương trình Café Cùng Chứng do CTCP Chứng khoán SSI tổ chức ngày 23/02/2026, ông Hồ Hữu Tuấn Hiếu, Chuyên gia Chiến lược đầu tư, Trung tâm Phân tích và Tư vấn đầu tư (SSI Research), cho rằng ETF hấp dẫn vì giảm phụ thuộc vào yếu tố chủ quan khi nhà đầu tư chọn được chỉ số tham chiếu phù hợp.

Ông đồng thời nhấn mạnh lợi thế chi phí của ETF so với nhiều sản phẩm quản lý chủ động. Theo đó, ETF phù hợp với nhóm ưu tiên tích lũy dài hạn và cần một phương án đơn giản để duy trì kỷ luật bám chỉ số.

Ở chiều ngược lại, ông Phạm Lưu Hưng, Kinh tế trưởng, Giám đốc SSI Research, Trưởng ban Đào tạo và Phát triển CTCP Chứng khoán SSI, đặt vấn đề trong bối cảnh thị trường Việt Nam còn tăng trưởng và phân hóa mạnh.

Ông cho rằng giai đoạn thị trường đang phát triển vẫn mở ra dư địa để một số quỹ chủ động có thể đạt kết quả vượt chuẩn tham chiếu, dù hiệu quả không nhất thiết lặp lại đều đặn theo từng năm.

Lập luận này gắn với thực tế cơ hội giữa các nhóm doanh nghiệp không đồng đều, độ phủ phân tích chưa đồng nhất và định giá có thể chênh lệch đáng kể theo chu kỳ. Khi khoảng chênh lệch tồn tại, năng lực sàng lọc, định giá và quản trị rủi ro có thể tạo khác biệt, với điều kiện quỹ vận hành bằng hệ thống đủ kỷ luật và nhất quán.

Một điểm khác nằm ở chất lượng “đường ray” của đầu tư bị động. Ông Phạm Lưu Hưng cho rằng việc xây dựng các bộ chỉ số tại Việt Nam cần thời gian.

Khi tiêu chí sàng lọc và cấu trúc chỉ số còn tiếp tục hoàn thiện, quỹ mô phỏng đi đúng quy tắc của rổ chỉ số. Trong khi đó, quỹ chủ động có thể linh hoạt hơn trong sàng lọc và tái cơ cấu danh mục theo đánh giá rủi ro – cơ hội. Cùng một bối cảnh thị trường, hai cách vận hành vì vậy có thể tạo ra chênh lệch kết quả theo từng giai đoạn.

So sánh quốc tế cho thấy bài toán vượt chuẩn tham chiếu thường khó hơn khi thị trường đạt độ hiệu quả cao. Ông Phạm Lưu Hưng lấy ví dụ S&P 500 và cho rằng đây là chuẩn tham chiếu khó vượt bền bỉ trong dài hạn.

Khi thông tin phản ánh nhanh vào giá và cạnh tranh khốc liệt, nhiều nhà đầu tư chọn bám thị trường qua quỹ chỉ số vì chi phí thấp và mức lệch so với chuẩn tham chiếu thường nhỏ. Ngược lại, ở giai đoạn thị trường mở rộng và thay đổi nhanh, nhà đầu tư thường kỳ vọng quản lý chủ động tận dụng sự chênh lệch để cải thiện kết quả so với chỉ số, dù mức độ thành công phụ thuộc vào năng lực và kỷ luật của từng quỹ.

Ngoài câu chuyện thị trường, dòng tiền vào quỹ chủ động còn gắn với nhu cầu dùng một hệ thống ra quyết định. Nhiều nhà đầu tư không thiếu thông tin, nhưng thiếu quy trình vận hành danh mục theo thời gian.

Quỹ chủ động cung cấp một cấu trúc ra quyết định đã thiết kế sẵn, kèm cơ chế giám sát và trách nhiệm giải trình. Vì vậy, nó phù hợp với nhóm muốn tham gia thị trường bằng kỷ luật vận hành thay vì các quyết định rời rạc.

Tuy nhiên, quản lý chủ động luôn đi kèm điều kiện lựa chọn. Ông Phạm Lưu Hưng lưu ý nhà đầu tư cần chọn được công ty quản lý quỹ phù hợp và hiểu chiến lược đầu tư của sản phẩm trước khi phân bổ tiền.

Ông cũng cho rằng với nhiều người, lựa chọn quỹ vẫn dễ hơn so với tự chọn cổ phiếu riêng lẻ. Dù vậy, trong một số trường hợp, nhà đầu tư có thể cần tư vấn để ghép khẩu vị rủi ro với thời hạn đầu tư và phạm vi ủy thác của từng sản phẩm. Theo đó, quỹ chủ động không phải lựa chọn theo kiểu gửi gắm chung chung, mà vẫn là một quyết định đòi hỏi hiểu sản phẩm và hiểu cách quỹ tạo lợi thế.

Ở góc độ sản phẩm, ETF hấp dẫn nhờ danh mục bám chỉ số rõ ràng, chi phí thấp và giảm rủi ro từ sai lệch quyết định chủ quan. Đổi lại, ETF không tách khỏi biến động cấu trúc của rổ chỉ số; chỉ số thay đổi ra sao, quỹ bám chỉ số đi theo như vậy.

Quỹ chủ động có thêm dư địa điều chỉnh cơ cấu trong khuôn khổ quy định. Tuy nhiên, sự linh hoạt đi kèm rủi ro lựa chọn: chiến lược không phù hợp với chu kỳ hoặc triển khai kém hiệu quả có thể khiến quỹ thua chỉ số trong giai đoạn dài, trong khi chi phí thường cao hơn.

Từ các đánh đổi đó, nhiều nhà đầu tư chọn cách phối hợp thay vì đặt cược vào một phương án duy nhất. Ông Phạm Lưu Hưng cho rằng nhà đầu tư có thể kết hợp hai yếu tố theo mục tiêu và khẩu vị rủi ro.

Trên thực tế, nhiều danh mục vận hành theo logic lõi – bổ trợ. Nhà đầu tư dùng ETF làm phần lõi để bám tăng trưởng dài hạn và duy trì kỷ luật tích lũy, đồng thời phân bổ một phần sang quỹ chủ động để tận dụng giai đoạn thị trường phân hóa hoặc hưởng lợi từ năng lực sàng lọc và tái cơ cấu danh mục.

Thị trường Việt Nam càng phát triển, ETF càng có điều kiện mở rộng nhờ tính đơn giản và chi phí thấp. Tuy nhiên, khi các bộ chỉ số vẫn tiếp tục hoàn thiện và mức độ phân hóa còn tạo ra chênh lệch đáng kể giữa doanh nghiệp, quỹ chủ động vẫn giữ vai trò trong lựa chọn của nhiều nhà đầu tư.

Trọng tâm vì vậy không nằm ở việc chọn bên nào. Nó nằm ở việc xác định phần nào của danh mục cần bám thị trường, phần nào cần dựa vào năng lực quản lý, rồi duy trì kỷ luật phân bổ theo đúng mục tiêu đầu tư.