Có kế hoạch xây dựng đường sắt cao tốc 93.000 tỷ đồng kết nối 5 quốc gia

Slovakia đang chuẩn bị bước vào kỷ nguyên đường sắt cao tốc với kế hoạch đầu tư hơn 3 tỷ euro (khoảng 93.000 tỷ đồng), theo kết quả nghiên cứu khả thi mới được công bố. Dự án không chỉ mang ý nghĩa quốc gia mà còn hướng tới kết nối xuyên biên giới với Cộng hòa Séc, Ba Lan, Hungary và Áo.

Cơ quan quản lý hạ tầng đường sắt Slovakia – Zeleznice Slovenskej republiky (ZSR) – đã công bố nghiên cứu khả thi thuộc dự án VRT V4. Mục tiêu của dự án là xây dựng mạng lưới đường sắt tốc độ cao liên kết Slovakia với các quốc gia láng giềng gồm Cộng hòa Séc, Ba Lan, Hungary và Áo.

Phương án được đánh giá tối ưu đề xuất triển khai theo hai giai đoạn, kết hợp nâng cấp năng lực đường sắt khu vực thủ đô Bratislava với việc xây dựng các tuyến mới hướng tới biên giới Séc và Áo.

Theo Tổng giám đốc ZSR, Miroslav Garaj, nghiên cứu này đã làm rõ định hướng chiến lược cho phát triển đường sắt cao tốc tại Trung Âu, đồng thời mở ra cơ hội để Slovakia gia nhập mạng lưới cao tốc châu Âu đang ngày càng mở rộng.

Nghiên cứu đã xem xét ba hướng phát triển chính. Hai phương án tập trung xây dựng tuyến đường sắt hoàn toàn mới dành cho tàu cao tốc, trong khi phương án còn lại tận dụng tối đa hạ tầng hiện có tại đầu mối đường sắt Bratislava.

Tổng cộng, 38 phương án kỹ thuật được xây dựng từ 30 phân đoạn hạ tầng khác nhau. Sau quá trình đánh giá theo các tiêu chí kỹ thuật, kinh tế và vận hành, danh sách được rút gọn còn 7 phương án tiềm năng để phân tích chi phí – lợi ích chuyên sâu.

Một số phương án đề xuất xây dựng tuyến mới với tốc độ khai thác 160–200 km/h, bao gồm cả việc xây cầu vượt sông Danube và dãy núi Little Carpathians. Tuy nhiên, do vướng mắc về môi trường, sử dụng đất và hiệu quả kinh tế chưa thuyết phục, các phương án này không được khuyến nghị triển khai tiếp.

Cuối cùng, giải pháp được lựa chọn là phương án “cân bằng”, kết hợp hiện đại hóa hạ tầng hiện hữu với xây dựng các đoạn tuyến mới. Cách tiếp cận này giúp tăng năng lực vận tải khu vực Bratislava, đặc biệt ở các hành lang phía Nam sông Danube, đồng thời hạn chế tác động đến môi trường và quy hoạch đô thị.

Trọng tâm của phương án là tái tổ chức toàn bộ đầu mối đường sắt Bratislava. Một nhà ga mới mang tên Bratislava West sẽ được xây dựng gần thị trấn Stupava, cách trung tâm khoảng 22 km. Đây sẽ là trung tâm chiến lược cho việc lập tàu, bảo trì và vận hành các tuyến nội địa, đồng thời có thể phục vụ tàu cao tốc.

Việc chuyển các hoạt động kỹ thuật ra khỏi ga trung tâm sẽ giải phóng đáng kể năng lực tại lõi mạng lưới. Song song đó, ga chính Bratislava sẽ được nâng cấp để cho phép tốc độ cao hơn và phục vụ các đoàn tàu hàng dài hơn.

Dự án cũng đề xuất nâng cấp tuyến kết nối giữa khu Lamac, ga Bratislava West và khu vực Zohor, với tốc độ thiết kế khoảng 160 km/h.

Đáng chú ý, một tuyến cao tốc hoàn toàn mới sẽ được xây dựng từ Bratislava West tới biên giới với Cộng hòa Séc, cho phép tàu chạy với tốc độ lên tới 320 km/h và kết nối trực tiếp với mạng cao tốc của Séc.

Ngoài ra, tuyến này sẽ liên kết với đường sắt từ Marchegg (Đông Áo), mở ra hành lang kết nối nhanh tới Vienna và các tuyến vận tải Nam Âu.

Nhờ đó, các đoàn tàu cao tốc có thể chạy thẳng tới các đô thị lớn như Brno, Prague và Berlin, đưa Slovakia hội nhập sâu vào mạng lưới đường sắt châu Âu hiện đại.

Theo kế hoạch, ga trung tâm Bratislava vẫn giữ vai trò đầu mối hành khách quan trọng, bao gồm cả tàu cao tốc. Trong khi đó, tàu hàng sẽ không sử dụng trực tiếp tuyến cao tốc mới, dù một phương án đường vòng ngầm cho vận tải hàng hóa đang được nghiên cứu thêm.

Dự án sẽ triển khai theo hai giai đoạn: Giai đoạn 1 (2030–2040): Nâng cấp và mở rộng đầu mối đường sắt Bratislava, xây dựng ga Bratislava West và kết nối với mạng lưới hiện hữu.

Giai đoạn 2 (2046–2050): Xây dựng hoàn chỉnh tuyến cao tốc tới biên giới Séc và tích hợp với mạng lưới Áo.

Các bước tiếp theo sẽ tập trung vào mô phỏng lưu lượng để kiểm chứng năng lực hạ tầng, đồng thời tích hợp dự án vào quy hoạch đô thị và vùng.

Đáng chú ý, Slovakia sẽ phối hợp chặt chẽ với Cộng hòa Séc, Hungary và Áo trong việc chuẩn bị hồ sơ kỹ thuật, nhằm đảm bảo tính đồng bộ cho một mạng lưới đường sắt cao tốc xuyên quốc gia trong tương lai.