Cú sốc Trung Đông có thể kéo dài: NHNN nói gì về lãi suất, tỷ giá và dòng vốn?

Rủi ro từ “yết hầu” năng lượng và logistics

Tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2026 với chủ đề “Doanh nghiệp trước cú sốc địa chính trị toàn cầu”, ông Nguyễn Phi Lân – Vụ trưởng Vụ Dự báo thống kê, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã đưa ra những phân tích then chốt về kịch bản ứng phó của chính sách tiền tệ trước những biến động khó lường từ Trung Đông.

Theo ông Nguyễn Phi Lân, xung đột liên quan đến Iran không chỉ là câu chuyện cục bộ mà đang tiềm ẩn nguy cơ leo thang, duy trì trạng thái bất ổn cho môi trường kinh doanh toàn cầu. Rủi ro lớn nhất hiện nay chính là khả năng gián đoạn nguồn cung năng lượng và các tuyến vận tải chiến lược, đặc biệt là qua eo biển Hormuz.

"Nếu xảy ra gián đoạn đáng kể, giá dầu có thể duy trì ở mức cao trong thời gian dài, kéo theo chi phí bảo hiểm, vận tải và sản xuất tăng vọt. Điều này gây áp lực trực tiếp lên lạm phát và làm suy giảm đà phục hồi thương mại toàn cầu", ông Lân nhấn mạnh.

Đối với Việt Nam – một nền kinh tế có độ mở rất lớn, các cú sốc từ giá năng lượng và chi phí logistics toàn cầu sẽ nhanh chóng lan tỏa vào lạm phát, tỷ giá và chi phí sản xuất trong nước. Dù kim ngạch xuất khẩu trực tiếp sang Trung Đông không quá lớn, nhưng tác động gián tiếp từ sự sụt giảm tiêu dùng toàn cầu và biến động giá dầu vẫn sẽ ảnh hưởng mạnh đến các ngành xuất khẩu chủ lực.

Áp lực từ xu hướng “trú ẩn” vào USD và Vàng

Một biến số khác được đại diện NHNN lưu ý là tâm lý phòng thủ của thị trường tài chính quốc tế. Khi xung đột gia tăng, dòng vốn có xu hướng tháo chạy khỏi các thị trường mới nổi để tìm đến các tài sản trú ẩn an toàn như đồng USD hoặc vàng.

Sự dịch chuyển này không chỉ làm gia tăng biến động tỷ giá mà còn đẩy chi phí huy động vốn của các nền kinh tế như Việt Nam lên cao. Ông Lân nhận định, trong trường hợp xung đột kéo dài, áp lực điều hành chính sách vĩ mô sẽ ngày càng lớn. Tuy nhiên, nếu các tuyến cung ứng năng lượng vẫn được duy trì, tác động nhìn chung vẫn nằm trong tầm kiểm soát.

4 kịch bản hành động của Ngân hàng Nhà nước

Trước bối cảnh đó, ông Nguyễn Phi Lân khẳng định NHNN sẽ tiếp tục theo dõi sát sao diễn biến thị trường tài chính quốc tế và biến động của đồng USD để thực hiện đồng bộ các giải pháp:

-Điều hành chủ động, linh hoạt: Sử dụng kết hợp các công cụ lãi suất, tỷ giá, tín dụng và nghiệp vụ thị trường mở (OMO) một cách hài hòa. Mục tiêu ưu tiên là kiểm soát lạm phát, giữ vững ổn định vĩ mô nhưng vẫn phải đảm bảo thúc đẩy tăng trưởng.

-Hướng tín dụng vào động lực tăng trưởng: Chỉ đạo các tổ chức tín dụng tập trung vốn vào các lĩnh vực sản xuất, lĩnh vực ưu tiên theo chỉ đạo của Chính phủ; đồng thời kiểm soát chặt chẽ vốn vào các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro.

-Đơn giản hóa tiếp cận vốn: Tăng cường rà soát, cắt giảm thủ tục hành chính và đẩy mạnh chuyển đổi số trong quy trình cấp tín dụng để hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn nhanh nhất.

-Ổn định tâm lý thị trường: Chủ động cung cấp thông tin chính thống, minh bạch về các chính sách quản lý ngoại hối và tiền tệ để ổn định niềm tin của nhà đầu tư và người dân.

Vụ trưởng Vụ Dự báo thống kê khẳng định ngành Ngân hàng sẽ tiếp tục đồng hành và chia sẻ khó khăn với cộng đồng doanh nghiệp. Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn cho rằng đây là thách thức rất lớn, đòi hỏi sự chung tay góp sức của tất cả các bộ, ngành để tạo nên sức mạnh tổng lực giúp kinh tế Việt Nam vượt "cú sốc" địa chính trị năm 2026.