Cửa khẩu quốc tế lớn nhất phía Nam sắp được ‘lên đời’, vốn đầu tư gần 1.000 tỷ

Tây Ninh đang nghiên cứu phương án phát triển hạ tầng Cửa khẩu quốc tế Mộc Bài theo hướng đồng bộ, hiện đại, đáp ứng nhu cầu giao thương ngày càng tăng trên tuyến biên giới Việt Nam - Campuchia.

Thông tin trên được đưa ra sau chuyến khảo sát thực tế khu vực Cửa khẩu quốc tế Mộc Bài của Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Tây Ninh Hồ Thị Hoàng Yến cùng Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Hồng Thanh và lãnh đạo các sở, ngành.

Đoàn công tác tập trung đánh giá phương án tổng thể Dự án phát triển hạ tầng Mộc Bài đến năm 2030 - công trình được kỳ vọng tạo diện mạo mới cho một trong những cửa ngõ giao thương quan trọng trên tuyến biên giới Việt Nam - Campuchia.

Dự án Phát triển hạ tầng Mộc Bài đến năm 2030 đã được UBND tỉnh Tây Ninh phê duyệt, với tổng mức đầu tư hơn 962 tỷ đồng. Trong đó, chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư hơn 179 tỷ đồng; phần còn lại dành cho xây dựng, thiết bị và các chi phí liên quan.

Dự án được triển khai theo hướng tổng thể và đồng bộ, gồm 3 hợp phần chính: đầu tư mở rộng tuyến đường kết nối từ cao tốc TP.HCM - Mộc Bài đến Cửa khẩu quốc tế Mộc Bài; nâng cấp, mở rộng Trạm Kiểm soát liên hợp cửa khẩu Mộc Bài và cải tạo cảnh quan khu vực cột mốc 171; xây dựng tuyến kênh thoát nước cửa khẩu Mộc Bài.

Đối với tuyến đường kết nối cao tốc với cửa khẩu, đoàn khảo sát thống nhất giữ nguyên quy mô và hướng tuyến đã được phê duyệt. Tuyến có chiều dài khoảng 4,45 km, kết nối trực tiếp khu vực cửa khẩu với cao tốc TP.HCM - Mộc Bài.

Phần xe chạy được mở rộng với tổng bề rộng hai bên khoảng 38 m, cùng vỉa hè rộng tổng cộng 15 m. Tuyến đường được bố trí đầy đủ dải phân cách giữa, quỹ đất dự trữ cây xanh hai bên, hệ thống chiếu sáng, cây xanh, thoát nước và các hạng mục bảo đảm an toàn giao thông.

Tại Trạm Kiểm soát liên hợp và khu vực cột mốc 171, phương án được lựa chọn là cải tạo khoảng 1.500 m² diện tích hiện hữu và xây mới khoảng 1.900 m² ở hai bên. Tổng diện tích phục vụ kiểm soát xuất nhập cảnh dự kiến đạt khoảng 3.400 m².

Phương án cũng thu hẹp bề rộng các dải mái che hai bên nhằm tạo không gian thông thoáng, nhẹ và hài hòa hơn.

Đối với hoạt động vận chuyển hàng hóa, trước mắt dự án sẽ đầu tư khoảng 418 m tuyến đường phục vụ xe hàng hóa nhập khẩu. Phần còn lại sẽ được nghiên cứu, tính toán đầu tư theo tình hình cân đối nguồn vốn.

Hệ thống thoát nước cũng được đầu tư với chiều dài khoảng 3,53 km. Riêng tuyến kênh lưỡng dụng biên giới chưa được đưa vào dự án lần này mà sẽ được nghiên cứu trong dự án kênh biên giới riêng, nhằm bảo đảm tính đồng bộ và tránh trùng lặp đầu tư.

Không chỉ tập trung mở rộng hạ tầng vật chất, dự án còn được định hướng thay đổi phương thức vận hành tại Mộc Bài.

Hạ tầng mới sẽ được chuẩn bị để từng bước tích hợp các nền tảng số, hỗ trợ kiểm soát người và phương tiện, quản lý hàng hóa, chia sẻ dữ liệu giữa các lực lượng chức năng và rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục.

Theo định hướng này, luồng hành khách và hàng hóa sẽ được tổ chức riêng biệt. Các khu vực kiểm soát, bãi đỗ, bãi kiểm hóa và kho ngoại quan được kết nối thành một chuỗi vận hành thống nhất, tạo nền tảng để Mộc Bài từng bước chuyển sang mô hình cửa khẩu số, cửa khẩu thông minh.

Đây cũng là yêu cầu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh lưu lượng người và phương tiện qua Mộc Bài ngày càng tăng, đặt ra áp lực lớn đối với năng lực kiểm soát, tổ chức giao thông và không gian phục vụ tại cửa khẩu.

Cửa khẩu quốc tế Mộc Bài nằm trên trục giao thông xuyên Á, giữ vai trò kết nối TP.HCM và khu vực Đông Nam Bộ với Campuchia và các quốc gia trong khu vực. Đây cũng là cửa khẩu quốc tế lớn của khu vực phía Nam.

Theo số liệu của Bộ đội Biên phòng, tổng lưu lượng xuất nhập cảnh qua Mộc Bài tăng từ khoảng 1,289 triệu lượt năm 2015 lên hơn 2,08 triệu lượt vào năm 2025, tương đương mức tăng bình quân 4,91% mỗi năm.

Đáng chú ý, nhu cầu được dự báo tiếp tục tăng nhanh trong những thập kỷ tới. Đến năm 2030, lưu lượng xuất nhập cảnh qua cửa khẩu có thể đạt khoảng 2,645 triệu lượt và đến năm 2050 lên gần 6,91 triệu lượt mỗi năm.

Những con số này cho thấy yêu cầu đầu tư hạ tầng tại Mộc Bài không chỉ nhằm giải quyết áp lực trước mắt mà còn phải tính đến dư địa phát triển dài hạn.

Kết luận chuyến khảo sát, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Tây Ninh Hồ Thị Hoàng Yến nhấn mạnh Dự án phát triển hạ tầng Mộc Bài có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Theo định hướng, công trình không chỉ đáp ứng nhu cầu đến năm 2030 mà còn phải phù hợp với tầm nhìn đến năm 2045 theo quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Lãnh đạo tỉnh yêu cầu UBND tỉnh tiếp tục chỉ đạo Ban Quản lý Khu kinh tế cùng các cơ quan liên quan hoàn thiện báo cáo nghiên cứu khả thi, hồ sơ quy hoạch và các thủ tục đầu tư. Phương án cuối cùng phải bảo đảm chất lượng tổ chức không gian, công năng, kiến trúc và hạ tầng kỹ thuật; đồng thời đáp ứng yêu cầu về quốc phòng, an ninh và đối ngoại.

Tỉnh cũng lưu ý cần nghiên cứu đồng bộ hệ thống kênh lưỡng dụng, kho ngoại quan, chợ đường biên, bãi đỗ xe và mạng lưới giao thông trong khu vực. Các hạng mục cần được tính toán trong một tổng thể thống nhất, tránh đầu tư manh mún và bảo đảm khả năng kết nối lâu dài.

Với lưu lượng qua cửa khẩu được dự báo tiếp tục tăng mạnh, việc nâng cấp hạ tầng Mộc Bài được kỳ vọng không chỉ giải quyết bài toán giao thông, kiểm soát và thoát nước mà còn tạo nền tảng để cửa khẩu nâng cao năng lực phục vụ giao thương quốc tế, từng bước trở thành đầu mối logistics và cửa ngõ giao thương hiện đại trên tuyến kết nối Việt Nam - Campuchia.