Danh mục ủy thác tương đương 5% GDP của ngành quản lý quỹ đang được phân bổ vào đâu?

Hơn 650 nghìn tỷ ủy thác: quy mô tương đương 5% GDP tại 35 công ty

Tại thời điểm 31/12/2025, trong 43 công ty quản lý quỹ được cấp phép, có 35 công ty công bố đủ chi tiết danh mục ủy thác trong báo cáo tài chính quý IV/2025. Cộng gộp danh mục ủy thác của nhóm này, tổng quy mô ghi nhận đạt hơn 650 nghìn tỷ đồng, tương đương khoảng 5% GDP danh nghĩa năm 2025 (khoảng 12,8 triệu tỷ đồng), xấp xỉ 8% vốn hóa HoSE và khoảng 6–7% vốn hóa toàn thị trường.

Vốn ủy thác vận hành thông qua hợp đồng ủy thác, tài khoản riêng hoặc danh mục đặt hàng riêng, tách biệt với các quỹ mở, quỹ ETF, quỹ thành viên hay quỹ hưu trí. Mỗi hợp đồng đi kèm mục tiêu đầu tư, giới hạn rủi ro và cơ chế phí được thương lượng riêng, khiến dòng vốn ủy thác di chuyển trong một khuôn khổ điều kiện cụ thể, dù trên báo cáo tài chính thường chỉ hiện lên qua một số mã mục tổng hợp.

Dòng vốn này tồn tại song song với tín dụng ngân hàng, trái phiếu doanh nghiệp và vốn cổ phiếu. Trên bảng cân đối của doanh nghiệp bảo hiểm, ngân hàng và tập đoàn lớn, các khoản ủy thác gắn với cách tổ chức tài sản dài hạn nhằm đồng thời đáp ứng yêu cầu an toàn vốn, thanh khoản và mục tiêu lợi suất. Một phần các khoản mục “tiền gửi – trái phiếu – cổ phiếu” được ghi nhận trên báo cáo tài chính của bên sở hữu tài sản vì vậy có thể đang được triển khai thông qua các danh mục ủy thác.

Mức độ tập trung thể hiện rõ ở nhóm công ty lớn. Bảo Việt Fund (202,6 nghìn tỷ đồng), Eastspring Investments (169 nghìn tỷ đồng) và Manulife Investment Management Việt Nam (138,8 nghìn tỷ đồng) cộng lại vào khoảng 510 nghìn tỷ đồng, tương đương xấp xỉ bốn phần năm tổng quy mô ủy thác nêu trên.

Phần vốn còn lại phân bổ cho nhóm công ty có quy mô từ khoảng 1.100 tỷ đồng đến hơn 30.000 tỷ đồng như Saigon Capital, KIM, VinaCapital, Thiên Việt AM, IPAAM, PVI AM, PVCB Capital, Mirae Asset AM, VCBF, Leadvisors, Dragon Capital, UOB AM, Việt Cát và VietinBank Capital.

Nguồn vốn ủy thác đến từ nhiều nhóm nhà đầu tư. Các công ty gắn với khối bảo hiểm như Bảo Việt Fund, Manulife Investment, PVI AM và Eastspring tiếp nhận chủ yếu dòng tiền từ doanh nghiệp bảo hiểm.

Trong khi đó, VinaCapital, KIM Việt Nam, Mirae Asset (Việt Nam) và UOB Asset Management còn đón dòng vốn từ nhà đầu tư nước ngoài, tạo nên một lớp dòng tiền thường không hiện diện trực tiếp trong dữ liệu giao dịch hằng ngày nhưng có mặt trong cấu trúc tài sản của khối tổ chức.

Ba trục danh mục ủy thác: tiền gửi, cổ phiếu, trái phiếu

Tổng hợp cơ cấu tài sản ủy thác của 35 công ty quản lý quỹ cho thấy chứng khoán vốn chiếm gần một nửa giá trị danh mục, tiền gửi và chứng chỉ tiền gửi khoảng 28%, chứng khoán nợ khoảng 16%, phần còn lại thuộc nhóm tài sản khác và chứng chỉ quỹ. Trên nền cơ cấu này, dòng ủy thác trên thị trường phân bổ theo ba hướng chính với đặc điểm vận hành khác nhau.

Một nhóm công ty duy trì tỷ trọng tiền gửi và chứng chỉ tiền gửi ở mức cao. Bảo Việt Fund phân bổ khoảng 61% danh mục ủy thác vào tiền gửi và chứng chỉ tiền gửi, trong khi chứng khoán nợ chiếm khoảng 38%. Eastspring Investments có mức tập trung cao hơn, với khoảng 94% danh mục ở tiền gửi và chứng chỉ tiền gửi.

IPAAM và Thiên Việt Asset Management cũng đặt trọng tâm vào nhóm tài sản tạo thu nhập lãi định kỳ, chủ yếu là tiền gửi có kỳ hạn, chứng chỉ tiền gửi và các loại trái phiếu, với kỳ hạn và giới hạn rủi ro được thiết kế theo điều khoản của từng hợp đồng ủy thác.

Các khoản “tiền gửi lớn” ghi nhận trên báo cáo tài chính của bên ủy thác vì vậy thực tế có thể đang được triển khai thông qua một lớp hợp đồng ủy thác, kèm bộ điều kiện về kỳ hạn, giới hạn rủi ro và cơ chế phí dành riêng cho từng khách hàng tổ chức.

Một nhóm khác ưu tiên cổ phiếu và chứng chỉ quỹ. Manulife Investment Management (Việt Nam) phân bổ khoảng 98% danh mục ủy thác vào cổ phiếu và chứng chỉ quỹ; Saigon Capital có tỷ lệ tương tự, với khoảng 98% danh mục là chứng khoán vốn. VCBF, Dragon Capital và Quản lý quỹ Mirae Asset (Việt Nam) cũng duy trì tỷ trọng cổ phiếu ở mức cao, chỉ giữ một phần nhỏ tiền gửi làm vùng đệm thanh khoản.

Với nhóm này, danh mục ủy thác có xu hướng gắn chặt hơn với biến động của thị trường cổ phiếu so với các danh mục thiên về tiền gửi và trái phiếu.

Ở những công ty có công bố chi tiết, cổ phiếu niêm yết thường chiếm khoảng 80% phần cổ phiếu trong danh mục ủy thác. FPT Capital phân bổ toàn bộ phần cổ phiếu ủy thác vào cổ phiếu chưa niêm yết, khiến danh mục nghiêng về tài sản có tính thanh khoản thấp hơn.

VietinBank Capital chia đều danh mục cổ phiếu giữa niêm yết và chưa niêm yết, đưa dòng vốn ủy thác vào cả doanh nghiệp trên sàn và doanh nghiệp chưa niêm yết. Một phần dòng vốn vào khối doanh nghiệp chưa niêm yết vì vậy có thể đi qua các cấu trúc ủy thác chuyên biệt, bên cạnh tín dụng và các thương vụ huy động riêng lẻ.

Nhóm còn lại đặt chứng khoán nợ ở vị trí trung tâm. Lighthouse có hơn 60% danh mục ủy thác là trái phiếu, phần còn lại chủ yếu là cổ phiếu. Phú Hưng Fund Management phân bổ khoảng 63% giá trị danh mục vào trái phiếu và khoảng 17% vào chứng chỉ quỹ.

PVI AM ghi nhận hơn một nửa danh mục ủy thác là chứng khoán nợ. Với cấu trúc này, thu nhập lãi định kỳ đóng vai trò chủ đạo, còn cổ phiếu là phần bổ trợ. Một phần trái phiếu vì vậy được triển khai qua danh mục ủy thác.

Ủy thác tăng 28%, biên lợi nhuận giữa các công ty giãn rộng

Trong năm 2025, quy mô ủy thác của nhóm công ty có số liệu đầy đủ ghi nhận xu hướng tăng. Với 28 đơn vị báo cáo số liệu tại cả đầu và cuối năm, tổng giá trị danh mục ủy thác tăng từ khoảng 166 nghìn tỷ đồng lên khoảng 213 nghìn tỷ đồng, tương đương mức tăng khoảng 28%. Nhịp mở rộng này diễn ra đồng thời với sự phân hóa rõ rệt giữa từng công ty.

Trong nhóm 8 công ty có số liệu tại thời điểm cuối quý III, tổng danh mục ủy thác tăng khoảng 10% trong riêng quý IV/2025. Cùng giai đoạn, Saigon Capital nâng quy mô ủy thác khoảng 17%, Manulife Investment Management (Việt Nam) tăng khoảng 13%, trong khi Eastspring Investments giảm hơn 50%. VinaCapital, Thiên Việt AM và Mirae Asset AM thu hẹp nhẹ so với cuối quý III.

Các chuyển động trái chiều cho thấy biến động ủy thác phản ánh không chỉ dòng tiền mới, mà còn chu kỳ tái ký, chấm dứt hoặc điều chỉnh điều khoản hợp đồng giữa từng bên ủy thác với từng công ty quản lý quỹ.

Nhóm công ty có danh mục ủy thác từ 1.000 tỷ đồng trở lên cũng mở rộng trong năm 2025. Trong 28 đơn vị có số liệu, số công ty vượt ngưỡng này tăng từ 10 lên 13. Việt Cát nâng quy mô ủy thác từ khoảng 46 tỷ đồng lên hơn 1.200 tỷ đồng, PVI AM từ khoảng 640 tỷ đồng lên hơn 3.600 tỷ đồng, còn Dragon Capital từ khoảng 580 tỷ đồng lên hơn 1.200 tỷ đồng.

Về doanh thu, mảng ủy thác chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng nguồn thu của nhiều công ty. Trong 35 đơn vị có số liệu, tổng doanh thu năm 2025 vào khoảng hơn 1.000 tỷ đồng, với phí quản lý danh mục ủy thác chiếm khoảng 36%.

Hơn 10 công ty ghi nhận phí ủy thác chiếm từ 70% doanh thu trở lên, gồm Thiên Việt AM, IPAAM, PVComBank Capital, VietinBank Capital, VCBF và Eastspring. Doanh thu của nhóm này gắn chặt với quy mô và cấu trúc danh mục ủy thác, trong khi các nguồn thu khác như phí quản lý quỹ công chúng hay phí tư vấn chiếm tỷ trọng nhỏ.

Về lợi nhuận, tổng lợi nhuận sau thuế năm 2025 của 35 công ty quản lý quỹ đạt khoảng trên 340 tỷ đồng. Một số đơn vị có biên lợi nhuận trên doanh thu ở mức cao, trong khi một số công ty vẫn ghi nhận lỗ dù quản lý danh mục ủy thác có quy mô lớn.

Ở một vài trường hợp, biên lợi nhuận vượt 100%, chủ yếu nhờ thu nhập tài chính hoặc các yếu tố kế toán, chứ không chỉ từ phí quản lý danh mục. Diễn biến này phản ánh sự khác nhau về cấu trúc hợp đồng, cơ chế ghi nhận và cơ cấu nguồn thu bên cạnh yếu tố quy mô ủy thác.