Đề xuất cấp ‘đặc quyền’ cho xe máy có thời gian sử dụng dưới 5 năm

Bộ Xây dựng đang tổ chức lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 47/2024, quy định về kiểm định xe cơ giới, xe máy chuyên dùng và kiểm định khí thải mô tô, xe gắn máy, với nhiều điểm mới đáng chú ý liên quan đến quy trình và cách thức phân loại phương tiện.

Một trong những nội dung nổi bật của dự thảo là việc thay đổi cách tiếp cận khi phân loại phương tiện dựa trên thời gian sản xuất. Theo đó, đối với các phương tiện có thời gian sử dụng không quá 5 năm, cơ sở đăng kiểm sẽ căn cứ vào chứng nhận chất lượng do nhà sản xuất hoặc đơn vị nhập khẩu cung cấp để cấp giấy chứng nhận kiểm định khí thải. Chủ phương tiện không cần đưa xe đến kiểm tra trực tiếp, thời gian giải quyết thủ tục tối đa 3 giờ.

Ngược lại, đối với phương tiện đã sử dụng trên 5 năm, việc kiểm định trực tiếp tại cơ sở đăng kiểm là bắt buộc, thực hiện theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 122:2024/BGTVT. Người dân có thể lựa chọn nộp hồ sơ trực tiếp hoặc đăng ký lịch kiểm định trực tuyến.

Dự thảo cũng làm rõ và mở rộng chính sách miễn kiểm định lần đầu đối với xe cơ giới (trừ mô tô, xe gắn máy) và xe máy chuyên dùng chưa qua sử dụng, với thời gian tính từ năm sản xuất đến năm nộp hồ sơ dưới 2 năm. Đối với nhóm phương tiện này, chủ xe không cần đưa xe đến trung tâm đăng kiểm mà có thể nộp hồ sơ tại bất kỳ cơ sở đăng kiểm nào trên toàn quốc thông qua các hình thức trực tuyến, trực tiếp hoặc qua dịch vụ bưu chính. Hồ sơ được tinh giản, thời gian giải quyết tối đa 4 giờ làm việc.

Trong trường hợp hồ sơ hợp lệ, cơ sở đăng kiểm sẽ lập hồ sơ phương tiện điện tử, đồng thời cấp giấy chứng nhận và tem kiểm định theo quy định.

Đối với các phương tiện không thuộc diện miễn kiểm định, quy trình kiểm định lần đầu và định kỳ vẫn được thực hiện theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, bao gồm 5 công đoạn bắt buộc: nhận dạng phương tiện; kiểm tra tổng quát; kiểm tra phần trên; đánh giá hệ thống phanh và độ trượt ngang; kiểm tra phần dưới và các yếu tố môi trường. Phương tiện đáp ứng đầy đủ yêu cầu sẽ được cấp giấy chứng nhận và tem kiểm định, trong khi các phương tiện có lỗi nghiêm trọng hoặc nguy hiểm sẽ bị từ chối kiểm định và không được phép lưu hành cho đến khi hoàn tất việc khắc phục.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung quy định cho phép thực hiện kiểm định ngoài cơ sở đăng kiểm đối với các phương tiện hoạt động tại khu vực đặc thù như đảo, cảng, mỏ, công trường hoặc các phương tiện quá khổ, quá tải không thể đưa vào dây chuyền kiểm định thông thường.

Theo số liệu hiện nay, cả nước có khoảng 77 triệu xe máy, trong đó phần lớn là các phương tiện cũ sử dụng công nghệ động cơ đốt trong lạc hậu, không còn đáp ứng các tiêu chuẩn về phát thải.

Liên quan đến lộ trình áp dụng kiểm định khí thải, theo Quyết định 13/2026, từ ngày 01/07/2027 sẽ triển khai kiểm định khí thải mô tô, xe gắn máy tại Hà Nội và TP.HCM; từ ngày 01/07/2028 mở rộng ra các địa phương gồm Hải Phòng, Huế, Đà Nẵng và Cần Thơ. Đến ngày 01/07/2030, quy định này sẽ được áp dụng tại 28 tỉnh, thành phố và có thể triển khai sớm hơn tùy theo điều kiện thực tế.

Hồ sơ đề nghị miễn kiểm định cho xe cơ giới (trừ xe mô tô, xe gắn máy), xe máy chuyên dùng gồm có:

- Ảnh chụp số khung, số động cơ hoặc ảnh chụp bản chà số khung, số động cơ của xe được dán trên Thông báo miễn kiểm tra hoặc Giấy chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường (đối với xe nhập khẩu), Phiếu kiểm tra chất lượng xuất xưởng (đối với xe sản xuất, lắp ráp);

- Ảnh chụp xe bao gồm: 2 ảnh tổng thể chéo góc khoảng từ 30 độ đến 45 độ phía trước và phía sau (thể hiện rõ biển số xe);

- Bản sao Phiếu kiểm tra chất lượng xuất xưởng (đối với xe sản xuất, lắp ráp trong nước), bản sao Thông báo miễn hoặc Giấy chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường (đối với xe nhập khẩu) trong trường hợp bất khả kháng khi dữ liệu của Cục Đăng kiểm Việt Nam chưa được chia sẻ.

Giấy tờ phải xuất trình:

- Giấy tờ về đăng ký xe;

- Giấy chứng nhận kiểm định thiết bị nâng, bình chịu áp lực;

- Giấy tờ về chủ xe.