Đề xuất tăng lương cơ sở lên 2,7 triệu đồng: 'Mức 2,53 triệu vẫn chưa đủ sống'

Đề xuất tăng lương cơ sở từ ngày 1/7/2026 là một trong những nội dung thu hút sự quan tâm khi Quốc hội thảo luận về kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI sáng 21/4.

Đại biểu Thạch Phước Bình, Phó đoàn đại biểu tỉnh Vĩnh Long, cho rằng việc điều chỉnh lương cơ sở không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là yếu tố quyết định trực tiếp đến đời sống, động lực làm việc và chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.

Theo đại biểu, những năm gần đây, Nhà nước đã có nhiều bước điều chỉnh khi nâng mức lương cơ sở từ 1,49 triệu đồng lên 1,8 triệu đồng, sau đó lên 2,34 triệu đồng/tháng và dự kiến tiếp tục tăng lên 2,53 triệu đồng từ ngày 1/7/2026, tương đương mức tăng khoảng 8,1-8,12%.

Mức tăng này cao hơn lạm phát bình quân năm 2025 là 3,63% và CPI bình quân quý I/2026 là 3,51%. Tuy nhiên, ông Bình nhận định: “Vấn đề hiện nay không còn là có tăng hay không mà là tăng ở mức nào để vừa bảo đảm đời sống, vừa phù hợp với khả năng ngân sách, đồng thời tạo động lực phát triển khu vực công”.

Đại biểu đánh giá mức 2,53 triệu đồng/tháng là “hợp lý về mặt kỹ thuật nhưng chưa đủ mạnh” để bảo đảm cuộc sống cho đa số người làm việc trong khu vực công. Ông thẳng thắn nêu quan điểm: “Nếu hỏi mức đó đã đủ để người khu vực công sống được bằng lương chưa thì theo tôi là chưa”, đặc biệt đối với người mới vào nghề, người không có nguồn thu bổ sung và người làm việc tại các đô thị lớn.

Dẫn chứng thực tế, đại biểu Thạch Phước Bình cho biết một công chức mới vào nghề với hệ số lương 1,86 hiện chỉ nhận khoảng 4,7 triệu đồng/tháng trước khi trừ bảo hiểm, trong khi chi phí sinh hoạt tối thiểu tại đô thị phổ biến từ 6-7 triệu đồng/tháng.

Khoảng cách đáng kể giữa thu nhập và nhu cầu sống cơ bản khiến nhiều người lao động khó sống độc lập bằng lương, phải phụ thuộc vào nguồn thu nhập bổ sung, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và động lực làm việc.

Không chỉ dừng ở thu nhập, áp lực chi tiêu cũng ngày càng gia tăng. Theo phân tích của đại biểu, trong năm 2025, nhiều nhóm chi phí thiết yếu tăng nhanh hơn CPI chung như nhà ở, điện, nước và vật liệu xây dựng tăng 8,3%, trong khi thuốc và dịch vụ y tế tăng 12,92%.

Đây đều là những khoản chi khó cắt giảm đối với các hộ gia đình công chức, viên chức. Vì vậy, dù lương cơ sở tăng khoảng 8%, cảm nhận thực tế của người lao động chỉ là “đỡ hơn trước” chứ chưa đạt mức an tâm, nhất là khi phải chi trả cho nuôi con, thuê nhà, đi lại, học hành và chăm sóc y tế.

Đại biểu cũng đặt vấn đề so sánh với khu vực doanh nghiệp. Từ ngày 1/1/2026, lương tối thiểu vùng được áp dụng ở mức 5,31 triệu đồng/tháng đối với vùng I, 4,73 triệu đồng ở vùng II, 4,14 triệu đồng ở vùng III và 3,7-3,96 triệu đồng ở vùng IV, bình quân khoảng 4,47 triệu đồng/tháng.

Nếu tính theo công thức hiện hành, với mức lương cơ sở 2,53 triệu đồng, người có hệ số 1,86 đạt khoảng 4,7 triệu đồng/tháng, còn hệ số 2,1 đạt khoảng 5,3 triệu đồng/tháng. “Người ở nhóm thấp nhất chỉ vừa nhỉnh hơn mức lương tối thiểu vùng bình quân, còn nhóm hệ số 2,1 thì chỉ vừa chạm ngưỡng vùng một”, ông phân tích, đồng thời cho rằng với mặt bằng chi phí tại đô thị, đây chỉ là mức “cầm cự”, chưa thể bảo đảm đủ sống ổn định.

Từ các phân tích trên, đại biểu Thạch Phước Bình đề xuất nâng mức lương cơ sở lên khoảng 2,65-2,7 triệu đồng/tháng từ ngày 1/7, tương đương tăng khoảng 13-15% so với mức hiện hành.

Theo ông, đây là phương án “hợp lý và khả thi hơn trong giai đoạn hiện nay”. Với mức này, người có hệ số 1,86 có thể đạt khoảng 4,9-5 triệu đồng/tháng, còn hệ số 2,1 đạt trên 5,5 triệu đồng/tháng. So với phương án 2,53 triệu đồng, thu nhập tăng thêm khoảng 200.000-400.000 đồng/tháng – mức tăng được đánh giá là có ý nghĩa rõ rệt đối với nhóm thu nhập thấp.

“Đây là mức tăng có ý nghĩa rõ rệt đối với nhóm thu nhập thấp, góp phần thu hẹp khoảng cách với mức lương tối thiểu vùng, giảm áp lực chi tiêu thiết yếu”, đại biểu nhấn mạnh.

Đồng thời, dù chưa thể bảo đảm hoàn toàn sống bằng lương tại đô thị lớn, mức điều chỉnh này sẽ giúp người lao động giảm phụ thuộc vào thu nhập ngoài lương, tạo cảm nhận tăng lương thực chất thay vì chỉ mang tính danh nghĩa, qua đó góp phần ổn định tâm lý và nâng cao động lực làm việc.

Về cân đối ngân sách, đại biểu cho rằng mức tăng lên 2,65-2,7 triệu đồng/tháng “không tạo áp lực quá lớn” và có thể thực hiện nếu đi kèm với các giải pháp như tinh giản biên chế, cơ cấu lại chi tiêu công, giảm các khoản chi kém hiệu quả, đồng thời tiết kiệm chi thường xuyên và nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách. Theo ông, đây cũng có thể là bước đệm quan trọng để tiến tới cải cách tiền lương sâu hơn trong thời gian tới.

Trước đó, Bộ Nội vụ đã trình Chính phủ dự thảo quy định nâng mức lương cơ sở từ 2,34 triệu đồng lên 2,53 triệu đồng/tháng (tăng khoảng 8%) từ ngày 1/7/2026. Đề xuất này được xây dựng trên cơ sở các chủ trương cải cách chính sách tiền lương, gắn với chỉ số giá tiêu dùng, tăng trưởng kinh tế và khả năng cân đối của ngân sách nhà nước, nhằm tạo động lực làm việc, nâng cao chất lượng đội ngũ và hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị.