Điểm danh loạt doanh nghiệp niêm yết hưởng lợi lớn từ Nghị quyết 79

Tổng Bí thư Tô Lâm vừa ký ban hành Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế Nhà nước. Yuanta Research mới đây đã làm rõ những tay đổi căn bản về tư duy đối với khu vực kinh tế Nhà nước, kéo theo những tác động đáng kể tới nhóm doanh nghiệp liên quan.

Trước hết, điểm nhấn lớn nhất của Nghị quyết nằm ở sự dịch chuyển tư duy quản lý vốn Nhà nước. Trong giai đoạn trước năm 2025, trọng tâm điều hành chủ yếu đặt vào yêu cầu bảo toàn vốn, tránh thất thoát. Cách tiếp cận này tuy cần thiết trong bối cảnh nhất định, nhưng trên thực tế đã tạo ra sự thận trọng quá mức, khiến nhiều doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) chậm ra quyết định, bỏ lỡ các cơ hội đầu tư chiến lược do quy trình phê duyệt phức tạp và tâm lý e ngại trách nhiệm.

Nghị quyết 79 đã tái định vị vai trò của kinh tế Nhà nước, coi đây là công cụ vật chất quan trọng để Nhà nước thực hiện chức năng kiến tạo, dẫn dắt và điều tiết nền kinh tế, thay vì chỉ dừng ở vai trò quản lý, giám sát mang tính phòng thủ.

Điểm đáng chú ý là phân tách rõ ràng 2 nhóm DNNN. Với nhóm doanh nghiệp mang tính chiến lược, nơi Nhà nước nắm giữ 50% - 100% vốn, bao gồm các lĩnh vực then chốt như quốc phòng - an ninh, năng lượng, tài chính - ngân hàng và hạ tầng giao thông trọng điểm, định hướng xuyên suốt là không thoái vốn mà tập trung nguồn lực để hình thành các tập đoàn mạnh, có năng lực cạnh tranh ở tầm khu vực.

Ngược lại, với nhóm doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực mà khu vực tư nhân có thể đảm đương hiệu quả, Nhà nước chỉ giữ vai trò nhà đầu tư tài chính, giảm tỷ lệ sở hữu xuống mức không chi phối (<50%) nhằm thu hút quản trị tư nhân và dòng vốn quốc tế.

Nhiều nhóm cổ phiếu hưởng lợi lớn

Bên cạnh thay đổi về tư duy, Nghị quyết 79-NQ/TW còn mở ra một cơ chế tài chính được đánh giá là mang tính đột phá đối với doanh nghiệp nhà nước, đặc biệt là các đơn vị đã niêm yết trên thị trường chứng khoán.

Theo Yuanta Research, điểm nghẽn lớn trong nhiều năm qua, nhất là với khối ngân hàng, nằm ở mâu thuẫn giữa nhu cầu giữ lại lợi nhuận để tăng vốn, đáp ứng các chuẩn mực an toàn như Basel II, Basel III và áp lực phải chi trả cổ tức tiền mặt về ngân sách. Nghị quyết mới đã tháo gỡ nút thắt này khi cho phép sử dụng nguồn thu từ cổ phần hóa, thoái vốn Nhà nước và các nguồn hợp pháp khác để bổ sung vốn điều lệ cho doanh nghiệp.

Ba “ông lớn” ngân hàng quốc doanh đang niêm yết gồm VCB, BID và CTG sẽ tham gia cuộc đua vào Top 100 châu Á, với yêu cầu tăng trưởng tổng tài sản đến năm 2030 gấp 2 - 3 lần. Dự báo, VCB sẽ là ngân hàng đầu tiên đạt chuẩn Top 100 châu Á. Cổ phiếu VCB được kỳ vọng tiếp tục duy trì mức P/B cao nhất ngành (2,3 lần) nhờ chất lượng tài sản vượt trội.

Nhóm bất động sản khu công nghiệp sẽ hưởng lợi từ “mỏ vàng đất đai”. Nổi bật nhất là Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (GVR), đang quản lý quỹ đất khoảng 400.000ha. Theo lộ trình đến năm 2030, GVR dự kiến chuyển đổi 40.000ha đất cao su sang đất khu công nghiệp và cụm công nghiệp. Nghị quyết 79 được đánh giá sẽ tạo hành lang pháp lý an toàn để GVR đẩy nhanh tiến độ chuyển đổi. Các công ty con của GVR như PHR, DPR và NTC cũng được hưởng lợi trực tiếp.

Nghị quyết 79 xác định năng lượng là ngành then chốt, thiết yếu, qua đó bảo đảm sự hỗ trợ mạnh mẽ về chính sách và vốn cho PVN cùng các đơn vị thành viên. PVS là doanh nghiệp hưởng lợi sớm và lớn nhất từ các gói thầu EPC. PVD hưởng lợi từ nhu cầu khoan thăm dò gia tăng nhằm bảo đảm an ninh năng lượng. GAS tiếp tục giữ vai trò độc quyền trong phân phối khí khô và tiên phong nhập khẩu LNG. Cơ chế mới cho phép GAS chuyển chi phí giá LNG vào giá bán điện, qua đó giúp bảo vệ biên lợi nhuận.

Quy định “Nhà nước nắm giữ từ 50% vốn điều lệ trở xuống” tại các doanh nghiệp thương mại được đánh giá là quyết định quan trọng, buộc SCIC phải đẩy nhanh tiến độ thoái vốn. Danh sách doanh nghiệp SCIC đang nắm giữ và có kế hoạch thoái vốn gồm: FPT (5,7%), DMC (34,7%), NTP (37,1%), VEC (88%), SEA (63,4%)…