Diễn biến mới về siêu dự án đường sắt 67 tỷ USD sau khi Vingroup rút lui

Bộ Xây dựng vừa có văn bản trả lời kiến nghị của cử tri tỉnh Quảng Trị liên quan đến việc xem xét điều chỉnh hướng tuyến dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam (vốn đầu tư 67 tỷ USD) đoạn đi qua địa bàn tỉnh.

Theo Bộ Xây dựng, dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam đã được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 172/2024/QH15 ngày 30/11/2024. Sau đó, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 106/NQ-CP ngày 23/4/2025 để triển khai thực hiện.

Để đẩy nhanh tiến độ, Bộ Xây dựng đã chỉ đạo Ban Quản lý dự án Đường sắt (nay chuyển giao cho Ban Quản lý dự án Thăng Long làm chủ đầu tư) phối hợp với các địa phương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Song song với quá trình làm việc với địa phương, chủ đầu tư cũng triển khai nhiều bước chuẩn bị như lựa chọn tư vấn quản lý dự án, rà phá bom mìn vật nổ và đánh giá tác động môi trường nhằm phục vụ công tác chuẩn bị đầu tư.

Đáng chú ý, tại Nghị quyết số 265/2025/QH15 ngày 11/12/2025, Quốc hội đã bổ sung một số cơ chế đặc thù cho dự án. Trong đó, cho phép tách nội dung bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành các dự án độc lập, sử dụng nguồn vốn từ ngân sách Trung ương và địa phương.

Theo quy định này, các địa phương được giao tổ chức lập và triển khai các dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn; đồng thời không phải thực hiện thủ tục lập chủ trương đầu tư, nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị. Chính phủ sẽ ban hành hướng dẫn chi tiết để triển khai quy định này.

Hiện nay, Ban Quản lý dự án Thăng Long đang thực hiện thủ tục lựa chọn tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi cho dự án. Tiếp thu ý kiến cử tri Quảng Trị, Bộ Xây dựng cho biết sau khi lựa chọn được đơn vị tư vấn, chủ đầu tư sẽ yêu cầu nghiên cứu kỹ điều kiện địa hình, địa vật tại khu vực tuyến đi qua để lựa chọn hướng tuyến tối ưu.

Việc nghiên cứu sẽ bảo đảm hạn chế tối đa ảnh hưởng đến đời sống người dân, các khu di tích lịch sử, văn hóa, tâm linh, đồng thời tăng cường khả năng kết nối giao thông khu vực. Qua đó, dự án được kỳ vọng phát huy hiệu quả đầu tư và góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương khi đi vào vận hành.

Tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam hiện đang được đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị đầu tư. Các đơn vị đang hoàn thiện báo cáo về cơ chế đặc thù, phương thức đầu tư và tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư, với mục tiêu khởi công dự án vào cuối năm nay.

Đánh chú ý, dự án đang thu hút sự quan tâm lớn của giới đầu tư, khi nhiều doanh nghiệp tư nhân bày tỏ mong muốn tham gia theo hình thức đối tác công - tư (PPP) hoặc đầu tư kinh doanh. Một số cái tên đáng chú ý gồm CTCP Tập đoàn Trường Hải (THACO), liên danh Mekolor - Great USA, CTCP Xây dựng Thăng Long Quốc gia, CTCP Vận tải đường sắt Việt Nam, CTCP Tập đoàn Discovery, CTCP Reign… Trong khi đó, Tập đoàn Vingroup (HoSE: VIC) đã rút lui để tập trung nguồn lực cho các dự án khác.

Nhiều doanh nghiệp lớn đã chủ động chuẩn bị năng lực để tham gia sâu hơn vào dự án. Tập đoàn Hòa Phát (HoSE: HPG) là một trong những đơn vị tiên phong khi đầu tư dự án sản xuất ray đường sắt và dự kiến cho ra mắt sản phẩm đầu tiên vào cuối năm 2027.

Trong lĩnh vực đầu máy, toa xe, THACO đã thiết lập các mối quan hệ hợp tác chiến lược trong ngành công nghiệp đường sắt, đồng thời triển khai đầu tư tổ hợp công nghiệp đường sắt và cơ khí đa dụng tại TP. HCM. Cùng với đó, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) đang đề xuất xây dựng một tổ hợp công nghiệp đường sắt với tổng vốn đầu tư khoảng 17.500 tỷ đồng.

Các doanh nghiệp xây dựng lớn như Đèo Cả, Vinaconex (HoSE: VCG)… cũng đang tích cực chuẩn bị nguồn nhân lực, máy móc thiết bị, đồng thời nghiên cứu, học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia có hệ thống đường sắt phát triển, sẵn sàng tham gia “cuộc chơi” hạ tầng quy mô lớn trong thời gian tới.