Đổi 5.000ha đất lấy đại lộ sông Hồng 700.000 tỷ, GS. Đặng Hùng Võ hiến kế cơ chế để dân hưởng lợi từ dự án thay vì chỉ nhận đền bù

Siêu dự án trục đại lộ sông Hồng vừa được đề xuất với tổng mức đầu tư lên tới 714.256 tỷ đồng, được xem là một bước ngoặt đáng chú ý trong lịch sử quy hoạch đô thị Hà Nội.

Để hiện thực hóa trục đại lộ chiến lược này, liên danh nhà đầu tư gồm Thaco, Hòa Phát và Đại Quang Minh đề xuất phương án hoán đổi 12 khu đất với tổng diện tích hơn 5.000ha tại các khu vực ven sông và các khu vực Đan Phượng, Mê Linh (cũ). Giá trị quỹ đất thanh toán sơ bộ ước tính hơn 420.950 tỷ đồng.

Di dời hàng vạn dân, tái thiết không gian hai bờ sông Hồng

Một điểm đáng chú ý của dự án là kế hoạch di dời, sắp xếp lại toàn bộ khu dân cư ngoài đê nhằm tái thiết toàn diện không gian hai bên sông Hồng. Nếu triển khai, đây sẽ là một trong những cuộc di dân quy mô lớn nhất tại Hà Nội trong nhiều thập kỷ.

Dự án dự kiến kéo dài trong 12 năm, chia thành ba giai đoạn từ 2026 đến 2038, đặt ra thách thức lớn về tái định cư cũng như đảm bảo sinh kế cho hàng vạn hộ dân ven sông.

Tại talkshow "GS Đặng Hùng Võ: 700.000 tỷ đồng dự án Sông Hồng, đổi 5.000ha đất, dân có được góp đất làm cổ đông?", GS. Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường nhận định rằng, quy hoạch lần này thể hiện rõ định hướng phát triển không gian đa cực dựa trên mô hình TOD (phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng).

Ông cho rằng Luật Thủ đô đã định hướng các điểm nút giao thông công cộng trở thành các khu đô thị tích hợp đa chức năng, kết nối giữa tàu điện ngầm và tàu điện trên cao. Trong mô hình này, hoạt động kinh tế và thương mại sẽ tập trung tại các điểm nút thay vì dàn trải dọc các tuyến đường, qua đó hạn chế tình trạng “thành phố chợ” ven đường và tạo ra các trung tâm giao thương có giá trị bền vững.

Ở góc nhìn dài hạn, GS. Đặng Hùng Võ nhấn mạnh Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu Hà Nội phát triển theo mô hình đô thị đa tầng, đa lớp và nhiều trung tâm.

Theo ông, phát triển đô thị không thể là câu chuyện riêng lẻ của từng ngành, mà cần sự phối hợp đồng bộ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Ông cho rằng quản lý đất đai cần chuyển từ cách tiếp cận hành chính sang tư duy kiến tạo. Theo đó, nếu diện tích là “phần xác” của thửa đất, thì quy hoạch và tài chính chính là “phần hồn”, quyết định khả năng tạo ra giá trị và nguồn lực phát triển.

Bài toán lợi ích người dân xung quanh dự án đại lộ sông Hồng

Một nội dung được GS. Đặng Hùng Võ đặc biệt lưu ý là cơ chế để người dân bị ảnh hưởng có thể tham gia và hưởng lợi lâu dài từ dự án. Ông đề xuất thay vì chỉ nhận bồi thường một lần, người dân có thể được vốn hóa quyền sử dụng đất để trở thành cổ đông trong các dự án.

Theo ông, cơ chế thu hồi đất hiện nay có thể tạo thuận lợi nhất định trong ngắn hạn cho việc triển khai dự án. Tuy nhiên, về dài hạn, cách làm này cần được cân nhắc kỹ để bảo đảm hài hòa lợi ích, tránh phát sinh chênh lệch quyền lợi giữa người dân và nhà đầu tư trong quá trình phát triển.

Ông gợi ý với các không gian thương mại, dịch vụ, cần ưu tiên phương án góp vốn từ chính người dân có đất, cho phép tái định cư tại chỗ, kể cả phát triển không gian ở trên cao, để họ trực tiếp hưởng lợi từ giá trị gia tăng của đất.

Ở góc nhìn kiến trúc, Giáo sư Đặng Hùng Võ cho rằng Hà Nội cần phát triển hiện đại nhưng vẫn gìn giữ được bản sắc riêng, tránh đi theo lối phát triển đồng nhất như nhiều đô thị trên thế giới. Theo ông, trong quy hoạch và thiết kế, thành phố nên khéo léo lồng ghép những dấu ấn quen thuộc, để đâu đó người ta vẫn nhận ra hình ảnh của 36 phố phường hay các khu tập thể mang phong cách Xô viết như Kim Liên, Trung Tự.

Việc lấy sông Hồng làm trục phát triển chính, theo GS. Đặng Hùng Võ, còn mang ý nghĩa về phong thủy và địa chính trị. Ông phân tích, trong lịch sử, sông Hồng từng là rào cản quân sự, nhưng trong bối cảnh hiện nay có thể trở thành trục không gian trung tâm của Thủ đô.

Ông đánh giá cao ý tưởng phát triển các “thành phố trong thành phố” và khai thác vùng bãi sông vốn lâu nay bị bỏ hoang hoặc sử dụng chưa hiệu quả. Nếu được quy hoạch bài bản, khu vực này có thể trở thành các đô thị đa tầng, đa trung tâm, đồng thời là điểm nhấn du lịch sông nước của Hà Nội.

Tuy nhiên, GS. Đặng Hùng Võ cũng lưu ý cần cân nhắc thận trọng khi định hướng phát triển không gian ngầm và hệ thống chống ngập. Theo ông, mục tiêu phát triển 40% diện tích công trình ngầm cần được nghiên cứu kỹ về địa chất để tránh rủi ro cho các công trình trên mặt đất.