Đông Nam Á sắp có 'siêu trung tâm' lưu trữ dầu khí chiến lược

Theo OilPrice, dự án Maharani Freeport tại bờ Tây Nam Malaysia đang nổi lên như một mắt xích chiến lược mới trong chuỗi cung ứng năng lượng châu Á. Thay vì chỉ xây dựng một cảng dầu khí thông thường, Malaysia muốn biến nơi đây thành trung tâm lưu trữ, trung chuyển và ứng phó khủng hoảng cho chuỗi cung ứng năng lượng khu vực.

Khác với mô hình cảng truyền thống vốn tập trung vào tốc độ bốc dỡ hàng hóa, Maharani Freeport được thiết kế để đảm nhận đồng thời nhiều chức năng như lưu trữ dầu khí ngoài khơi, sang tải trực tiếp giữa các tàu, pha trộn nhiên liệu, tiếp nhiên liệu hàng hải và hỗ trợ tái điều phối khi các tuyến vận tải chiến lược gặp gián đoạn.

Điểm đáng chú ý là dự án này được định vị như một “trạm dự phòng chiến lược” cho thị trường năng lượng châu Á, thay vì đơn thuần là một trung tâm logistics.

Trong bối cảnh rủi ro địa chính trị ngày càng lớn, nhiều chuyên gia cho rằng mô hình này có thể trở thành xu hướng mới của ngành năng lượng toàn cầu.

Trước đây, chuỗi cung ứng dầu khí quốc tế chủ yếu ưu tiên tốc độ vận chuyển và tối ưu chi phí. Tuy nhiên, hàng loạt biến động gần đây như các vụ tấn công tàu thương mại tại Biển Đỏ, nguy cơ bất ổn ở eo biển Hormuz hay chi phí bảo hiểm hàng hải leo thang đã khiến nhiều quốc gia bắt đầu đặt yếu tố an ninh năng lượng lên hàng đầu.

Điều đó khiến các trung tâm lưu trữ và trung chuyển linh hoạt trở thành tài sản chiến lược mới.

Maharani Freeport được đánh giá có vị trí thuận lợi khi nằm gần một trong những tuyến vận tải năng lượng nhộn nhịp nhất thế giới, đồng thời kết nối tốt với mạng lưới logistics của Đông Nam Á.

Theo OilPrice, nếu được triển khai đúng kế hoạch, dự án này có thể trở thành một trong những trung tâm lưu trữ và trung chuyển năng lượng ngoài khơi lớn nhất khu vực, đóng vai trò tương tự Fujairah của UAE.

Fujairah trước đây chỉ là một điểm logistics phụ, nhưng sau các căng thẳng liên quan tới eo biển Hormuz, nơi này dần trở thành mắt xích cực kỳ quan trọng của thị trường dầu khí toàn cầu nhờ khả năng hỗ trợ lưu trữ và tái phân phối năng lượng.

Malaysia được cho là đang muốn đi theo mô hình tương tự, nhưng với tham vọng lớn hơn. Maharani Freeport không chỉ phục vụ dầu thô hay LNG truyền thống mà còn hướng tới vai trò trung tâm năng lượng đa nhiên liệu trong tương lai, bao gồm ammonia, methanol, biofuel và các loại nhiên liệu hàng hải thế hệ mới.

Cạnh tranh với Singapore

Nếu thành công, dự án có thể giúp Malaysia tăng vị thế trong cuộc cạnh tranh trung tâm năng lượng khu vực, lĩnh vực lâu nay gần như do Singapore thống trị.

Singapore hiện vẫn là trung tâm giao dịch dầu khí và tiếp nhiên liệu hàng hải lớn nhất châu Á. Tuy nhiên, quốc đảo này đang đối mặt áp lực ngày càng lớn về quỹ đất, chi phí vận hành cao và giới hạn mở rộng hạ tầng.

Trong khi đó, Malaysia sở hữu lợi thế về không gian phát triển, vị trí địa lý và mức độ trung lập địa chính trị tương đối cao trong khu vực.

Những biến động tại Trung Đông cũng đang buộc nhiều nền kinh tế lớn ở châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Ấn Độ phải xem xét lại chiến lược an ninh năng lượng dài hạn.

Ngay cả khi eo biển Hormuz chưa bị phong tỏa hoàn toàn, chỉ riêng nguy cơ xung đột cũng đủ khiến giá dầu biến động mạnh, chi phí vận tải tăng cao và chuỗi cung ứng toàn cầu chịu ảnh hưởng.

Song song đó, các vụ tấn công tại Biển Đỏ đã khiến nhiều chuyến tàu chở dầu và LNG phải chuyển hướng đi vòng qua châu Phi thay vì sử dụng tuyến hàng hải ngắn truyền thống, kéo dài đáng kể thời gian vận chuyển. Điều này khiến những trung tâm có khả năng lưu trữ lớn và tái phân phối linh hoạt trở thành tài sản chiến lược mới trong ngành năng lượng.

Tuy nhiên, Malaysia cũng sẽ phải chạy đua với thời gian. Indonesia, Ấn Độ và Trung Quốc đều đang đẩy mạnh đầu tư vào các hành lang logistics năng lượng chiến lược nhằm giành lợi thế trong trật tự năng lượng mới tại châu Á.

Theo giới phân tích, nếu tận dụng tốt cơ hội hiện nay, Maharani Freeport có thể vượt xa vai trò của một dự án cảng biển thông thường để trở thành mắt xích quan trọng trong hệ thống an ninh năng lượng của toàn khu vực.

Theo Oilprice